Bewijsrecht
1
,2024-2025 Ivana Raspudic
INHOUDSOPGAVE
0. ALGEMEEN .................................................................................................................................. 7
1. Intro ................................................................................................................................................ 7
2. Overzicht lessen/examen ................................................................................................................ 8
1. INLEIDING.................................................................................................................................. 10
1. Wat is bewijzen? ........................................................................................................................... 10
1.1. Definitie ................................................................................................................................. 10
1.2. Onderscheid formeel bewijsrecht/materieel bewijsrecht ..................................................... 10
1.3. Belang van bewijs?................................................................................................................. 11
2. Bewijssystemen ............................................................................................................................. 12
2.1. Strafzaken .............................................................................................................................. 12
2.2. Burgerlijke zaken.................................................................................................................... 12
2.3. Ondernemingszaken .............................................................................................................. 13
3. Bronnen van het bewijsrecht ........................................................................................................ 14
3.1. (Nieuw) Burgerlijk wetboek ................................................................................................... 14
3.2. Gerechtelijk wetboek ............................................................................................................. 15
4. Algemene begrippen ..................................................................................................................... 16
2. HET RECHT OP BEWIJS EN ZIJN GRENZEN ................................................................................... 17
1. Het recht op bewijs ....................................................................................................................... 17
1.1. Beginsel .................................................................................................................................. 17
1.2. Grenzen.................................................................................................................................. 18
1.2.1. Gereglemeteerd bewijs................................................................................................... 18
1.2.2. Beoordelingsmarge ......................................................................................................... 18
1.2.3. Bewijs moet geoorloofd/rechtmatig zijn ........................................................................ 19
2. Taakverdeling inzake bewijs ......................................................................................................... 24
2.1. Beschikkingsbeginsel: ............................................................................................................ 24
2.2. 3 mogelijke visies ................................................................................................................... 24
2.3. Fundamentele beginselen...................................................................................................... 24
2.4. Taak van de partijen............................................................................................................... 25
2.5. Taak van de rechter: vaststelling van de feiten + recht toepassen ........................................ 26
3. Aanvullend karakter van de bewijsregels ..................................................................................... 27
3.1. Art. 8.2. BW ............................................................................................................................ 27
4. Voorwerp van het bewijs .............................................................................................................. 28
4.1. Art. 8.3. BW ............................................................................................................................ 28
2
,2024-2025 Ivana Raspudic
3. BEWIJSLAST ............................................................................................................................... 30
0. Inleiding ........................................................................................................................................ 30
1. Bewijslast ...................................................................................................................................... 31
1.1. Toepassingen ......................................................................................................................... 31
1.2. Bewijslast = bewijsrisico......................................................................................................... 32
1.3. Bewijsnood ............................................................................................................................ 33
1.3.1. Begrip bewijsnood .......................................................................................................... 33
1.3.2. Voorbeelden ................................................................................................................... 33
1.3.3. Vormen bewijsnood ........................................................................................................ 33
1.4. Medewerkingsverplichting .................................................................................................... 34
1.4.1. Preprocessuele medewerkingsplicht? ............................................................................ 34
1.4.2. Gemotiveerde bewijslast? .............................................................................................. 34
1.4.3. Bijzondere mededelingsplicht? ....................................................................................... 35
1.4.4. Medewerking aan de uitvoering van onderzoeksmaatregelen ...................................... 35
1.4.5. Verplichting om zelf bewijsstukken over te leggen?....................................................... 35
1.5. Omkering van de bewijslast ................................................................................................... 36
1.5.1. Oude regeling.................................................................................................................. 36
1.5.2. Nieuwe regeling .............................................................................................................. 36
1.5.3. Voorwaarden om de bewijslast om te keren .................................................................. 36
2. Bewijsstandaard ........................................................................................................................... 37
2.1. Begrip ..................................................................................................................................... 37
2.2. Algemene regel: zeker bewijslast (art. 8.5. BW) .................................................................... 37
2.3. Afwijking: bewijs door waarschijnlijkheid .............................................................................. 37
3. Wettelijke vermoedens ................................................................................................................. 38
