Module 3
VPK32D20 | EVL 3.2Preventieve
interventie ontwerpen, uitvoeren en
verantwoorden
0
,Inhoud
1.1 Conclusie analyse module 3.1.......................................................................................................3
Hoofdstuk 2 Ontwerpen en verantwoorden..........................................................................................5
2.1 Eisen interventie...........................................................................................................................5
2.2 Doelstellingen preventieve interventie.........................................................................................6
2.3 Ontwerp van de interventie..........................................................................................................9
2.4 EHealth.......................................................................................................................................12
2.5 Programma productie.................................................................................................................12
2.6 Verantwoording en onderbouwing.............................................................................................13
Hoofdstuk 3 Uitvoeren.........................................................................................................................15
3.1 Samenwerking............................................................................................................................15
3.2 Doelmatigheid en effectiviteit....................................................................................................15
3.3 Organisatorisch belang...............................................................................................................17
Hoofdstuk 4 Evalueren.........................................................................................................................19
4.1 Mijn ontwikkeling.......................................................................................................................20
Literatuurlijst........................................................................................................................................21
Bijlage...................................................................................................................................................23
Bijlage 1 Medische context en diversiteit.........................................................................................23
Bijlage 2 Enquête 1...........................................................................................................................25
Bijlage 3 Uitslag Enquête 1...............................................................................................................29
Bijlage 4 Contact applicatiebeheerder..............................................................................................31
Bijlage 5 Factsheet............................................................................................................................32
Bijlage 6 Communicatie naar het team.............................................................................................34
Bijlage 7 Methodieken gedragsverandering.....................................................................................36
Bijlage 8 Ingevulde EDIZ....................................................................................................................38
Bijlage 9 Evaluatie enquête 2............................................................................................................39
Bijlage 10 CanMEDS-rollen...............................................................................................................40
Bijlage 11 Feedback begeleider........................................................................................................42
1
,Inleiding
Stel je een wereld voor waarin zorg niet alleen een reactieve handeling is, maar een proactieve
benadering omarmt om de lasten van de mantelzorgers te verlichten. Welkom bij module 3.2 waar
de kracht van preventieve interventies wordt verkent.
Ik ben ..... en ik ben in opleiding tot wijkverpleegkundige in de thuiszorg bij ...... In deze module neem
ik een diepere duik in het ontwerp, uitvoering en evaluatie van een preventieve interventie die
gericht is op de ondersteuning van mantelzorgers. Mijn rol als wijkverpleegkundige brengt me in
dagelijks contact met de uitdagingen binnen de thuiszorg. Dit omvat de groeiende druk op
mantelzorgers. De ondersteuning van hen vormt de kern van deze module.
Met deze module wil ik de impact van de ingezette interventies onderzoeken, niet alleen op de
mantelzorgers zelf, maar ook op de algehele kwaliteit van zorg van de zorgvrager. De interventie is
specifiek gericht op het stimuleren van gedragsverandering van de mantelzorgers. Het doel van de
interventie is dat uiteindelijk de last van de mantelzorger kan worden verminderd zodat de zorg voor
hun naaste wordt gewaarborgd.
Het is belangrijk om het zorgteam bij deze interventie te betrekken, zij zijn degene die de
mantelzorger moeten gaan ondersteunen en in de juiste richting moeten sturen. De betrokkenheid
en samenwerking met het zorgteam zal een onderdeel vormen van het implementatieproces, maar
de gedragsverandering van het zorgteam wordt in module 5.2 en 5.3 verder uitgewerkt.
Met de gekozen interventie willen we als team een stap zetten in het ondersteunen van mantelzorg
en het verminderen van overbelasting. Samen met hun kunnen we de zorg voor hun dierbare blijven
waarborgen.
2
, Hoofdstuk 1: Terugblik
In dit hoofdstuk staat een beknopte samenvatting van de analyse in module 3.1 waarbij naar voren
komt dat overbelasting van mantelzorgers een groeiend probleem is, met name bij degene die
zorgen voor een naaste met een chronische ziekte.
