ACADEMIEJAAR 2024-2025
OMT I: PSYCHOMETRIE
PROF. TIM VANTILBOURG
PSYCHOLOGIE
1E BACHELOR
VUB
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 – Psychometrie .......................................................................................................................... 5
1 Wat zijn psychologische testen? ................................................................................................................ 5
1.1 Het belang van testen ......................................................................................................................... 5
1.2 Psychologische test ............................................................................................................................ 6
2 Geschiedenis van psychologische testen .................................................................................................. 7
2.1 Eerste psychologische testen ............................................................................................................. 7
2.2 Experimentele psychologen................................................................................................................ 7
Hoofdstuk 2 – Schalen en meetwaarden....................................................................................................... 8
1 Soorten psychologische testen .................................................................................................................. 8
1.1 Intelligentietesten ................................................................................................................................ 8
1.2 Bekwaamheidstesten.......................................................................................................................... 9
1.3 Prestatie testen ................................................................................................................................... 9
1.4 Creativiteitstesten ............................................................................................................................. 10
1.5 Persoonlijkheidstesten ...................................................................................................................... 10
1.6 Interesse testen ................................................................................................................................ 11
1.7 Gedragsprocedure ............................................................................................................................ 11
1.8 Neuropsychologische testen............................................................................................................. 12
1.9 Individuele versus groepstesten ....................................................................................................... 12
1.10 Populaire testen in België ............................................................................................................... 12
2 Operationaliseren ..................................................................................................................................... 13
2.1 Constructen ...................................................................................................................................... 13
2.2 Meten ................................................................................................................................................ 13
2.3 Eigenschappen van getallen............................................................................................................. 13
Hoofdstuk 3 – Individuele verschillen ......................................................................................................... 16
1 Verdeling van scores ............................................................................................................................... 16
1.1 Variabiliteit ........................................................................................................................................ 16
1.2 Karakteristieke waarden ................................................................................................................... 16
1.3 Vorm van verdeling ........................................................................................................................... 17
2 Het verband tussen verdeling van scores ................................................................................................ 18
3 Normaalverdeling ..................................................................................................................................... 19
Hoofdstuk 4 – Transformatiemeetwaarden................................................................................................. 20
1 De normaalverdeling toepassen .............................................................................................................. 20
2 Transformatiewaarden ............................................................................................................................. 20
2.1 Percentage juist ................................................................................................................................ 20
2.2 Rangnummers .................................................................................................................................. 21
2.3 Percentiele rangen............................................................................................................................ 21
2.4 Lineaire standaardmeetwaarden ...................................................................................................... 22
2.5 Genormaliseerde standaardmeetwaarden ....................................................................................... 22
2.6 Stanines ............................................................................................................................................ 22
2.7 Genormaliseerde stanines ................................................................................................................ 23
2.8 Normen ............................................................................................................................................. 23
Hoofdstuk 5 – Betrouwbaarheid .................................................................................................................. 24
1 Meetfouten ............................................................................................................................................... 24
2 Variantie van meetfouten ......................................................................................................................... 24
1
, 3 Vier manieren om naar betrouwbaarheid te kijken .................................................................................. 25
3.1 Verhouding true score variantie en geobserveerde score variantie ................................................. 25
3.2 Verhouding meetfout variantie en geobserveerde score variantie ................................................... 25
3.3 Verband tussen geobserveede scores en true scores ..................................................................... 26
3.4 Verband tussen geobserveerde scores en meetfouten .................................................................... 26
4 Standaardmeetfouten .............................................................................................................................. 26
5 Parallelle testen ....................................................................................................................................... 26
Hoofdstuk 6 – Betrouwbaarheid schatten .................................................................................................. 27
1 Betrouwbaarheid schatten ....................................................................................................................... 27
1.1 Parallelletetsenbetrouwbaarheid ...................................................................................................... 27
1.2 Test-hertestbetrouwbaarheid ............................................................................................................ 27
1.3 Interne consistente betrouwbaarheid................................................................................................ 28
