Kwartaal 3
Eenheid 1 Bronne van energie bl.1
Eenheid 2 : Potensiele en
kinetiese energie bl.3
Eenheid 3 : Hitte-oordrag bl.7
Eenheid 4 : Isolasie en
energiebesparing bl.11
Eenheid 5 :Energie- oordrag bl.14
Eenheid 6: Nasionale
Elektriesiteitsnetwerk bl. 17
Definisies bl.19
, Energie en verandering
Eenheid 1 : Bronne van energie
Inleinding:
Energie is nodig vir alles om te kan beweeg en vir
alle plante, diere en mense om te kan lewe.
Energie bronne:
Daar is twee kategorieë van energiebronne; nie-
hernubare- en herniebare energiebronne.
Nie-hernubare energiebronne- energie kan nie aangevul word nadat dit gebruik
word nie.
Daar is twee nie-hernubare energie bronne
Fossielbrandstowwe (steenkool, ru-olie en aardgasse)
Kernbrandstowwe(uraan)
Fossielbrandstowwe Kernbrandstowwe
Steenkool word gevorm deur
plantmateriaal wat vir miljoene jare
saam gedruk word onder die grond
Uraan word gemyn in die grond
wat turf vorm. Dit word dan verhit
Uraan het n kernenergie wat hitte
om steenkool te maak.
afgee en kan omgeskakel word na
Die verbranding van die steenkool
elektriese energie toe.
veroorsaak lugbesoedling ( Stel
Dit kan baie gevaarlik wees ,want
kweekhuisgasse in atmosfeer vry)
dit is 'n radioaktiewe element.
Aardgasse word gewoonlik diep in
Dit besoedel nie die lug nie.
die see gevind
Ru- olie word gebruik om pertrol te
maak
Hernubare energiebronne- energie word voortdurend aangevul.
Daar is vier verskillende hernubare energie bronne
Sonverhitting
Wind
Water/hidro
Biobrandstowwe
Water Wind
Energie word opgewek deur water
Gebruik wind turbines om
wiele wat draai a.g.v bewegende
elektriese energie op te wek.
water.
Dit veroorsaak baie
Moet naby watervalle of damme
klankbesoedeling
gelee wees
, Sonverhitting Biobrandstowwe
Energie kom van die son Plant materiaal kan in energie
Sonpaneel vang die sonlig op en omgesit word
absorbeer die son energie en Mielies en suiker kan in alkohol
omskakel dit in elektriese energie verander word wat as petrol
deur fotovoltaiese selle te gebruik gebruik kan word.
Sonpanele is duur. Kan ontbossing veroorsaak.
Bron van energie- stoor of bere energie sodat dit later gebruik kan word
Oefening 1:
1) Noem twee kategorieë van energiebronne en verduidelik elkeen.
2) Noem vier hernubare bronne van energie.
3)Die volgende stellings is onwaar . Skryf elke stelling oor en verander slegs een
woord om die stelling waar te maak.
3.1 ) Mielies is 'n voorbeeld van fossielbrandstowwe.
3.2)Wind energie veroorsaak lugbesoedeling.
3.3) 'n Hidro-elektriese skema gebruik sonenergie om elektrisiteit op te wek.
3.4) Hout is 'n niehernubare energie bron.
3.5) Kernbrandstowwe veroorsaak kweekhuisgasse wanneer dit gebrand word.
4) Waarom is biobrandstof 'n bron van hernubare energie?
5) Al die energie wat ons op die Aarde gebruik, is afkomstig van die son. Hoe
voorsien die son die energie in die water wat in n dam opgegaar word?
6) Wat word die sel genoem wat in sonpanele gebruik word?
7) Gee een nadeel en een voordeel van die ses verskillende energie bronne.
Bl. 2
, Energie en verandering
Eenheid 2 : Potensiele en kinetiese energie
Potensiële energie:
Potensiële energie- Energie wat in ‘n stelsel
gestoor word
Energy word in Joule (J) gemeet.
Daar is verskeie soorte potensiële energie:
Elastiese potensiële energie( bv. ‘n rekkie)
Chemiese potensiële energie (gestoor in chemiese bindings)
Gravitasie potensiële energie
Potensiele energie word ook in voedsel gestoor en word gemeet in kJ
Aktiwiteit 1
Graankos A Graankos B
Per Per 30g Per Per 30g
Eenheid Eenheid
100g porsie 100g porsie
Energie kJ 1596 638 Energie kJ 1528 611
Protiëne g 6 2 Protiëne g 14,4 5,8
Koolhidrate g 73 22 Koolhidrate g 57 23
Suiker g 22 7 Suiker g 1 0,4
Stysel g 51 15 Stysel g 30 12
Vette g 0,4 0,1 Vette g 7,9 3,2
Natruim mg 647 194 Natruim mg 18,8 7,5
1. Watter graankos , A of B, het die meeste energie per porsie?
2.Watter ander faktore kan ons vergelyk om te bepaal watter voedsel meer gesond is?
3.Waar dink jy kom die meeste van die energie van die graankos vandaan?
4.Bring ‘n tjips pakkie en enige ander pakkie wat die voedseletiket op het saam.
Vergelyk die verskille in die tabel.
