HO7: TOXICOLOGIE VAN GENEESMIDDELEN
→ ontdekking, pre-klinisch-, klinisch-onderzoek, vergunning, commercialisatie,
geneesmiddelengebruik
1) Inleiding
1.1 Definitie
= leer der vergiften = wetenschap die zich bezighoudt met alle aspecten van vergiften en
hun werking
- oorzaak van vergiftiging opsporen
- vergif identificeren en doseren
- adviseren over antidota en de te nemen therapeutische maatregelen
- bestuderen schadelijke effecten en mechanismen die aan basis liggen van schade
1.2 Therapeutisch vs toxisch effect
vergiftiging = schadelijke invloed van om het even welke stof op organisme; ultieme schade leidt
tot dood organisme
→ vanaf dit standpunt kan elke stof vergif zijn (ook water)
vb water: water = toxisch als gebruikt w om water- en zoutverlies te compenseren; bij
belangrijk vochtverlies door zweten → water wegens zoutgebrek niet
vastgehouden ⇒ versnelde mat uitscheiding van zweet en urine ⇒ verder
zoutverlies tot gevolg
GM kan therapeutische (wat men beoogt) / toxische (wat men liever vermijdt) werking
hebben
● “dosis sola facit venenum” = dosis bepaalt of iets vergift is (Paracelsus)
⇒ hoeveelheid GM die w ingenomen = bepalend voor feit of effecten
toxisch zijn
⇓
⇓
- onmogelijk op stof als veilig/ toxisch te bestempelen
- risico ongewenste effecten enkel geassocieerd met inname
van bepaalde hoeveelheid van bepaalde stof
❗Therapeutische dosis = dosis die gunstige invloed uitoefent op (eventuele
zieke)
organisme
Toxische dosis = dosis die schadelijke invloed uitoefent op (eventuele zieke) organisme
● toestand waarin gebruiker verkeert op ogenblik dat stof w toegediend speelt ook rol
Giftigheid kan ook = begeleidend effect van het therapeutisch effect
→ stof kan tegelijk op ++ plekken in lichaam inwerken, zonder over nuttig
gevolg hebben
vb: cytostaticum = middel dat belemmerende werking uitoefent op celdeling en -groei
CONCLUSIE
- niet altijd mogelijk om spreken over therapeutische/ toxische dosis ⇒
beter: therapeutisch en toxisch effect
⇒ therapeutisch effect: als actieve stof in voldoende c receptor(en)
bereikt om
, gewenste effect te veroorzaken
⇒ toxisch effect: als werking stof buitensporig w, abnormaal of direct
schadelijk
is
1.3 Blootstelling aan vergiften
1.3.1 opname
opname toxische stoffen via:
- orale weg: voeding, GM, chemicaliën, opzettelijke en criminele vergiftigingen
- huid: gassen, solventen en substanties in oplossing
- ademhaling: gassenen dampen, nevels en stof en rook
→ ingeademde partikels ⇒ stoflong, allergische reactie, kanker
- parenterale toedieningen
- slijmvliezen van ogen, geslachtsorganen en urinewegen
1.3.2 effecten
A) Acute intoxicatie
= toxische stof komt in lichaam terecht t.g.v 1-malige blootstelling binnen korte
tijdsspanne
vergelijk: in toxicologisch onderzoek van nieuwe GM: bij proefdieren w ook acute
toxiciteit bepaald ⇒ via ++ toedieningswegen bij beide geslachten van ++
diersoorten dosis bepalen die bij 1-malige toediening dodelijk is
LD 50 = dosis lethaal voor 50% vd proefdieren binnen bijv. 7 dagen
& LD1 & LD99 bepalen: waardes richtinggevend voor dosissen die men gaat
gebruiken in subacute toxiciteitsstudies
B) Subacute intoxicatie
= intoxicatie treedt op na herhaalde inname van een stof, waarvan de c op zichzelf
niet toxisch is als ze eenmalig w toegediend
→ c van stof in lichaam kan geleidelijk toenemen tot toxisch effect w
uitgelokt
→ kan ook gevolg zijn van irreversibele effecten door herhaalde inname
vergelijk: in toxicologisch onderzoek van nieuwe GM: bij proefdieren w ook
subacute toxiciteit bepaald ⇒ bij ++ soorten dosis bepaald die toxisch is bij
herhaaldelijke toediening gedurende 1 week tot 2-3 maanden ⇒
onderzoek
organen; afleiden dosis voor gebruik in chronische toxiciteitsstudies
C) Chronische intoxicatie
= intoxicatie die zich pas uit na maanden of jaren blootstelling
vergelijk: in toxicologisch onderzoek van nieuwe GM: bij proefdieren w ook
chronische toxiciteit bepaalt ⇒ toxiciteit bij proefdieren geëvalueerd
wnr ze 6
maanden - 2j continu w toegediend (stoffen die jarenlang w toegediend: minstens
gedurende 1 j geëvalueerd in 2 soorten)
D) Laattijdige effecten
= intoxicaties die belangrijkste groep van vergiftigingen vormen