2 Factoren die betrouwbaarheid beïnvloeden ............................................................................................. 30
2.1 Lengte van de test ............................................................................................................................ 30
2.2 Steekproefsamenstelling .................................................................................................................. 30
Hoofdstuk 7 – Constructvaliditeit ................................................................................................................ 31
1 Bewijzen voor constructvaliditeit .............................................................................................................. 31
1.1 Inhoud van de test ............................................................................................................................ 31
1.2 Interne structuur van de test ............................................................................................................. 32
1.3 Antwoordprocessen .......................................................................................................................... 33
1.4 Verbanden met andere variabelen ................................................................................................... 33
1.5 Gevolgen van de test (moderne visie op construct validiteit) ........................................................... 34
2 Relatie met betrouwbaarheid ................................................................................................................... 34
Hoofdstuk 8 – Construct validiteit schatten aan de hand van verbanden ............................................... 36
1 Validiteitscoëfficiënten en nomologische netwerken ................................................................................ 36
2 MTMM methode ....................................................................................................................................... 36
3 Factoren die validiteitscoëfficiënten beïnvloeden .................................................................................... 39
3.1 True-score correlatie......................................................................................................................... 39
3.2 Meetfouten ........................................................................................................................................ 40
3.3 Range restriction............................................................................................................................... 40
3.4 Methode ............................................................................................................................................ 40
3.5 Interpretatie effect sizes.................................................................................................................... 40
Hoofdstuk 9 – Responsbias ......................................................................................................................... 41
1 Verschillende responsbiases ................................................................................................................... 41
1.1 Acquiescence bias ............................................................................................................................ 41
1.2 Extreme antwoorden en neutrale antwoorden bias .......................................................................... 42
1.3 Sociale wenselijkheid........................................................................................................................ 42
1.4 Malingering ....................................................................................................................................... 42
1.6 Gokken ............................................................................................................................................. 43
2 Responsbias managen ............................................................................................................................ 43
Hoofdstuk 10 – Itemanalyse en item responstheorie ................................................................................ 45
1 Itemanalyse .............................................................................................................................................. 45
1.1 Item-moeilijkheidsindex .................................................................................................................... 45
1.2 Item-betrouwbaarheidsindex ............................................................................................................ 45
2
, 1.3 Item-validiteitsindex .......................................................................................................................... 45
1.4 Item-betrouwbaarheidsindex en item-validiteitsindex ....................................................................... 46
1.5 Item-discriminatie-index .................................................................................................................... 46
1.6 Item-discriminatie-index bij meerkeuzevraag ................................................................................... 47
2 Itemsresponstheorie ................................................................................................................................ 47
2.1 IRT-meetmodellen ............................................................................................................................ 47
2.2 Item charactheristics curve ............................................................................................................... 50
2.3 IRt modellen schatten ....................................................................................................................... 51
2.4 Item en testinformatie ....................................................................................................................... 51
2.5 Differential item functioning (DIF) ..................................................................................................... 52
Hoofdstuk 11 – Testaccuraatheid ................................................................................................................ 53
1 Basisprincipes .......................................................................................................................................... 53
2 Testaccuraatheid schatten ....................................................................................................................... 53
2.1 Sensitiviteit en specifiteit................................................................................................................... 53
2.2 False positive rate en false negative rate ......................................................................................... 53
2.3 Predictie values ................................................................................................................................ 53
2.4 Likelihood ratio.................................................................................................................................. 54
2.5 Bayes theorem.................................................................................................................................. 54
3 Keuze van cut-offwaarde ......................................................................................................................... 55
4 Roc-curves ............................................................................................................................................... 55
5 Area under the curve ............................................................................................................................... 55
7 Beperkingen ............................................................................................................................................. 55
3
,4
,Hoofdstuk 1 – Psychometrie
1 Wat zijn psychologische testen?
Voorbeelden van psychologische testen:
• Kleurenblindheidstest
• Stellingen met antwoord opties
• APGAR-test: afgenomen bij elke baby
➞ meet 5 dingen: activiteiten, pols, grimas (reflex), aanblik (huidskleur) en respiratie.
➞ resultaat: punten van alle aspecten optellen, schaal-score van 0 tot 10.
Waarom zijn ze belangrijk?:
• Psychologische testen spelen een grote rol in ons dagelijks leven.