Bl. 3
Eenheid 1 Bronne van energie bl.1
Eenheid 2 : Potensiele en
kinetiese energie bl.3
Eenheid 3 : Hitte-oordrag bl.7
Eenheid 4 : Isolasie en
energiebesparing bl.11
Eenheid 5 :Energie- oordrag bl.14
Eenheid 6: Nasionale
Elektriesiteitsnetwerk bl. 17
Definisies bl.19
, Energie en verandering
Eenheid 1 : Bronne van energie
Inleinding:
Energie is nodig vir alles om te kan beweeg en vir
alle plante, diere en mense om te kan lewe.
Energie bronne:
Daar is twee kategorieë van energiebronne; nie-
hernubare- en herniebare energiebronne.
Nie-hernubare energiebronne- energie kan nie aangevul word nadat dit gebruik
word nie.
Daar is twee nie-hernubare energie bronne
Fossielbrandstowwe (steenkool, ru-olie en aardgasse)
Kernbrandstowwe(uraan)
Fossielbrandstowwe Kernbrandstowwe
Steenkool word gevorm deur
plantmateriaal wat vir miljoene jare
saam gedruk word onder die grond
Uraan word gemyn in die grond
wat turf vorm. Dit word dan verhit
Uraan het n kernenergie wat hitte
om steenkool te maak.
afgee en kan omgeskakel word na
Die verbranding van die steenkool
elektriese energie toe.
veroorsaak lugbesoedling ( Stel
Dit kan baie gevaarlik wees ,want
kweekhuisgasse in atmosfeer vry)
dit is 'n radioaktiewe element.
Aardgasse word gewoonlik diep in
Dit besoedel nie die lug nie.
die see gevind
Ru- olie word gebruik om pertrol te
maak
Hernubare energiebronne- energie word voortdurend aangevul.
Daar is vier verskillende hernubare energie bronne
Sonverhitting
Wind
Water/hidro
Biobrandstowwe
Water Wind
Energie word opgewek deur water
Gebruik wind turbines om
wiele wat draai a.g.v bewegende
elektriese energie op te wek.
water.
Dit veroorsaak baie
Moet naby watervalle of damme
klankbesoedeling
gelee wees
, Sonverhitting Biobrandstowwe
Energie kom van die son Plant materiaal kan in energie
Sonpaneel vang die sonlig op en omgesit word
absorbeer die son energie en Mielies en suiker kan in alkohol
omskakel dit in elektriese energie verander word wat as petrol
deur fotovoltaiese selle te gebruik gebruik kan word.
Sonpanele is duur. Kan ontbossing veroorsaak.
Bron van energie- stoor of bere energie sodat dit later gebruik kan word
Oefening 1:
1) Noem twee kategorieë van energiebronne en verduidelik elkeen.
2) Noem vier hernubare bronne van energie.
3)Die volgende stellings is onwaar . Skryf elke stelling oor en verander slegs een
woord om die stelling waar te maak.
3.1 ) Mielies is 'n voorbeeld van fossielbrandstowwe.
3.2)Wind energie veroorsaak lugbesoedeling.
3.3) 'n Hidro-elektriese skema gebruik sonenergie om elektrisiteit op te wek.
3.4) Hout is 'n niehernubare energie bron.
3.5) Kernbrandstowwe veroorsaak kweekhuisgasse wanneer dit gebrand word.
4) Waarom is biobrandstof 'n bron van hernubare energie?
5) Al die energie wat ons op die Aarde gebruik, is afkomstig van die son. Hoe
voorsien die son die energie in die water wat in n dam opgegaar word?
6) Wat word die sel genoem wat in sonpanele gebruik word?
7) Gee een nadeel en een voordeel van die ses verskillende energie bronne.
Bl. 2
, Energie en verandering
Eenheid 2 : Potensiele en kinetiese energie
Potensiële energie:
Potensiële energie- Energie wat in ‘n stelsel
gestoor word
Energy word in Joule (J) gemeet.
Daar is verskeie soorte potensiële energie:
Elastiese potensiële energie( bv. ‘n rekkie)
Chemiese potensiële energie (gestoor in chemiese bindings)
Gravitasie potensiële energie
Potensiele energie word ook in voedsel gestoor en word gemeet in kJ
Aktiwiteit 1
Graankos A Graankos B
Per Per 30g Per Per 30g
Eenheid Eenheid
100g porsie 100g porsie
Energie kJ 1596 638 Energie kJ 1528 611
Protiëne g 6 2 Protiëne g 14,4 5,8
Koolhidrate g 73 22 Koolhidrate g 57 23
Suiker g 22 7 Suiker g 1 0,4
Stysel g 51 15 Stysel g 30 12
Vette g 0,4 0,1 Vette g 7,9 3,2
Natruim mg 647 194 Natruim mg 18,8 7,5
1. Watter graankos , A of B, het die meeste energie per porsie?
2.Watter ander faktore kan ons vergelyk om te bepaal watter voedsel meer gesond is?
3.Waar dink jy kom die meeste van die energie van die graankos vandaan?
4.Bring ‘n tjips pakkie en enige ander pakkie wat die voedseletiket op het saam.
Vergelyk die verskille in die tabel.
Bl. 3