1.1 Conclusie analyse module 3.1
Dreigende gezondheidsproblemen
Het gezondheidsprobleem betreft de groeiende overbelasting van mantelzorgers, voornamelijk
binnen de thuiszorg waar langdurige en intensieve zorg gegeven wordt. De signalen van
overbelasting kunnen variëren per persoon, symptomen die echter veel voorkomen zijn fysieke en
emotionele uitputting, frustratie, hart en vaatziekten, depressie, slapeloosheid, verminderde sociale
participatie (Carpenito, 2023, p. 337-342). Dit kan mogelijk leiden tot afname van kwaliteit van de
zorg voor de zorgvrager. Vooral mantelzorgers die langdurig zorgen voor naasten met een chronische
ziekte, zoals dementie lopen een verhoogt risico. Voor meer medische context en diversiteit verwijs
ik u naar bijlage 1. De vergrijzing van de Nederlandse samenleving draagt bij aan dit probleem, het
aantal potentiële zorgvragers neemt toe naar mate de vergrijzing toeneemt. Tegelijkertijd neemt het
aantal mensen in de werkbare leeftijd af. Dat legt weer extra druk op de beschikbaarheid van
eventuele zorgverleners.
Gedrags- en omgevingsdeterminanten
In module 3.1 is het ASE model gebruikt om gedrags- en omgevingsdeterminanten te kunnen
vaststellen. Uit het ASE model blijkt dat het gebrek aan professionele hulpverlening, gevoel van
loyaliteit en de beperkte kennis van de mantelzorger belangrijke omgevingsdeterminanten zijn. De
gedragsdeterminanten de van belang zijn voor de mantelzorger zijn: schaamte, loyaliteit, beperkt
inzicht. Dit zijn attitude gerelateerde risicofactoren. Vanuit sociaal perspectief spelen verwachtingen,
het referentiekader en normen binnen de maatschappij een grote rol. Ook speelt religie of culturele
diversiteit hierbij een rol. Eigenvermogen, veerkracht en toegang tot informatie zijn bij Self-efficacy
van belang.
Beroepstaak en beïnvloedbare determinanten
Als verpleegkundige is het mogelijk om de professionele ondersteuning te bieden. Er kan dan
gedacht worden aan het verbreden van de ondersteuning door bijvoorbeeld een casemanager in te
schakelen, respijtzorg of de mantelzorger door te verwijzen naar lokale ondersteuningsorganisaties.
Het vergroten van de kennis van de mantelzorger is van essentieel belang. Dit stelt hen in staat om
bewust te worden van de beschikbare ondersteuningsmogelijkheden, waardoor zij beter om kunnen
gaan met de belasting die zij ervaren door het zoeken van hulp. Het creëren van bewustwording en
het (vroegtijdig) herkennen van overbelasting zijn hierbij essentieel.
Bovendien is het belangrijk rekening te houden met zowel culturele diversiteit als de medische
complexiteit. Beide kunnen een uitdaging vormen. Om doelgericht en effectief zorg te kunnen bieden
moet hier rekening mee gehouden worden. Bij verschillende culturen komen uiteenlopende normen,
waarden en vaak ook verwachtingen kijken. Deze hebben betrekking op de rol van de mantelzorger.
Vanuit de analyse in module 3.1 blijkt dat op microniveau factoren zoals communicatie, kennis en het
netwerk een grote rol spelen. Op mesoniveau zijn trainingen, middelen en toegang tot samenwerken
met andere hulpverleners van belang. Op macroniveau hebben vergrijzing en wetgeving invloed op
het ontstaan en voortbestaan van overbelasting bij mantelzorgers, hier is echter niet direct wat aan
te doen. Aan micro- en mesoniveau kan wel gewerkt worden. De belangrijkste beïnvloedbare
determinant is op micro niveau en omvat het gebrek aan professionele ondersteuning. Deze
determinant is niet alleen opzichzelfstaand maar heeft ook invloed op het gebrek aan kennis van
zowel mantelzorger als zorgmedewerker. Door het aanpakken van dit gebrek kan tegelijkertijd
gewerkt worden aan de andere determinanten. Het versterken van gerichte ondersteuning biedt
hierbij niet alleen praktische hulp maar voorziet hen ook van essentiële informatie over beschikbare
middelen en ondersteuningsmogelijkheden.