• Iedereen komt in aanmerking met psychologische testen.
• Psychologische testen kunnen vergaande gevolgen hebben voor mensen.
Voorbeelden van testen met zwaardere gevolgen:
• Doodstraf in de VS: intelligentie testen worden afgelegd om te zien of iemand al dan niet
een laag IQ heeft om op basis daarvan te beslissen of doodstraf zal doorgaan. Mensen met
een ‘laag IQ’ zouden minder bewust zijn van hun acties en zouden de doodstraf dus minder
verdienen.
• Psychologische testen in bedrijven: gebeuren bij sollicitatiegesprekken
(persoonlijkheidstesten) om toekomstige werkprestaties te kunnen voorspellen. Op basis
daarvan wordt soms beslist of iemand al dan niet is aangenomen.
➞ Vaak zijn deze testen niet betrouwbaar.
Psychometrie: wetenschappelijke studie van (de kwaliteit van) psychologische testen. De focus
ligt daarbij op psychologische testen en assessment, maar psychometrie is ook toepasbaar pp
andere domeinen zoals criminologie, economie, of educatiewetenschappen.
1.1 Het belang van testen
Voor psychologen:
- Stellen van diagnoses als klinisch psycholoog.
• Testing: relatief eenvoudig proces waarbij een psychologische test wordt
afgenomen van een persoon en men op een specifieke score komt.
• Assessment: complex proces waarbij meerdere psychologische testen worden
afgenomen, aangevuld met informatie uit andere bronnen (bv. observatie) om zo tot
een holistisch beeld te komen over het functioneren van een persoon.
- Selecteren van beste kandidaat tijdens sollicitatieprocedure als arbeids- en
organisatiepsycholoog.
Voor onderzoekers: verzamelen van data met behulp van een vragenlijst of experiment.
Voor de maatschappij:
- Testen hebben impact op ons dagelijks leven. (bv. reviews die keuzes beïnvloeden)
- Impact van sociale media, big data en AI.
5
,1.2 Psychologische test
Systematische procedure om het gedrag van twee of meer personen te vergelijken (inter-
individuele verschillen), of om het gedrag van een persoon op verschillende momenten te
vergelijken (intra-individuele verschillen).
5 kenmerken:
1 Systematische procedures (3 niveaus)
- Testontwikkeling: testen worden ontwikkeld obv wetenschappelijk onderzoek, itempool
wordt opgesteld en beste worden gekozen (items die een goede brijdagen hebben aan
psychometrische kenmerken, zoals betrouwbaarheid).
➞ Psychometrische kwaliteit wordt op regelmatige basis opnieuw getest.
- Testafname: gestandaardiseerde manier om test af te nemen. (bv. Digit span test)
- Testscoring en interpretatie: hoe worden antwoorden op verschillende items omgezet in
een score en hoe interpreteren we die?
• Objectieve scoring: mogelijke antwoorden en waarde die daarbij horen zijn
gekend.
• Subjectieve scoring: mogelijke antwoorden zijn niet gekend. Interpretatie gebeurt
via richtlijnen. (Verschillende psychologen zouden bij dezelfde persoon dus iets
anders kunnen uitkomen.)
2 Staal van gedrag
- Test bestaat uit eindig aantal items (vragen, stellingen, opdrachten)
- Selectie van deze items is cruciaal, ze moeten een representatieve “staal” van gedrag
meten.
- Deze items moeten niet noodzakelijk een rechtstreekse afspiegeling zijn van het gedrag dat
we wensen te meten.
3 Testscores
- Testen dienen om psychologische kenmerken (constructen) te meten.
- Er wordt van uit gegaan dat elke persoon dat kenmerk in een zekere mate bezit.
- Testscore is een schatting van de “mate” waarin dit kenmerk aanwezig is bij iemand.
- Testscores bevatten meetfouten: X = T + E
T = werkelijke score
E = meetfout (error) ➞ moe zijn, invloed uit omgeving,…
4 Normen en standaarden
- Hoe interpreteren we resultaten?
