Taak 1: De cel, de basiseenheid van leven
Opbouw van de cel:
Nucleus (celkern)
De nucleus is het meest prominente organel
in een eurkaryote cel. Het Is omsloten door
twee concentrische membranen die samen de
nuclear envelope vormen. Het bevat moleculen
DNA, extreme lange polymeren die de
genetische informatie van het organisme
bevatten. In de lichtmicroscoop worden deze
gigantische DNA-moleculen zichtbaar als
individuele chromosomen wanneer ze compacter worden voordat een cel in twee dochtercellen
verdeelt.
In prokaryote cellen zitten geen kern, toch bevatten ze DNA. Het DNA bevindt zich los in het cytosol.
,Progeria is een zeldzame genetische aandoening die wordt gekenmerkt door versnelde veroudering.
De aandoening wordt veroorzaakt door een mutatie in het LMNA-gen, dat codeert voor lamine A, een
belangrijk structureel eiwit in de binnenkant van de kernmembraan.
- Lamine: Dit eiwit speelt een essentiële rol in het behoud van de kernstructuur en het reguleren
van DNA-reparatie en genexpressie.
- Effect van de mutatie: Bij progeria leidt de mutatie tot een defect eiwit genaamd progerine.
Dit eiwit hoopt zich op in de kern, wat leidt tot een verstoring van de kernstructuur en
cellulaire functies, zoals DNA-reparatie. Hierdoor treden de tekenen van veroudering vroeg en
snel op.
Binnen de celkern is DNA georganiseerd in twee soorten chromatine, die verschillen in structuur en
functie:
1. Euchromatine:
o Structuur: Losser verpakt.
o Functie: Actief betrokken bij genexpressie; bevat genen die vaak worden afgelezen en
getranscribeerd.
o Uiterlijk onder de microscoop: Lichter gekleurd vanwege de open structuur.
2. Heterochromatine:
o Structuur: Strakker verpakt.
o Functie: Minder actief of stilgelegd, vaak betrokken bij structurele functies zoals het
stabiliseren van chromosomen. Het bevat meestal repetitieve sequenties en inactieve
genen.
o Uiterlijk onder de microscoop: Donkerder gekleurd door de dichte structuur.
Het evenwicht tussen euchromatine en heterochromatine speelt een cruciale rol in de regulatie van
genexpressie en celactiviteit.
,Celmembraan/ plasmamembraan
Hoe meer cholesterol, hoe minder flexibel.
Ribosomen
Endoplasmatisch reticulum
Dit is een onregelmatig doolhof van onderling
verbonden ruimten omgeven door een membraan.
Het is de plaats waar de meeste
celmembraancomponenten, en materialen die
bestemd zijn voor export uit de cel, worden
gemaakt. Dit organel is enorm vergroot in cellen
die gespecialiseerd zijn in de secretie van eiwitten.
, Het Ruwe ER bevat ribosomen en maakt eiwitten.
Het Glad ER dient (vooral) om stoffen vanuit het ruw ER te vervoeren naar het golgi-apparaat, in
sommige cellen is het betrokken bij de aanmaak van vetten (bijvoorbeeld geslachtshormonen,
vetzuren, cholesterol) en in de levercellen bij het onschadelijk maken van giftige stoffen
(detoxificatie). Het GER is belangrijk voor de stofwisselingsprocessen en de opslag van calcium in de
cel.
Golgi-apparaat
Dit zijn stapels van afgeplatte, door membranen omgeven zakjes. Het golgi-apparaat maakt werkende
eiwitten van de aangeleverde ruwe eiwitten. De moleculen worden gevouwen, aangepast en verpakt en
daarna getransporteerd naar buiten de cel of naar een ander organel.
Opbouw van de cel:
Nucleus (celkern)
De nucleus is het meest prominente organel
in een eurkaryote cel. Het Is omsloten door
twee concentrische membranen die samen de
nuclear envelope vormen. Het bevat moleculen
DNA, extreme lange polymeren die de
genetische informatie van het organisme
bevatten. In de lichtmicroscoop worden deze
gigantische DNA-moleculen zichtbaar als
individuele chromosomen wanneer ze compacter worden voordat een cel in twee dochtercellen
verdeelt.
In prokaryote cellen zitten geen kern, toch bevatten ze DNA. Het DNA bevindt zich los in het cytosol.
,Progeria is een zeldzame genetische aandoening die wordt gekenmerkt door versnelde veroudering.
De aandoening wordt veroorzaakt door een mutatie in het LMNA-gen, dat codeert voor lamine A, een
belangrijk structureel eiwit in de binnenkant van de kernmembraan.
- Lamine: Dit eiwit speelt een essentiële rol in het behoud van de kernstructuur en het reguleren
van DNA-reparatie en genexpressie.
- Effect van de mutatie: Bij progeria leidt de mutatie tot een defect eiwit genaamd progerine.
Dit eiwit hoopt zich op in de kern, wat leidt tot een verstoring van de kernstructuur en
cellulaire functies, zoals DNA-reparatie. Hierdoor treden de tekenen van veroudering vroeg en
snel op.
Binnen de celkern is DNA georganiseerd in twee soorten chromatine, die verschillen in structuur en
functie:
1. Euchromatine:
o Structuur: Losser verpakt.
o Functie: Actief betrokken bij genexpressie; bevat genen die vaak worden afgelezen en
getranscribeerd.
o Uiterlijk onder de microscoop: Lichter gekleurd vanwege de open structuur.
2. Heterochromatine:
o Structuur: Strakker verpakt.
o Functie: Minder actief of stilgelegd, vaak betrokken bij structurele functies zoals het
stabiliseren van chromosomen. Het bevat meestal repetitieve sequenties en inactieve
genen.
o Uiterlijk onder de microscoop: Donkerder gekleurd door de dichte structuur.
Het evenwicht tussen euchromatine en heterochromatine speelt een cruciale rol in de regulatie van
genexpressie en celactiviteit.
,Celmembraan/ plasmamembraan
Hoe meer cholesterol, hoe minder flexibel.
Ribosomen
Endoplasmatisch reticulum
Dit is een onregelmatig doolhof van onderling
verbonden ruimten omgeven door een membraan.
Het is de plaats waar de meeste
celmembraancomponenten, en materialen die
bestemd zijn voor export uit de cel, worden
gemaakt. Dit organel is enorm vergroot in cellen
die gespecialiseerd zijn in de secretie van eiwitten.
, Het Ruwe ER bevat ribosomen en maakt eiwitten.
Het Glad ER dient (vooral) om stoffen vanuit het ruw ER te vervoeren naar het golgi-apparaat, in
sommige cellen is het betrokken bij de aanmaak van vetten (bijvoorbeeld geslachtshormonen,
vetzuren, cholesterol) en in de levercellen bij het onschadelijk maken van giftige stoffen
(detoxificatie). Het GER is belangrijk voor de stofwisselingsprocessen en de opslag van calcium in de
cel.
Golgi-apparaat
Dit zijn stapels van afgeplatte, door membranen omgeven zakjes. Het golgi-apparaat maakt werkende
eiwitten van de aangeleverde ruwe eiwitten. De moleculen worden gevouwen, aangepast en verpakt en
daarna getransporteerd naar buiten de cel of naar een ander organel.
