Geneeskunde van mens tot cel
Thema 1 het bouwplan en ontwikkeling
HC 01 – bouwplan: van mens tot cel
HC 2 en 22 – medische geschiedenis: geen tentamenstof WC 1
Lezen opdracht + (deel)leerdoelen
Bestuderen literatuur: eerst samenvatting, daarna de tekst
Maken opdracht
Hoorcollege
Kijk nogmaals naar de opdracht
Vragen stellen in responsiecollege
, Geneeskunde van mens tot cel
Thema 1 het bouwplan en ontwikkeling
HC 02 – geschiedenis van de anatomie 1
Tim Huisman
Beginnen met de meest bederfelijke delen, bijvoorbeeld de buik ipv de spieren.
Andreas Vesalius: hij combineerde het chirurgische werk met het theoretische werk
Hij controleerde de kennis die tot dan toe was overgeleverd
Hij ontdekte dat het ontleden van honden, apen etc. niet precies overeen kwam met de mens
Peterus Paaw: volgeling van Vesalius – eerste lichting geneeskunde studenten
Anatomisch theater waarin een lijk ontleed werd, zodat meerdere mensen konden meekijken
Tweede helft 17e eeuw: anatomia nova
- Microscopen, preparaten, experimenten
Rene Descartes: het menselijk lichaam is een mechanisch iets, het werkt als een machine
Johannes Swammerdam: hield zich zowel bezig met menselijke als insecten anatomie
Reinier de Graaf: hield zich ook bezig met geslachtsorganen en andere experimenten
Govard Bidloo:
Frederik Ruysch: beroemd om zijn anatomische preparaten
18e eeuw: Herman Boerhaave: leermeester van heel Europa
Overgangsperiode: 18e – 19e eeuw
B.S. Albinus een anatomische atlas; menselijk lichaam is elegant en mooi
19e eeuw: niet zo mooi gemaakt als eerst, maar gaat om de puur zakelijke informatie
Niet veel lijken beschikbaar dus andere manieren bedenken om anatomie te bestuderen
20e eeuw: Jelgersma: hersenatlas – hersenpreparaten door in coupes te snijden
elektronenmicroscoop
Nieuwe moderne technieken: virtuele anatomie
HC 22 – ontwikkelingen in medische beeldvorming
Mieneke te Hennepe
Impact kijken in het levende lichaam?
Röntgenstraling = straling gaat door sommige dingen wel heen en andere niet (8 november 1895)
Rol van beroemdheden maakte het populair
Het ziekenhuis was geen plek voor röntgenapparaten, maar in het Zanderinstituut.
Probleem: er was veel discussie of het wel het goede beeld gaf, en hoe we moesten interpreteren wat
abnormaal en normaal was.
Bij welke andere beeldvormende technologie zou de ontwikkeling van een nieuwe klinische taal ook
een rol hebben gespeeld? – Echo, MRI
Veel werk verzet om te implementeren: theoretisch, sociaal, politiek, commercieel
Verloop introductie beeldvormende techniek?
WOI is een belangrijke motor voor de doorbraak van de röntgentechniek.
Tot WOI vooral jonge generatie artsen die röntgen gebruikte, maar op het slagveld werd het vanaf nu
ook gebruikt. Waardoor er daarna een brede generatie was die om röntgen gaf.
Er kwam een stabielere techniek, waardoor een groter beeld mogelijk was – colloids buis
Er waren geen betrouwbare methoden om te bepalen hoe gevaarlijk röntgenstraling was. Heel veel
pioniers zijn dat ook overleden aan de röntgenstraling.
Sociale inbedding nieuwe techniek?
Tuberculose
, Geneeskunde van mens tot cel
Thema 1 het bouwplan en ontwikkeling
HC 03 – bouwplan algemeen
Marco de Ruiter
Anatomie = ontleedkunde – wetenschap van inwendige en uitwendige vorm, structuur en organisatie
van organismen lichamelijk onderzoek, interpretatie van beeldvormend onderzoek, chirurgische
benaderingen, relaties van organen onderling
Algemene richtings- en positieaanduidingen
‘De anatomische positie’ – staande positie met handpalmen naar voren
- Sagittaal
- Midsaggitaal/mediaan = precies door het midden
- Frontaal/coronaal
- Transversaal/axiaal
‘Links en rechts’ wordt bepaald vanuit het patiëntperspectief.