- Normen: samenvatting van testresultaten voor een grote steekproef die representatief is
voor een populatie. (Niet elke test heeft dit)
• Norm-referenced: normen zijn wel belangrijk
• Criterium-referenced: geen normen maar criteria (bv. bij examens: 50% nodig om
te kunnen slagen)
5 Gedrag voorspellen buiten test ➞ Doel.
- Voorbeeld: Balloon Analogue Risk Task (BART)
➞ Obv BART-test kijken ze of je veel risico’s in je
leven zou nemen.
6
, 2 Geschiedenis van psychologische testen
2.1 Eerste psychologische testen
China, Zhou dynastie (1046 -256 v.C):
- Testen gebruiken om abtenaren te selecteren.
- Schriftelijk examen (wiskunde, taalvaardigheid,…)
- Duur test: één volledge nacht en dag.
- Afname gebeurde in kleine afgesloten ruimtes.
- 1-7% slaagkans
- Systeem bleef bestaan tot 19e eeuw.
Physiognomie: psychologische kenmerken afleiden uit het uitzicht van een persoon.
➞ Frenologie: psychologische kenmerken afleiden uit knobbels op het hoofd. (Vroeger was dit
erg populair, business in VS, nu helemaal niet meer)
2.2 Experimentele psychologen
Experimenten:
- Vaak gezien als start punt van moderne testen.
- Focus op objectieve, reproduceerbare methoden in laboratoria.
- Aandacht voor eenvoudige, sensorische processen en lichamelijke kenmerken.
Eind 19e eeuw: experimenteel psychologen zetten zich af tegen subjectieve methoden van
onderzoek. (bv. Introspectie)
Wilhelm Wundt:
- Erkennen van individuele verschillen.
- Empirische benadering.
- “Gedachtenmeter”: machine met bel en slinger om gedachten te meten.
➞ Simpele test om iets complex (intelligentie) te meten.
Francis Galton:
- Geobsedeerd door meten.
- Interesse in erfelijkheid. ➞ Is intelligentie erfelijk?
➞ Vond dat niet-intelligenten niet mochten voortplanten.
- Eugenetica
- Antropometrie versus psychometrie: kijkt naar lichamelijke en psychologische aspecten.
- Differentiële psychologie
- Grondlegger van verschillende statistische testen
7
OMT I: PSYCHOMETRIE
PROF. TIM VANTILBOURG
PSYCHOLOGIE
1E BACHELOR
VUB
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 – Psychometrie .......................................................................................................................... 5
1 Wat zijn psychologische testen? ................................................................................................................ 5
1.1 Het belang van testen ......................................................................................................................... 5
1.2 Psychologische test ............................................................................................................................ 6
2 Geschiedenis van psychologische testen .................................................................................................. 7
2.1 Eerste psychologische testen ............................................................................................................. 7
2.2 Experimentele psychologen................................................................................................................ 7
Hoofdstuk 2 – Schalen en meetwaarden....................................................................................................... 8
1 Soorten psychologische testen .................................................................................................................. 8
1.1 Intelligentietesten ................................................................................................................................ 8
1.2 Bekwaamheidstesten.......................................................................................................................... 9
1.3 Prestatie testen ................................................................................................................................... 9
1.4 Creativiteitstesten ............................................................................................................................. 10
1.5 Persoonlijkheidstesten ...................................................................................................................... 10
1.6 Interesse testen ................................................................................................................................ 11
1.7 Gedragsprocedure ............................................................................................................................ 11
1.8 Neuropsychologische testen............................................................................................................. 12
1.9 Individuele versus groepstesten ....................................................................................................... 12
1.10 Populaire testen in België ............................................................................................................... 12
2 Operationaliseren ..................................................................................................................................... 13
2.1 Constructen ...................................................................................................................................... 13
2.2 Meten ................................................................................................................................................ 13
2.3 Eigenschappen van getallen............................................................................................................. 13
Hoofdstuk 3 – Individuele verschillen ......................................................................................................... 16
1 Verdeling van scores ............................................................................................................................... 16
1.1 Variabiliteit ........................................................................................................................................ 16
1.2 Karakteristieke waarden ................................................................................................................... 16
1.3 Vorm van verdeling ........................................................................................................................... 17
2 Het verband tussen verdeling van scores ................................................................................................ 18
3 Normaalverdeling ..................................................................................................................................... 19
Hoofdstuk 4 – Transformatiemeetwaarden................................................................................................. 20
1 De normaalverdeling toepassen .............................................................................................................. 20
2 Transformatiewaarden ............................................................................................................................. 20