3.1. Begrip ..................................................................................................................................... 38
3.2. Weerlegbaarheid ................................................................................................................... 38
4. TOELAATBAARHEID VAN DE BEWIJSMIDDELEN ......................................................................... 39
1. Algemene bepalingen: Vrij bewijsstelsel – gereglementeerd bewijsstelsel .................................. 39
1.1. Oude regeling......................................................................................................................... 39
1.2. Nieuwe regeling: Vrij bewijsstelsel ........................................................................................ 39
1.3. Nieuwe regeling: Gereglementeerd bewijsstelsel ................................................................. 39
1.3.1. Algemeen ........................................................................................................................ 39
1.3.2. Draagwijdte ..................................................................................................................... 40
1.3.3. Interpretatie overeenkomst rechter ............................................................................... 41
1.3.4. Altijd bewijzen ................................................................................................................ 42
2. Uitzonderingen op het gereglementeerd bewijsstelsel ................................................................. 42
2.0. Algemeen ............................................................................................................................... 42
2.1. Eenzijdig rechtshandelingen .................................................................................................. 42
2.2. Bewijs door en tegen ondernemingen................................................................................... 43
2.2.1. Geschiedenis ................................................................................................................... 43
2.2.2. Onderneming .................................................................................................................. 44
3
, 2024-2025 Ivana Raspudic
2.2.3. Toepassingsgebied .......................................................................................................... 44
2.2.4. Draagwijdte: vrij bewijs .................................................................................................. 44
2.2.5. Bijzondere bewijsmiddelen ............................................................................................. 44
2.3. Onmogelijk om te bewijzen ................................................................................................... 45
2.3.1. Inleiding .......................................................................................................................... 45
2.3.2. Materiële en morele onmogelijkheid ............................................................................. 45
2.3.3. Indien het gebruikelijk is geen akte op te stellen ........................................................... 46
2.3.4. Wanneer de akte verloren is gegaan door overmacht ................................................... 46
2.4. Andere uitzonderingen (Art. 8.13 BW) .................................................................................. 47
2.4.1. Bekentenis ...................................................................................................................... 47
2.4.2. Beslissende eed............................................................................................................... 47
2.4.3. Begin van bewijs door geschrift ...................................................................................... 47
2.4.4. Bewijs door en tegen derden (art. 8.14 BW) .................................................................. 49
2.4.5. Bewijs van schuldvorderingen tussen echtgenoten........................................................ 49
2.4.6. Bewijs van eigendom t.a.v. derden ................................................................................. 49
5. BEWIJSMIDDELEN ...................................................................................................................... 50
0. Inleiding ........................................................................................................................................ 50
1. Bewijs door een ondertekend geschrift ......................................................................................... 50
1.0. Inleiding ................................................................................................................................. 50
1.1. Geschrift................................................................................................................................. 50
1.1.1. Wat?................................................................................................................................ 50
1.2. Handtekening......................................................................................................................... 51
1.2.1. Wat?................................................................................................................................ 51
1.2.2. Functies ........................................................................................................................... 51
1.2.3. Types ............................................................................................................................... 52
1.2.4. Handgeschreven handtekening (1) ................................................................................. 52
1.2.5. Elektronische handtekening: art. 8,1, 3° BW; Vo. (EU) nr. 910/2014 (2) ........................ 53
1.2.6. Juridisch statuut van de handtekening ........................................................................... 54
1.2.7. Vormen van ondertekende geschriften .......................................................................... 54
2. Bewijs door getuigen .................................................................................................................... 61
2.1. Begrip: art. 8.1, 8° BW............................................................................................................ 61
2.2. Kenmerken ............................................................................................................................. 61
2.3. Toelaatbaarheid ..................................................................................................................... 61
2.4. Twee types van getuigenverklaringen ................................................................................... 62
2.5. Getuigenverhoor onder ede (1) ............................................................................................. 62
2.5.1. Algemeen ........................................................................................................................ 62
2.5.2. Procedure........................................................................................................................ 62
2.6. Overleggen van schriftelijke verklaringen (2) ........................................................................ 64
2.6.1. Algemeen ........................................................................................................................ 64
2.6.2 Bewijswaarde ................................................................................................................... 64
2.6.3. Controle door HvC .......................................................................................................... 65
4