Samenvatting - Bestuursrecht

BESTUURSRECHT
FUNDAMENTELE ELEMENTEN VAN HET BESTUURSRECHT


AFBAKING VAN HET BESTUURSRECHT

1.1 Situering van het bestuursrecht

De fundamentele elementen van het bestuursrecht
 Afbakening van het bestuursrecht
o Het algemeen belang gaat primeren op het privébelang van de burger
 Stel: de overheid wil een kanaal aanleggen in het gebied waar ik woon,
buurtbewoners gaan niet akkoord maar toch zal dit doorgaan door het algemeen
belang, want dit heeft voorrang op het privaat belang
 Algemene beginselen van behoorlijk bestuur

Bestuursrecht = administratief recht is een geheel van rechtsregels omtrent de organisatie, de bevoegdheden
en de werking van de uitvoerende macht. Algemeen belang primeert op het privaat belang van de burger.
 Het is publiek recht (overheid staat centraal, verticale verhouding burger en overheid) en is op
nationaal niveau

Organiseert het openbaar bestuur (bestaat uit):
 Bestuurlijke overheden uit de grondwet: federale en regionale regeringen + provinciegouverneur en
de bestendige deputatie (uitvoerende macht van de provincies) + burgemeester en college van
burgermeester en schepenen (uitvoerende macht van de gemeentes)
 Bestuurlijke diensten opgericht of erkend door deze overheden: OCMW die verbonden zijn aan elke
gemeente, Agentschap groeien (vroegere Kind en Gezin), Bpost, NMBS, FOD’s (Federale
Overheidsdiensten), RIZIV (Rijksinstituut voor ziekte- en invaliditeitsverzekeringen), FSMA (Autoriteit
voor Financiële Diensten en Markten ('Financial Services and Markets Authority' of FSMA))

Bestuur moet steeds optreden in algemeen belang (men moet zich aanpassen aan de noden en de opvattingen
van burger en overheden)
 Veranderende beleidsopvattingen overheden
 Veranderende verwachtingen bevolking

Om het algemeen belang te realiseren, treden overheden op verschillende wijzen op:
Bestuurlijke  Wetten worden uitgevoerd door het nemen van individuele beslissingen in
beslissingen concrete dossiers
 Verlenen van vergunning, benoeming ambtenaar, onteigeningsbesluit,..

Beslissingen van  Soms kan een wet niet zonder meer worden toegepast en moet er vooraf
wetgevende aard een concrete en meer gedetailleerde uitwerking zijn waardoor bestuur een
algemeen geldend reglement of verordening opmaakt
 algemene regels die we hebben moeten door specifieke regels worden
geprecisieerd in bv KB’s, MB’s
 Gemeentelijk politiereglement, gewestelijk stedenbouwkundige verordening

Beslissingen van  Bepaalde geschillen met of binnen het bestuur kunnen niet altijd worden
jurisdictionele aard opgelost door gewone rechtbanken wel door rechtbanken die tot UM
behoren
 Administratieve RB
o Doen uitspraak zoals een RB
o Raad van State, Raad van Vreemdelingenbetwisting, Raad van
studievoortgangbeslissingen,..


1
Bestuursrecht

, o Beslissing in bepaalde tuchtzaak of dat de erelonen met betrekking
tot een erkend boekhouder uitgesproken worden door uitvoerende
kamers en kamers van beroepsinstituit van bekende boekhouders
en fiscalisten

VALLEN VOLGENDE HANDELINGEN/INSTELLINGEN ONDER HET ADMINISTRATIEF RECHT?

 Weigering vrijstelling KU LEUVEN
o Ja, KU Leuven is opgericht/erkend door de Vlaamse Overheid dus is eigenlijk een bestuurlijke
dienst = bestuurlijke beslissing
o Weigering van een vrijstelling is niet persoonlijk bedoeld (obv een objectief criterium)
o Het is een eenzijdige beslissing van KU Leuven en is bindend voor de student
 Vaststelling politiereglement door de gemeenteraad
o Ja, het is een beslissing van wetgevende aard: de gemeenteraad nam een beslissing
(gemeente = erkend bestuur)
 Raad voor betwistingen inzake studievoortgangsbeslissingen
o Ja, beslissing van jurisdictionele aard (Raad voor betwistingen inzake
studievoortgangebeslissingen = administratieve rechtbank opgericht door de overheid)
 Bekrachtigen wet door koning
o Neen, beslissing in het staatsrecht (hij doet dit als onderdeel van de wetgevende macht) –
hier gaat het echt om de totstandkoming van de wet
o Als er wet verder wordt uitgevoerd, bv.: gemeente wil iets uitvoeren = bestuursrecht
 Bpost
o Ja, valt onder bestuurlijke diensten opgericht of erkend door deze overheden
 Arrest Hof van Cassatie
o Neen, dit is geen administratieve RB = een gewone rechterlijke macht. Is wel een
rechtssprekende beslissing, maar valt niet onder het administratief recht omdat het geen
administratief rechtscollege is.
 OCMW
o Ja, valt onder bestuurlijke diensten opgericht of erkend door deze overheden
o Elke beslissing die zij nemen (vb. toekennen van een leefloon) moet kaderen binnen het
algemeen belang obv het objectief criterium
 Inroepen alarmbelprocedure
o Neen, valt onder de wetgevende macht van het staatsrecht, kadert binnen het staatsrecht
 OVAM (= Openbare Vlaamse AfvalstoffenMaatschappij)
o Ja, dit valt onder bestuurlijke diensten opgericht of erkend door deze overheden en neemt
beslissingen binnen het kader van het algemeen belang
 Afleveren stedenbouwkundige vergunning
o Ja, een bestuurlijke/individele beslissing in een bepaald dossier die afhankelijk van de situatie
al dan niet wordt toegekend
o Beslissing van wetgevende aard  stedenbouwkundige verordening