2.1 Percentage juist ................................................................................................................................ 20
2.2 Rangnummers .................................................................................................................................. 21
2.3 Percentiele rangen............................................................................................................................ 21
2.4 Lineaire standaardmeetwaarden ...................................................................................................... 22
2.5 Genormaliseerde standaardmeetwaarden ....................................................................................... 22
2.6 Stanines ............................................................................................................................................ 22
2.7 Genormaliseerde stanines ................................................................................................................ 23
2.8 Normen ............................................................................................................................................. 23
Hoofdstuk 5 – Betrouwbaarheid .................................................................................................................. 24
1 Meetfouten ............................................................................................................................................... 24
2 Variantie van meetfouten ......................................................................................................................... 24
1
, 3 Vier manieren om naar betrouwbaarheid te kijken .................................................................................. 25
3.1 Verhouding true score variantie en geobserveerde score variantie ................................................. 25
3.2 Verhouding meetfout variantie en geobserveerde score variantie ................................................... 25
3.3 Verband tussen geobserveede scores en true scores ..................................................................... 26
3.4 Verband tussen geobserveerde scores en meetfouten .................................................................... 26
4 Standaardmeetfouten .............................................................................................................................. 26
5 Parallelle testen ....................................................................................................................................... 26
Hoofdstuk 6 – Betrouwbaarheid schatten .................................................................................................. 27
1 Betrouwbaarheid schatten ....................................................................................................................... 27
1.1 Parallelletetsenbetrouwbaarheid ...................................................................................................... 27
1.2 Test-hertestbetrouwbaarheid ............................................................................................................ 27
1.3 Interne consistente betrouwbaarheid................................................................................................ 28
2 Factoren die betrouwbaarheid beïnvloeden ............................................................................................. 30
2.1 Lengte van de test ............................................................................................................................ 30
2.2 Steekproefsamenstelling .................................................................................................................. 30
Hoofdstuk 7 – Constructvaliditeit ................................................................................................................ 31
1 Bewijzen voor constructvaliditeit .............................................................................................................. 31
1.1 Inhoud van de test ............................................................................................................................ 31
1.2 Interne structuur van de test ............................................................................................................. 32
1.3 Antwoordprocessen .......................................................................................................................... 33
1.4 Verbanden met andere variabelen ................................................................................................... 33
1.5 Gevolgen van de test (moderne visie op construct validiteit) ........................................................... 34
2 Relatie met betrouwbaarheid ................................................................................................................... 34
Hoofdstuk 8 – Construct validiteit schatten aan de hand van verbanden ............................................... 36
1 Validiteitscoëfficiënten en nomologische netwerken ................................................................................ 36
2 MTMM methode ....................................................................................................................................... 36
3 Factoren die validiteitscoëfficiënten beïnvloeden .................................................................................... 39
3.1 True-score correlatie......................................................................................................................... 39
3.2 Meetfouten ........................................................................................................................................ 40
3.3 Range restriction............................................................................................................................... 40
3.4 Methode ............................................................................................................................................ 40
3.5 Interpretatie effect sizes.................................................................................................................... 40
Hoofdstuk 9 – Responsbias ......................................................................................................................... 41
1 Verschillende responsbiases ................................................................................................................... 41
1.1 Acquiescence bias ............................................................................................................................ 41
1.2 Extreme antwoorden en neutrale antwoorden bias .......................................................................... 42