3
VPK32D20 | EVL 3.2Preventieve
interventie ontwerpen, uitvoeren en
verantwoorden
0
,Inhoud
1.1 Conclusie analyse module 3.1.......................................................................................................3
Hoofdstuk 2 Ontwerpen en verantwoorden..........................................................................................5
2.1 Eisen interventie...........................................................................................................................5
2.2 Doelstellingen preventieve interventie.........................................................................................6
2.3 Ontwerp van de interventie..........................................................................................................9
2.4 EHealth.......................................................................................................................................12
2.5 Programma productie.................................................................................................................12
2.6 Verantwoording en onderbouwing.............................................................................................13
Hoofdstuk 3 Uitvoeren.........................................................................................................................15
3.1 Samenwerking............................................................................................................................15
3.2 Doelmatigheid en effectiviteit....................................................................................................15
3.3 Organisatorisch belang...............................................................................................................17
Hoofdstuk 4 Evalueren.........................................................................................................................19
4.1 Mijn ontwikkeling.......................................................................................................................20
Literatuurlijst........................................................................................................................................21
Bijlage...................................................................................................................................................23
Bijlage 1 Medische context en diversiteit.........................................................................................23
Bijlage 2 Enquête 1...........................................................................................................................25
Bijlage 3 Uitslag Enquête 1...............................................................................................................29
Bijlage 4 Contact applicatiebeheerder..............................................................................................31
Bijlage 5 Factsheet............................................................................................................................32
Bijlage 6 Communicatie naar het team.............................................................................................34
Bijlage 7 Methodieken gedragsverandering.....................................................................................36
Bijlage 8 Ingevulde EDIZ....................................................................................................................38
Bijlage 9 Evaluatie enquête 2............................................................................................................39
Bijlage 10 CanMEDS-rollen...............................................................................................................40
Bijlage 11 Feedback begeleider........................................................................................................42
1
,Inleiding
Stel je een wereld voor waarin zorg niet alleen een reactieve handeling is, maar een proactieve
benadering omarmt om de lasten van de mantelzorgers te verlichten. Welkom bij module 3.2 waar
de kracht van preventieve interventies wordt verkent.
Ik ben ..... en ik ben in opleiding tot wijkverpleegkundige in de thuiszorg bij ...... In deze module neem
ik een diepere duik in het ontwerp, uitvoering en evaluatie van een preventieve interventie die
gericht is op de ondersteuning van mantelzorgers. Mijn rol als wijkverpleegkundige brengt me in
dagelijks contact met de uitdagingen binnen de thuiszorg. Dit omvat de groeiende druk op
mantelzorgers. De ondersteuning van hen vormt de kern van deze module.
Met deze module wil ik de impact van de ingezette interventies onderzoeken, niet alleen op de
mantelzorgers zelf, maar ook op de algehele kwaliteit van zorg van de zorgvrager. De interventie is
specifiek gericht op het stimuleren van gedragsverandering van de mantelzorgers. Het doel van de
interventie is dat uiteindelijk de last van de mantelzorger kan worden verminderd zodat de zorg voor
hun naaste wordt gewaarborgd.
Het is belangrijk om het zorgteam bij deze interventie te betrekken, zij zijn degene die de
mantelzorger moeten gaan ondersteunen en in de juiste richting moeten sturen. De betrokkenheid
en samenwerking met het zorgteam zal een onderdeel vormen van het implementatieproces, maar
de gedragsverandering van het zorgteam wordt in module 5.2 en 5.3 verder uitgewerkt.
Met de gekozen interventie willen we als team een stap zetten in het ondersteunen van mantelzorg
en het verminderen van overbelasting. Samen met hun kunnen we de zorg voor hun dierbare blijven
waarborgen.
2
, Hoofdstuk 1: Terugblik
In dit hoofdstuk staat een beknopte samenvatting van de analyse in module 3.1 waarbij naar voren
komt dat overbelasting van mantelzorgers een groeiend probleem is, met name bij degene die
zorgen voor een naaste met een chronische ziekte.
