Penologie/detentierecht
College 1 Ontwikkeling van het gevangeniswezen en -beleid
Penologie: wetenschap die zich bezighoudt met (onderzoek naar) effecten van straffen.
Poena: straf (Latijn) of schadevergoeding of zoengeld (Grieks)
Detentierecht: het rechtsgebied dat betrekking heeft op de tenuitvoerlegging van
vrijheidsbenemende sancties (straffen en maatregelen)
Detentierecht maakt deel uit van het penitentiair recht of sanctierecht: het recht dat van
toepassing is op de oplegging en tenuitvoerlegging van strafrechtelijke sancties
Wettelijk kader
- Wetboek van strafrecht (Sr) boek 1
- Wetboek van strafvordering (sv) boek 6
- Penitentiaire beginselenwet (Pbw) en penitentiaire maatregel (Gedetineerden)
- Beginselenwet Verpleging Terbeschikkinggestelden en Reglement verpleging
terbeschikkinggestelden (TBS’ers)
- Diverse regelingen bijv. regeling tijdelijk verlaten van de inrichting, regeling selectie
plaatsing en overplaatsing
Wetten.overheid.nl
Artikel 2 lid 1 Pbw bepaalt: de ten uitvoerlegging van een vrijheidsstraf of
vrijheidsbenemende maatregel vindt .. plaats door onderbrenging van de persoon aan wie
deze is opgelegd in een penitentiaire inrichting dan wel door ….
Je kan een gevangenisstraf op 2 manieren uitvoeren: Manier 1 Iemand plaatsen in een
penitentiaire inrichting
- Huis van bewaring: Voorlopige hechtenis, niet veroordeeld
- Gevangenissen -> straf is onherroepelijk
- Inrichtingen voor stelselmatige daders (ISD) houdt in dat je een maatregel heeft
opgelegd gekregen door de rechter, wat betekent dat je 2 jaar vast zit en daarin
behandelingen krijgt aangeboden
Manier 2: Deelnemen aan een penitentiair programma → Je bent vrij, kan thuis
wonen, maar moet overdag verplicht deelnemen aan een programma. Altijd op
vervolg van een eerder gezeten staf. Dit geldt alleen voor gedetineerden die 1 of
meer onvoorwaardelijke straffen ondergaan. Samen tenminste 6 maanden, en
ten hoogste een jaar.
→ stel je zit 1 jaar, is de maximale duur 8 weken (⅙ deel van je straf)
Verantwoordelijkheid en bevoegdheidsverdeling
- Onze minister is verantwoordelijk voor de tenuitvoerlegging van
vrijheidsbenemende straffen → Was de minister voor rechtsbescherming,
maar is nu staatssecretaris van justitie en veiligheid
- De rechter verstrekt een voor tenuitvoerlegging vatbaar vonnis binnen 14 dagen aan
het openbaar ministerie (OM)
- Het OM verstrekt het voor tenuitvoerlegging vatbare vonnis binnen 14 dagen aan het
administratie- en informatiecentrum voor de Executieketen (AICE) het onderdeel
van het centraal justitieel incassobureau (CJIB) dat namens de minister de
coördinerende rol vervult bij de tenuitvoerlegging van de gevangenisstraf.
,→ Alles komt eerst langs bij het CJIB
- De selectiefunctionaris van het ministerie van J&V werkzaam bij het Centraal
Bureau selectiefunctionarissen is belast met de plaatsing en overplaatsing van
gedetineerden. De SF neemt de aanwijzingen van het OM en de rechter mee bij de
plaatsingsbeslissing.
Beheer en toezicht
- Het beheer van de inrichtingen berust bij de staatssecretaris van justitie en veiligheid.
Alle PI’s vallen onder de Dienst justitiële inrichtingen, een agentschap van het
ministerie van justitie en veiligheid
- Het beheer van een inrichting of afdeling ligt bij de directeur. De directeur bepaalt de
wijze van onderbrenging van de gedetineerde en draagt verantwoordelijkheid voor
het opstellen van een detentie- en re integratieplan
Bestemming
- De minister bepaalt de bestemming voor elke inrichting. En kan ook binnen een
bepaalde inrichting een afdeling met specifieke bestemming aanwijzen.