1.3 Sociale wenselijkheid........................................................................................................................ 42
1.4 Malingering ....................................................................................................................................... 42
1.6 Gokken ............................................................................................................................................. 43
2 Responsbias managen ............................................................................................................................ 43
Hoofdstuk 10 – Itemanalyse en item responstheorie ................................................................................ 45
1 Itemanalyse .............................................................................................................................................. 45
1.1 Item-moeilijkheidsindex .................................................................................................................... 45
1.2 Item-betrouwbaarheidsindex ............................................................................................................ 45
2
, 1.3 Item-validiteitsindex .......................................................................................................................... 45
1.4 Item-betrouwbaarheidsindex en item-validiteitsindex ....................................................................... 46
1.5 Item-discriminatie-index .................................................................................................................... 46
1.6 Item-discriminatie-index bij meerkeuzevraag ................................................................................... 47
2 Itemsresponstheorie ................................................................................................................................ 47
2.1 IRT-meetmodellen ............................................................................................................................ 47
2.2 Item charactheristics curve ............................................................................................................... 50
2.3 IRt modellen schatten ....................................................................................................................... 51
2.4 Item en testinformatie ....................................................................................................................... 51
2.5 Differential item functioning (DIF) ..................................................................................................... 52
Hoofdstuk 11 – Testaccuraatheid ................................................................................................................ 53
1 Basisprincipes .......................................................................................................................................... 53
2 Testaccuraatheid schatten ....................................................................................................................... 53
2.1 Sensitiviteit en specifiteit................................................................................................................... 53
2.2 False positive rate en false negative rate ......................................................................................... 53
2.3 Predictie values ................................................................................................................................ 53
2.4 Likelihood ratio.................................................................................................................................. 54
2.5 Bayes theorem.................................................................................................................................. 54
3 Keuze van cut-offwaarde ......................................................................................................................... 55
4 Roc-curves ............................................................................................................................................... 55
5 Area under the curve ............................................................................................................................... 55
7 Beperkingen ............................................................................................................................................. 55
3
,4
,Hoofdstuk 1 – Psychometrie
1 Wat zijn psychologische testen?
Voorbeelden van psychologische testen:
• Kleurenblindheidstest
• Stellingen met antwoord opties
• APGAR-test: afgenomen bij elke baby
➞ meet 5 dingen: activiteiten, pols, grimas (reflex), aanblik (huidskleur) en respiratie.
➞ resultaat: punten van alle aspecten optellen, schaal-score van 0 tot 10.
Waarom zijn ze belangrijk?:
• Psychologische testen spelen een grote rol in ons dagelijks leven.
• Iedereen komt in aanmerking met psychologische testen.
• Psychologische testen kunnen vergaande gevolgen hebben voor mensen.
Voorbeelden van testen met zwaardere gevolgen:
• Doodstraf in de VS: intelligentie testen worden afgelegd om te zien of iemand al dan niet
een laag IQ heeft om op basis daarvan te beslissen of doodstraf zal doorgaan. Mensen met
een ‘laag IQ’ zouden minder bewust zijn van hun acties en zouden de doodstraf dus minder
verdienen.
• Psychologische testen in bedrijven: gebeuren bij sollicitatiegesprekken
(persoonlijkheidstesten) om toekomstige werkprestaties te kunnen voorspellen. Op basis
daarvan wordt soms beslist of iemand al dan niet is aangenomen.
➞ Vaak zijn deze testen niet betrouwbaar.
Psychometrie: wetenschappelijke studie van (de kwaliteit van) psychologische testen. De focus
ligt daarbij op psychologische testen en assessment, maar psychometrie is ook toepasbaar pp
andere domeinen zoals criminologie, economie, of educatiewetenschappen.
1.1 Het belang van testen
Voor psychologen:
- Stellen van diagnoses als klinisch psycholoog.
• Testing: relatief eenvoudig proces waarbij een psychologische test wordt
afgenomen van een persoon en men op een specifieke score komt.
• Assessment: complex proces waarbij meerdere psychologische testen worden
afgenomen, aangevuld met informatie uit andere bronnen (bv. observatie) om zo tot
een holistisch beeld te komen over het functioneren van een persoon.
- Selecteren van beste kandidaat tijdens sollicitatieprocedure als arbeids- en
organisatiepsycholoog.
Voor onderzoekers: verzamelen van data met behulp van een vragenlijst of experiment.
Voor de maatschappij:
- Testen hebben impact op ons dagelijks leven. (bv. reviews die keuzes beïnvloeden)
- Impact van sociale media, big data en AI.
5
,1.2 Psychologische test
Systematische procedure om het gedrag van twee of meer personen te vergelijken (inter-
individuele verschillen), of om het gedrag van een persoon op verschillende momenten te
vergelijken (intra-individuele verschillen).