→ ontdekking, pre-klinisch-, klinisch-onderzoek, vergunning, commercialisatie,
geneesmiddelengebruik
1) Inleiding
1.1 Definitie
= leer der vergiften = wetenschap die zich bezighoudt met alle aspecten van vergiften en
hun werking
- oorzaak van vergiftiging opsporen
- vergif identificeren en doseren
- adviseren over antidota en de te nemen therapeutische maatregelen
- bestuderen schadelijke effecten en mechanismen die aan basis liggen van schade
1.2 Therapeutisch vs toxisch effect
vergiftiging = schadelijke invloed van om het even welke stof op organisme; ultieme schade leidt
tot dood organisme
→ vanaf dit standpunt kan elke stof vergif zijn (ook water)
vb water: water = toxisch als gebruikt w om water- en zoutverlies te compenseren; bij
belangrijk vochtverlies door zweten → water wegens zoutgebrek niet
vastgehouden ⇒ versnelde mat uitscheiding van zweet en urine ⇒ verder
zoutverlies tot gevolg
GM kan therapeutische (wat men beoogt) / toxische (wat men liever vermijdt) werking
hebben
● “dosis sola facit venenum” = dosis bepaalt of iets vergift is (Paracelsus)
⇒ hoeveelheid GM die w ingenomen = bepalend voor feit of effecten
toxisch zijn
⇓
⇓
- onmogelijk op stof als veilig/ toxisch te bestempelen
- risico ongewenste effecten enkel geassocieerd met inname
van bepaalde hoeveelheid van bepaalde stof
❗Therapeutische dosis = dosis die gunstige invloed uitoefent op (eventuele
zieke)
organisme
Toxische dosis = dosis die schadelijke invloed uitoefent op (eventuele zieke) organisme
● toestand waarin gebruiker verkeert op ogenblik dat stof w toegediend speelt ook rol
Giftigheid kan ook = begeleidend effect van het therapeutisch effect
→ stof kan tegelijk op ++ plekken in lichaam inwerken, zonder over nuttig
gevolg hebben
vb: cytostaticum = middel dat belemmerende werking uitoefent op celdeling en -groei
CONCLUSIE
- niet altijd mogelijk om spreken over therapeutische/ toxische dosis ⇒
beter: therapeutisch en toxisch effect
⇒ therapeutisch effect: als actieve stof in voldoende c receptor(en)
bereikt om
, gewenste effect te veroorzaken
⇒ toxisch effect: als werking stof buitensporig w, abnormaal of direct
schadelijk
is
1.3 Blootstelling aan vergiften
1.3.1 opname
opname toxische stoffen via:
- orale weg: voeding, GM, chemicaliën, opzettelijke en criminele vergiftigingen
- huid: gassen, solventen en substanties in oplossing
- ademhaling: gassenen dampen, nevels en stof en rook
→ ingeademde partikels ⇒ stoflong, allergische reactie, kanker
- parenterale toedieningen
- slijmvliezen van ogen, geslachtsorganen en urinewegen
1.3.2 effecten
A) Acute intoxicatie
= toxische stof komt in lichaam terecht t.g.v 1-malige blootstelling binnen korte
tijdsspanne
vergelijk: in toxicologisch onderzoek van nieuwe GM: bij proefdieren w ook acute
toxiciteit bepaald ⇒ via ++ toedieningswegen bij beide geslachten van ++
diersoorten dosis bepalen die bij 1-malige toediening dodelijk is
LD 50 = dosis lethaal voor 50% vd proefdieren binnen bijv. 7 dagen
& LD1 & LD99 bepalen: waardes richtinggevend voor dosissen die men gaat
gebruiken in subacute toxiciteitsstudies
B) Subacute intoxicatie
= intoxicatie treedt op na herhaalde inname van een stof, waarvan de c op zichzelf
niet toxisch is als ze eenmalig w toegediend
→ c van stof in lichaam kan geleidelijk toenemen tot toxisch effect w
uitgelokt
→ kan ook gevolg zijn van irreversibele effecten door herhaalde inname
vergelijk: in toxicologisch onderzoek van nieuwe GM: bij proefdieren w ook
subacute toxiciteit bepaald ⇒ bij ++ soorten dosis bepaald die toxisch is bij
herhaaldelijke toediening gedurende 1 week tot 2-3 maanden ⇒
onderzoek
organen; afleiden dosis voor gebruik in chronische toxiciteitsstudies
C) Chronische intoxicatie
= intoxicatie die zich pas uit na maanden of jaren blootstelling
vergelijk: in toxicologisch onderzoek van nieuwe GM: bij proefdieren w ook
chronische toxiciteit bepaalt ⇒ toxiciteit bij proefdieren geëvalueerd
wnr ze 6
maanden - 2j continu w toegediend (stoffen die jarenlang w toegediend: minstens
gedurende 1 j geëvalueerd in 2 soorten)
D) Laattijdige effecten
= intoxicaties die belangrijkste groep van vergiftigingen vormen