(DJI graphic van rijksoverheid)
Differentiatiecriteria
- Juridische status (nog niet onherroepelijk veroordeelden, veelplegers)
- Sekse, Leeftijd
- Mate van beveiliging, Vier niveaus:
1. Beperkt beveiligde Afdeling
2. Normaal beveiligde afdeling of inrichting (Hier stromen gevangenen in)
3. Uitgebreid beveiligde afdeling
4. Inrichting extra beveiligde inrichting
Regimes
- Regime van Algehele gemeenschap
- Individueel regime
(Gevangeniswezen infographic Rijksoverheid)
Beginselen
- Resocialisatiebeginsel
art. 2 lid 2 Pbw → Bij de uitvoering van gevangenisstraf, moet zoveel mogelijk
dienstbaar gemaakt worden aan de terugkeer in de maatschappij. Die terugkeer
is in 2015 afhankelijk gemaakt van het gedrag van de betrokkene tijdens de
detentieperiode. Dit heeft invloed op de vraag of je in het plusprogramma terecht
komt. Dit bepaalt ook of je in aanmerking komt voor bijvoorbeeld verlof (een weekend naar
huis bijv).
Op het moment dat vrijheden worden verleend aan de gedetineerde, wordt er rekening
gehouden wordt met de veiligheid van de samenleving en de belangen van de slachtoffers
en nabestaanden.
→ Belangen van slachtoffers hebben een steeds belangrijkere rol gekregen.
Vaak een combinatie van belangen van beide partijen, zoals verlof met een contactverbod
- Beginsel van minimale beperkingen
De detentie behoort zich zoveel mogelijk te besperken tot fysieke vrijheidsbeneming, er mag
geen extra leed worden toegevoegd
, Personen ten aanzien van wie de tenuitvoerlegging plaatsvindt van een vrijheidsstraf of
vrijheidsbenemende maatregel worden aan geen andere beperkingen onderworpen dan die
welke voor het doel van de vrijheidsbeneming of in het belang van de handhaving van de
orde of de veiligheid in de inrichting noodzakelijk zijn
Dit geldt zowel voor veroordelen als voor voorlopig gehechten
Je mag rechten alleen op deze 2 gronden beperken. Prison as a punishment, not for
punishment
- Beginsel van voortvarendheid
Voor zover de tenuitvoerlegging is toegelaten, wordt de beslissing zo spoedig mogelijk ten
uitvoer gelegd.
→ De straf moet zo snel mogelijk worden gegeven.
Aanvang van detentie
Twee instroommogelijkheden:
- Voorafgaand aan een veroordeling als preventief ingeloten gedetineerde (voorlopige
hechtenis)
- Na een (onherroepelijke) veroordeling door rechter kunnen mensen instromen als
zelfmelder of als arrestant → Kan ook als je bijv je taakstraf niet uitvoert of
geldboete niet betaalt
Zelfmelder
- Krijgt na zijn veroordeling een oproep om zich op een bepaalde datum/tijd te melden
bij een PI
- Zelf melden betekent goed gedrag, dus je mag meteen door naar het plusprogramma
- Beoordelingsbevoegdheid ligt bij het AICE
- Meldt een zelfmelder zich niet en komt diegene op de arrestatieplanning en kom je
als een arrestant binnen
Arrestant
- Een veroordeelde die is aangehouden nadat hij zich: heeft ontrokken aan detentie,
de tenuitvoerlegging van een eerder opgelegde straf is gelast
- Hij heeft zich onttrokken aan de vervangende hechtenis, gijzeling of lijfsdwang
- Het regime heeft een sober programma. 28 uur per week buiten de cel.
Vervolgens
- Binnenkomst bij het ‘bad’
- Vaststellen identiteit gedetineerde
- Fouillering (onderzoek aan de kleding)
- Visitatie (onderzoek aan het lichaam)
- evt onderzoek in het lichaam
DNR plan (detentie en reintegratie)
- Moet binnen 4 weken na binnenkomst, zo veel mogelijk in overleg met de
gedetineerde. Kan gedurende de detentie worden aangepast
Vermeld iig:
- Individueel begeleidingsplan
- Gedrags en re-integratiedoelen
- Re-integratieactiviteiten
- Essentiele voorwaarden voor deelname aan de maatschappij
College 1 Ontwikkeling van het gevangeniswezen en -beleid
Penologie: wetenschap die zich bezighoudt met (onderzoek naar) effecten van straffen.