5 kenmerken:
1 Systematische procedures (3 niveaus)
- Testontwikkeling: testen worden ontwikkeld obv wetenschappelijk onderzoek, itempool
wordt opgesteld en beste worden gekozen (items die een goede brijdagen hebben aan
psychometrische kenmerken, zoals betrouwbaarheid).
➞ Psychometrische kwaliteit wordt op regelmatige basis opnieuw getest.
- Testafname: gestandaardiseerde manier om test af te nemen. (bv. Digit span test)
- Testscoring en interpretatie: hoe worden antwoorden op verschillende items omgezet in
een score en hoe interpreteren we die?
• Objectieve scoring: mogelijke antwoorden en waarde die daarbij horen zijn
gekend.
• Subjectieve scoring: mogelijke antwoorden zijn niet gekend. Interpretatie gebeurt
via richtlijnen. (Verschillende psychologen zouden bij dezelfde persoon dus iets
anders kunnen uitkomen.)
2 Staal van gedrag
- Test bestaat uit eindig aantal items (vragen, stellingen, opdrachten)
- Selectie van deze items is cruciaal, ze moeten een representatieve “staal” van gedrag
meten.
- Deze items moeten niet noodzakelijk een rechtstreekse afspiegeling zijn van het gedrag dat
we wensen te meten.
3 Testscores
- Testen dienen om psychologische kenmerken (constructen) te meten.
- Er wordt van uit gegaan dat elke persoon dat kenmerk in een zekere mate bezit.
- Testscore is een schatting van de “mate” waarin dit kenmerk aanwezig is bij iemand.
- Testscores bevatten meetfouten: X = T + E
T = werkelijke score
E = meetfout (error) ➞ moe zijn, invloed uit omgeving,…
4 Normen en standaarden
- Hoe interpreteren we resultaten?
- Normen: samenvatting van testresultaten voor een grote steekproef die representatief is
voor een populatie. (Niet elke test heeft dit)
• Norm-referenced: normen zijn wel belangrijk
• Criterium-referenced: geen normen maar criteria (bv. bij examens: 50% nodig om
te kunnen slagen)
5 Gedrag voorspellen buiten test ➞ Doel.
- Voorbeeld: Balloon Analogue Risk Task (BART)
➞ Obv BART-test kijken ze of je veel risico’s in je
leven zou nemen.
6
, 2 Geschiedenis van psychologische testen
2.1 Eerste psychologische testen
China, Zhou dynastie (1046 -256 v.C):
- Testen gebruiken om abtenaren te selecteren.
- Schriftelijk examen (wiskunde, taalvaardigheid,…)
- Duur test: één volledge nacht en dag.
- Afname gebeurde in kleine afgesloten ruimtes.
- 1-7% slaagkans
- Systeem bleef bestaan tot 19e eeuw.
Physiognomie: psychologische kenmerken afleiden uit het uitzicht van een persoon.
➞ Frenologie: psychologische kenmerken afleiden uit knobbels op het hoofd. (Vroeger was dit
erg populair, business in VS, nu helemaal niet meer)
2.2 Experimentele psychologen
Experimenten:
- Vaak gezien als start punt van moderne testen.
- Focus op objectieve, reproduceerbare methoden in laboratoria.
- Aandacht voor eenvoudige, sensorische processen en lichamelijke kenmerken.
Eind 19e eeuw: experimenteel psychologen zetten zich af tegen subjectieve methoden van
onderzoek. (bv. Introspectie)
Wilhelm Wundt:
- Erkennen van individuele verschillen.
- Empirische benadering.
- “Gedachtenmeter”: machine met bel en slinger om gedachten te meten.
➞ Simpele test om iets complex (intelligentie) te meten.
Francis Galton:
- Geobsedeerd door meten.
- Interesse in erfelijkheid. ➞ Is intelligentie erfelijk?
➞ Vond dat niet-intelligenten niet mochten voortplanten.
- Eugenetica
- Antropometrie versus psychometrie: kijkt naar lichamelijke en psychologische aspecten.
- Differentiële psychologie
- Grondlegger van verschillende statistische testen
7