1.1 Conclusie analyse module 3.1
Dreigende gezondheidsproblemen
Het gezondheidsprobleem betreft de groeiende overbelasting van mantelzorgers, voornamelijk
binnen de thuiszorg waar langdurige en intensieve zorg gegeven wordt. De signalen van
overbelasting kunnen variëren per persoon, symptomen die echter veel voorkomen zijn fysieke en
emotionele uitputting, frustratie, hart en vaatziekten, depressie, slapeloosheid, verminderde sociale
participatie (Carpenito, 2023, p. 337-342). Dit kan mogelijk leiden tot afname van kwaliteit van de
zorg voor de zorgvrager. Vooral mantelzorgers die langdurig zorgen voor naasten met een chronische
ziekte, zoals dementie lopen een verhoogt risico. Voor meer medische context en diversiteit verwijs
ik u naar bijlage 1. De vergrijzing van de Nederlandse samenleving draagt bij aan dit probleem, het
aantal potentiële zorgvragers neemt toe naar mate de vergrijzing toeneemt. Tegelijkertijd neemt het
aantal mensen in de werkbare leeftijd af. Dat legt weer extra druk op de beschikbaarheid van
eventuele zorgverleners.
Gedrags- en omgevingsdeterminanten
In module 3.1 is het ASE model gebruikt om gedrags- en omgevingsdeterminanten te kunnen
vaststellen. Uit het ASE model blijkt dat het gebrek aan professionele hulpverlening, gevoel van
loyaliteit en de beperkte kennis van de mantelzorger belangrijke omgevingsdeterminanten zijn. De
gedragsdeterminanten de van belang zijn voor de mantelzorger zijn: schaamte, loyaliteit, beperkt
inzicht. Dit zijn attitude gerelateerde risicofactoren. Vanuit sociaal perspectief spelen verwachtingen,
het referentiekader en normen binnen de maatschappij een grote rol. Ook speelt religie of culturele
diversiteit hierbij een rol. Eigenvermogen, veerkracht en toegang tot informatie zijn bij Self-efficacy
van belang.
Beroepstaak en beïnvloedbare determinanten
Als verpleegkundige is het mogelijk om de professionele ondersteuning te bieden. Er kan dan
gedacht worden aan het verbreden van de ondersteuning door bijvoorbeeld een casemanager in te
schakelen, respijtzorg of de mantelzorger door te verwijzen naar lokale ondersteuningsorganisaties.
Het vergroten van de kennis van de mantelzorger is van essentieel belang. Dit stelt hen in staat om
bewust te worden van de beschikbare ondersteuningsmogelijkheden, waardoor zij beter om kunnen
gaan met de belasting die zij ervaren door het zoeken van hulp. Het creëren van bewustwording en
het (vroegtijdig) herkennen van overbelasting zijn hierbij essentieel.
Bovendien is het belangrijk rekening te houden met zowel culturele diversiteit als de medische
complexiteit. Beide kunnen een uitdaging vormen. Om doelgericht en effectief zorg te kunnen bieden
moet hier rekening mee gehouden worden. Bij verschillende culturen komen uiteenlopende normen,
waarden en vaak ook verwachtingen kijken. Deze hebben betrekking op de rol van de mantelzorger.
Vanuit de analyse in module 3.1 blijkt dat op microniveau factoren zoals communicatie, kennis en het
netwerk een grote rol spelen. Op mesoniveau zijn trainingen, middelen en toegang tot samenwerken
met andere hulpverleners van belang. Op macroniveau hebben vergrijzing en wetgeving invloed op
het ontstaan en voortbestaan van overbelasting bij mantelzorgers, hier is echter niet direct wat aan
te doen. Aan micro- en mesoniveau kan wel gewerkt worden. De belangrijkste beïnvloedbare
determinant is op micro niveau en omvat het gebrek aan professionele ondersteuning. Deze
determinant is niet alleen opzichzelfstaand maar heeft ook invloed op het gebrek aan kennis van
zowel mantelzorger als zorgmedewerker. Door het aanpakken van dit gebrek kan tegelijkertijd
gewerkt worden aan de andere determinanten. Het versterken van gerichte ondersteuning biedt
hierbij niet alleen praktische hulp maar voorziet hen ook van essentiële informatie over beschikbare
middelen en ondersteuningsmogelijkheden.
3