Poena: straf (Latijn) of schadevergoeding of zoengeld (Grieks)
Detentierecht: het rechtsgebied dat betrekking heeft op de tenuitvoerlegging van
vrijheidsbenemende sancties (straffen en maatregelen)
Detentierecht maakt deel uit van het penitentiair recht of sanctierecht: het recht dat van
toepassing is op de oplegging en tenuitvoerlegging van strafrechtelijke sancties
Wettelijk kader
- Wetboek van strafrecht (Sr) boek 1
- Wetboek van strafvordering (sv) boek 6
- Penitentiaire beginselenwet (Pbw) en penitentiaire maatregel (Gedetineerden)
- Beginselenwet Verpleging Terbeschikkinggestelden en Reglement verpleging
terbeschikkinggestelden (TBS’ers)
- Diverse regelingen bijv. regeling tijdelijk verlaten van de inrichting, regeling selectie
plaatsing en overplaatsing
Wetten.overheid.nl
Artikel 2 lid 1 Pbw bepaalt: de ten uitvoerlegging van een vrijheidsstraf of
vrijheidsbenemende maatregel vindt .. plaats door onderbrenging van de persoon aan wie
deze is opgelegd in een penitentiaire inrichting dan wel door ….
Je kan een gevangenisstraf op 2 manieren uitvoeren: Manier 1 Iemand plaatsen in een
penitentiaire inrichting
- Huis van bewaring: Voorlopige hechtenis, niet veroordeeld
- Gevangenissen -> straf is onherroepelijk
- Inrichtingen voor stelselmatige daders (ISD) houdt in dat je een maatregel heeft
opgelegd gekregen door de rechter, wat betekent dat je 2 jaar vast zit en daarin
behandelingen krijgt aangeboden
Manier 2: Deelnemen aan een penitentiair programma → Je bent vrij, kan thuis
wonen, maar moet overdag verplicht deelnemen aan een programma. Altijd op
vervolg van een eerder gezeten staf. Dit geldt alleen voor gedetineerden die 1 of
meer onvoorwaardelijke straffen ondergaan. Samen tenminste 6 maanden, en
ten hoogste een jaar.
→ stel je zit 1 jaar, is de maximale duur 8 weken (⅙ deel van je straf)
Verantwoordelijkheid en bevoegdheidsverdeling
- Onze minister is verantwoordelijk voor de tenuitvoerlegging van
vrijheidsbenemende straffen → Was de minister voor rechtsbescherming,
maar is nu staatssecretaris van justitie en veiligheid
- De rechter verstrekt een voor tenuitvoerlegging vatbaar vonnis binnen 14 dagen aan
het openbaar ministerie (OM)
- Het OM verstrekt het voor tenuitvoerlegging vatbare vonnis binnen 14 dagen aan het
administratie- en informatiecentrum voor de Executieketen (AICE) het onderdeel
van het centraal justitieel incassobureau (CJIB) dat namens de minister de
coördinerende rol vervult bij de tenuitvoerlegging van de gevangenisstraf.
,→ Alles komt eerst langs bij het CJIB
- De selectiefunctionaris van het ministerie van J&V werkzaam bij het Centraal
Bureau selectiefunctionarissen is belast met de plaatsing en overplaatsing van
gedetineerden. De SF neemt de aanwijzingen van het OM en de rechter mee bij de
plaatsingsbeslissing.
Beheer en toezicht
- Het beheer van de inrichtingen berust bij de staatssecretaris van justitie en veiligheid.
Alle PI’s vallen onder de Dienst justitiële inrichtingen, een agentschap van het
ministerie van justitie en veiligheid
- Het beheer van een inrichting of afdeling ligt bij de directeur. De directeur bepaalt de
wijze van onderbrenging van de gedetineerde en draagt verantwoordelijkheid voor
het opstellen van een detentie- en re integratieplan
Bestemming
- De minister bepaalt de bestemming voor elke inrichting. En kan ook binnen een
bepaalde inrichting een afdeling met specifieke bestemming aanwijzen.