Administratief recht is een uitzonderingsrecht
 Algemeen belang centraal <-> privébelang individu
o Bestuurlijke overheden moeten beslissingen kunnen nemen in het kader van het algemeen
belang (moet soms eenzijdige beslissingen (= er wordt geen inspraak geduld) nemen (bv.:
onteigening))
o Voorbeeld: belastingsreglement is een eenzijdige beslissing
o Voorbeeld: aanvraag tot betogen dat geweigerd wordt is ook een eenzijdige beslissing
 Eigen (ruimere) rechten (=”voorrechten”)
 Eigen (zwaardere) plichten
 Eigen terminologie




2
Bestuursrecht

, Uitvoerbare beslissingen (synoniem: eenzijdige administratieve rechtshandeling)
 Bestuurlijke overheid kan zonder toestemming van betrokkenen, bv belastingen opleggen,..
o Eenzijdige rechtshandeling: geen akkoord van betrokkene, aanvechtbaar bij de
administratieve RB, Raad van state
 Gemeente kan zelf zonder toestemming van betrokkenen kunnen ze een betoging
verbieden
 Belastingreglement opleggen
o Meerzijdige rechtshandeling: met het akkoord van de betrokkene = overeenkomsten
 Een contract tussen gemeente en projectontwikkelaar die gebouw gaat bouwen
o Administratieve rechtshandeling: rechtgevolgen die het bestuur bewust gewild heeft, er
wordt een beslissing genomen waarvan het bestuur zegt dat zij dit effectief wilden
 vb. studentenbetoging: men weigert deze beslissing want eigenlijk hebben ze deze
weigering voor ogen
o Materiële handeling: zonder gewilde rechtsgevolgen, een handeling waarbij men niet per se
de rechtsgevolgen voor ogen heeft
 vb. studentenbetoging wordt aangevraagd en geweigerd: stel dat de studenten
zouden zeggen dat ze het toch doen, op dat moment zal de gemeente of politie
moeten ingrijpen om de betoging stop te zetten = materiële handeling
 vb. er moet onteigend worden: de beslissing wordt het genomen waarbij men de
onteigening voor ogen heeft, indien een gezin tegen een bepaalde datum het huis
niet verlaten heeft dan zal men moeten ingrijpen  op het ogenblik van de
beslissing kan men niet weten dat men nog zal moeten ingrijpen, men had dit niet
voorzien

Voorrechten verbonden aan uitvoerbare beslissingen (= privilege)
 Eenzijdig: overheid legt rechten en plichten op zonder zijn akkoord in algemeen belang
o Bv.: politiereglement, betogingsverbod
 Vermoeden van wettigheid: beslissing moet in overeenstemming zijn met de wet
o Dit vermoeden is weerlegbaar; je kan tegendeel bewijzen; bewijslast is bij rechtszoekende
 Uitvoerbaarheid: aanspraken geput uit beslissing kunnen meteen gerealiseerd worden zonder
voorafgaande erkenning door de RB
o Uitvoerbaarheid bij voorraad = privilege du prealable
 de administratieve overheid mag haar beslissing uitvoeren zonder dat het door een
bepaalde administratieve rechtbank moet worden gecontroleerd
o Ambtshalve gedwongen uitvoerbaar
 Administratieve overheid de burger in principe tot uitvoering van beslissing dwingen
 Bestuur kan hulp inroepen van openbare macht zonder dat er een vonnis moet zijn
 Aan de orde wanneer de uitvoering ervan afhankelijk is van initiatief van de burger
 Vb.: Bv. ambtenaar krijgt tuchtsanctie dus een administratieve beslissing
van federale overheidsdienst en stel hij wil dit aanvechten dan mag hij niet
blijven werken gedurende periode ertussen
 Bv.: iemand weigert uit huis te gaan waar hij werd uitgezet, kan hem toch
dwingen a.d.h.v. een deurwaarder

1.2 Indeling van de uitvoerbare beslissingen

Reglementaire en Reglementaire beslissingen:
individuele  Algemene draagwijdte
beslissingen  Toepasbaar op onbepaalbaar aantal personen (iedereen)
 Rechtsregels in formele en materiele zin vb. KB
 Voorbeeld: gemeentelijk reglement = toepasselijk op de gehele gemeente

Individuele beslissingen:
 Beschikking individuele draagwijdte
 Toepasbaar op één of een bepaald aantal personen
 Rechtsregels in formele, maar niet in materiele zin

3
Bestuursrecht