Anterior (voor) en posterior (achter)
o Ventraal (maag; voor) en dorsaal (rug, achter)
Superior (boven) en inferior (onder)
o Craniaal (schedel; boven) en caudaal (staart; onder)
Lateraal (zijkant) en mediaal (in de middenlijn)
Proximaal (dicht bij het lichaam) en distaal (ver van het lichaam) - extremiteiten
Dorsaal (rugzijde hand/voet) en palmair (handpalm) /plantair (voetzool)
Je moet goed kijken wanneer je craniaal/caudaal/ventraal/dorsaal gebruikt of de andere termen.
Bijvoorbeeld bij hoofd/been kan het onduidelijk worden.
Bij een embryo gebruiken we craniaal/caudaal/ventraal/dorsaal.
Naamgeving – voorbeeld aorta
A.= arterie (slagader)
Dextra = rechts sinistra = links
- Aorta ascendens = stijgend
- Arcus aortae = aortaboog
- Aorta descendens thoracalis = omlaag (thoraxdeel)
- Aorta descendens abdominalis = omlaag (buikdeel)
- A. iliaca communis dextra en sinistra = slagader van darmbeen links en rechts
- A. iliaca interna en externa (dextra/sinistra) Interna = binnen en externa = buiten bekken
- A. femoralis communis dextra en sinistra = bovenbeen
Topografische anatomie – caskanatomy.info
Cervix = nek (sleutelbeen), thorax, abdomen, pelvis = bekken, extremiteit = armen en benen
Het plakje dat van het lichaam genomen wordt, bekijken we van de onderkant
Regionale anatomie: borst/thorax
- Musculus pectoralis major = grote borstspier – extremiteiten
- Musculus deltoideus
- Musculus serratus (getand) anterior = beweegt schouderblad – extremiteiten
- Musculus intercostalis externus en internus = (hulp)ademhalingsspieren tussenribspieren
- Musculus scalenus = (hulp)ademhalingsspieren in nek
Als je de armen bestudeert, dan zie je die ook terug in het thorax deel, omdat de spieren doorlopen.
Dus regio ‘arm’ is veel groter dan het lijkt. Schouder- en heupgordel behoren tot de extremiteiten.
Diafragma = grens tussen thorax en abdomen. Het heeft een parachute-vorm, waardoor het ook
buikorganen (lever) bevat die hoger liggen.
Structuren die door het diafragma heen lopen, hebben meerdere namen, in thorax en abdomen.
Diafragma naar beneden - buik naar voren // Diafragma omhoog - buik naar achteren
- Deel spier en deel pees onderste holle ader loopt door pezige deel om te voorkomen dat
deze makkelijk dichtgeknepen wordt door de spieren – slokdarm/aorta door gespierde deel.
Thema 1 het bouwplan en ontwikkeling
HC 01 – bouwplan: van mens tot cel
HC 2 en 22 – medische geschiedenis: geen tentamenstof WC 1
Lezen opdracht + (deel)leerdoelen
Bestuderen literatuur: eerst samenvatting, daarna de tekst
Maken opdracht
Hoorcollege
Kijk nogmaals naar de opdracht
Vragen stellen in responsiecollege
, Geneeskunde van mens tot cel
Thema 1 het bouwplan en ontwikkeling
HC 02 – geschiedenis van de anatomie 1
Tim Huisman
Beginnen met de meest bederfelijke delen, bijvoorbeeld de buik ipv de spieren.