(DJI graphic van rijksoverheid)
Differentiatiecriteria
- Juridische status (nog niet onherroepelijk veroordeelden, veelplegers)
- Sekse, Leeftijd
- Mate van beveiliging, Vier niveaus:
1. Beperkt beveiligde Afdeling
2. Normaal beveiligde afdeling of inrichting (Hier stromen gevangenen in)
3. Uitgebreid beveiligde afdeling
4. Inrichting extra beveiligde inrichting
Regimes
- Regime van Algehele gemeenschap
- Individueel regime
(Gevangeniswezen infographic Rijksoverheid)
Beginselen
- Resocialisatiebeginsel
art. 2 lid 2 Pbw → Bij de uitvoering van gevangenisstraf, moet zoveel mogelijk
dienstbaar gemaakt worden aan de terugkeer in de maatschappij. Die terugkeer
is in 2015 afhankelijk gemaakt van het gedrag van de betrokkene tijdens de
detentieperiode. Dit heeft invloed op de vraag of je in het plusprogramma terecht
komt. Dit bepaalt ook of je in aanmerking komt voor bijvoorbeeld verlof (een weekend naar
huis bijv).
Op het moment dat vrijheden worden verleend aan de gedetineerde, wordt er rekening
gehouden wordt met de veiligheid van de samenleving en de belangen van de slachtoffers
en nabestaanden.
→ Belangen van slachtoffers hebben een steeds belangrijkere rol gekregen.
Vaak een combinatie van belangen van beide partijen, zoals verlof met een contactverbod
- Beginsel van minimale beperkingen
De detentie behoort zich zoveel mogelijk te besperken tot fysieke vrijheidsbeneming, er mag
geen extra leed worden toegevoegd
, Personen ten aanzien van wie de tenuitvoerlegging plaatsvindt van een vrijheidsstraf of
vrijheidsbenemende maatregel worden aan geen andere beperkingen onderworpen dan die
welke voor het doel van de vrijheidsbeneming of in het belang van de handhaving van de
orde of de veiligheid in de inrichting noodzakelijk zijn
Dit geldt zowel voor veroordelen als voor voorlopig gehechten
Je mag rechten alleen op deze 2 gronden beperken. Prison as a punishment, not for
punishment
- Beginsel van voortvarendheid
Voor zover de tenuitvoerlegging is toegelaten, wordt de beslissing zo spoedig mogelijk ten
uitvoer gelegd.
→ De straf moet zo snel mogelijk worden gegeven.
Aanvang van detentie
Twee instroommogelijkheden:
- Voorafgaand aan een veroordeling als preventief ingeloten gedetineerde (voorlopige
hechtenis)
- Na een (onherroepelijke) veroordeling door rechter kunnen mensen instromen als
zelfmelder of als arrestant → Kan ook als je bijv je taakstraf niet uitvoert of
geldboete niet betaalt
Zelfmelder
- Krijgt na zijn veroordeling een oproep om zich op een bepaalde datum/tijd te melden
bij een PI
- Zelf melden betekent goed gedrag, dus je mag meteen door naar het plusprogramma
- Beoordelingsbevoegdheid ligt bij het AICE
- Meldt een zelfmelder zich niet en komt diegene op de arrestatieplanning en kom je
als een arrestant binnen
Arrestant
- Een veroordeelde die is aangehouden nadat hij zich: heeft ontrokken aan detentie,
de tenuitvoerlegging van een eerder opgelegde straf is gelast
- Hij heeft zich onttrokken aan de vervangende hechtenis, gijzeling of lijfsdwang
- Het regime heeft een sober programma. 28 uur per week buiten de cel.
Vervolgens
- Binnenkomst bij het ‘bad’
- Vaststellen identiteit gedetineerde
- Fouillering (onderzoek aan de kleding)
- Visitatie (onderzoek aan het lichaam)
- evt onderzoek in het lichaam
DNR plan (detentie en reintegratie)
- Moet binnen 4 weken na binnenkomst, zo veel mogelijk in overleg met de
gedetineerde. Kan gedurende de detentie worden aangepast
Vermeld iig:
- Individueel begeleidingsplan
- Gedrags en re-integratiedoelen
- Re-integratieactiviteiten
- Essentiele voorwaarden voor deelname aan de maatschappij
