Samenvatting Onderzoeksvaardigheden

ONDERZOEKSVAARDIGHEDEN
DEEL 1: KRITISCH DENKEN
2. WAAROM IS KRITISCH DENKEN BELANGRIJK?

Om kritisch te kunnen denken, moet je enkele belangrijke vaardigheden en
een bepaalde houding hebben.
Kritische vaardigheden zijn bijvoorbeeld:

• Betrouwbare informatie zoeken
• Bronnen interpreteren en analyseren
• Drogredenen herkennen en vermijden

Een kritische houding is bijvoorbeeld:

• Een open geest hebben
• Nieuwsgierig en onderzoekend zijn
• De juiste vragen stellen

Kritisch denken is niet eenvoudig. Het heeft weinig of niets met intelligentie te maken,
dus iedereen riskeert in de val te lopen. Het voordeel is wel dat iedereen zijn kritische
vaardigheden en houding kan trainen en zo kan uitgroeien tot een echte kritische
denker.

3. BEDREIGINGEN VOOR ONS KRITISCH DENKVERMOGEN

3.1 Hoe denkt ons brein?
Bij kritisch denken moet je het snelle denken (Type 1) leren onderdrukken en
het weloverwogen denken (Type 2) kansen geven. Type 2 denken verloopt
expliciet en stap voor stap. Regels en strategieën worden welbewust toegepast.
Type 2 denken gaat meestal langzamer en kost meer inspanning dan Type 1
denken.
3.2. Hoe worden we onbewust misleid door ons brein?
3.3. Hoe worden we misleid door anderen?
We worden niet alleen onbewust misleid door ons eigen brein, ook anderen spelen in
op onze hersenkronkels om ons bewust te misleiden.

3.3.1 Hoe worden we misleid door de reclame?
3.3.2 Hoe worden we misleid door de media?
3.3.3 Hoe worden we misleid door de politiek?
3.3.4 Hoe worden we misleid door de wetenschap?

,4. HOE KAN JE ZELF KRITISCH LEREN DENKEN?
4.1 Kritisch omgaan met bronnen
4.2 Redeneren
4.3 Argumenteren

5. HOE KAN JE WERKEN AAN EEN KRITISCHE HOUDING?

The American Philosophical Association (die bestaat uit tientallen experts uit verschillende
disciplines) heeft de belangrijkste houdingsaspecten van een kritische denker onderzocht.

Dogmatisme Vasthouden aan opvattingen en niet
willen veranderen, onbuigzaam zijn en
niet willen openstaan voor rationale
argumenten
Identificatie met overtuiging De mate waarin mensen hun
overtuigingen identificeren met hun
zelfconcept
Categorisch denken Mensen of dingen toewijzen aan
categorieën om vervolgens deze
categorieën te gebruiken alsof alleen
deze categorieën de wereld
vertegenwoordigen (stereotypering).

, DEEL 2: ONDERZOEKSCOMPETENTIES IN DE PRAKTIJK
EEN KENNISMAKING MET HET ONDERZOEK
1.1 Onderzoeksvormen

1.1.1
FUNDAMENTEEL ONDERZOEK TOEGEPAST ONDERZOEK

Doel: Doel:
Kennis uitbreiden Inzicht vergroten in specifieke problemen
Resulteert in universele principes Resulteert in oplossingen voor problemen
Bevindingen relevant voor de maatschappij in Nieuwe kennis heeft alleen betrekking op het
het algemeen probleem

Context: Context:
Uitgevoerd in verscheidene omgevingen,
Uitgevoerd door universiteiten
waaronder bedrijven en universiteiten
Onderwerpskeuze en doelen bepaald door Doelen vastgesteld door onderhandeling met
de academische agenda initiatiefnemer
Flexibele planning Strakke planning


1.1.2 Kwantitatief en kwalitatief onderzoek
Kwantitatief onderzoek probeert feiten te achterhalen, waarbij de resultaten vaak
worden uitgedrukt in cijfers. (Aantallen, percentages,)

Kwalitatief onderzoek is meer beschrijvend van aard en richt zich op interpretaties,
ervaringen en betekenis. Kwalitatieve resultaten worden meestal weergegeven in
woorden. (Vraagt naar opinie)

1.1.3 Beschrijvend, vergelijkend, definiërend, evaluerend, verklarend, ontwerp
1.2 Voorwaarden voor een kwaliteitsvol onderzoek
Validiteit Als de instrumenten en methoden die je
gebruikt, meten wat je wil meten en
effectief bijdragen tot het beantwoorden
van je onderzoeksvraag en subvragen,
dan is je instrument of methode valide of
geldig.

Generaliseerbaarheid Als de resultaten van je onderzoek ook
kloppen voor andere doelgroepen,
situaties, organisaties, gevallen,
verschijnselen enz., dan is je onderzoek
generaliseerbaar.

Transparantie Anderen kunnen je onderzoek opnieuw
uitvoeren en controleren.