Andreas Vesalius: hij combineerde het chirurgische werk met het theoretische werk
Hij controleerde de kennis die tot dan toe was overgeleverd
Hij ontdekte dat het ontleden van honden, apen etc. niet precies overeen kwam met de mens
Peterus Paaw: volgeling van Vesalius – eerste lichting geneeskunde studenten
Anatomisch theater waarin een lijk ontleed werd, zodat meerdere mensen konden meekijken
Tweede helft 17e eeuw: anatomia nova
- Microscopen, preparaten, experimenten
Rene Descartes: het menselijk lichaam is een mechanisch iets, het werkt als een machine
Johannes Swammerdam: hield zich zowel bezig met menselijke als insecten anatomie
Reinier de Graaf: hield zich ook bezig met geslachtsorganen en andere experimenten
Govard Bidloo:
Frederik Ruysch: beroemd om zijn anatomische preparaten
18e eeuw: Herman Boerhaave: leermeester van heel Europa
Overgangsperiode: 18e – 19e eeuw
B.S. Albinus een anatomische atlas; menselijk lichaam is elegant en mooi
19e eeuw: niet zo mooi gemaakt als eerst, maar gaat om de puur zakelijke informatie
Niet veel lijken beschikbaar dus andere manieren bedenken om anatomie te bestuderen
20e eeuw: Jelgersma: hersenatlas – hersenpreparaten door in coupes te snijden
elektronenmicroscoop
Nieuwe moderne technieken: virtuele anatomie
HC 22 – ontwikkelingen in medische beeldvorming
Mieneke te Hennepe
Impact kijken in het levende lichaam?
Röntgenstraling = straling gaat door sommige dingen wel heen en andere niet (8 november 1895)
Rol van beroemdheden maakte het populair
Het ziekenhuis was geen plek voor röntgenapparaten, maar in het Zanderinstituut.
Probleem: er was veel discussie of het wel het goede beeld gaf, en hoe we moesten interpreteren wat
abnormaal en normaal was.
Bij welke andere beeldvormende technologie zou de ontwikkeling van een nieuwe klinische taal ook
een rol hebben gespeeld? – Echo, MRI
Veel werk verzet om te implementeren: theoretisch, sociaal, politiek, commercieel
Verloop introductie beeldvormende techniek?
WOI is een belangrijke motor voor de doorbraak van de röntgentechniek.
Tot WOI vooral jonge generatie artsen die röntgen gebruikte, maar op het slagveld werd het vanaf nu
ook gebruikt. Waardoor er daarna een brede generatie was die om röntgen gaf.
Er kwam een stabielere techniek, waardoor een groter beeld mogelijk was – colloids buis
Er waren geen betrouwbare methoden om te bepalen hoe gevaarlijk röntgenstraling was. Heel veel
pioniers zijn dat ook overleden aan de röntgenstraling.
Sociale inbedding nieuwe techniek?
Tuberculose
, Geneeskunde van mens tot cel
Thema 1 het bouwplan en ontwikkeling
HC 03 – bouwplan algemeen
Marco de Ruiter
Anatomie = ontleedkunde – wetenschap van inwendige en uitwendige vorm, structuur en organisatie
van organismen lichamelijk onderzoek, interpretatie van beeldvormend onderzoek, chirurgische
benaderingen, relaties van organen onderling
Algemene richtings- en positieaanduidingen
‘De anatomische positie’ – staande positie met handpalmen naar voren
- Sagittaal
- Midsaggitaal/mediaan = precies door het midden
- Frontaal/coronaal
- Transversaal/axiaal
‘Links en rechts’ wordt bepaald vanuit het patiëntperspectief.
Anterior (voor) en posterior (achter)
o Ventraal (maag; voor) en dorsaal (rug, achter)
Superior (boven) en inferior (onder)
o Craniaal (schedel; boven) en caudaal (staart; onder)
Lateraal (zijkant) en mediaal (in de middenlijn)
Proximaal (dicht bij het lichaam) en distaal (ver van het lichaam) - extremiteiten
Dorsaal (rugzijde hand/voet) en palmair (handpalm) /plantair (voetzool)
Je moet goed kijken wanneer je craniaal/caudaal/ventraal/dorsaal gebruikt of de andere termen.
Bijvoorbeeld bij hoofd/been kan het onduidelijk worden.
Bij een embryo gebruiken we craniaal/caudaal/ventraal/dorsaal.
Naamgeving – voorbeeld aorta
A.= arterie (slagader)
Dextra = rechts sinistra = links
- Aorta ascendens = stijgend
- Arcus aortae = aortaboog
- Aorta descendens thoracalis = omlaag (thoraxdeel)
- Aorta descendens abdominalis = omlaag (buikdeel)
- A. iliaca communis dextra en sinistra = slagader van darmbeen links en rechts
- A. iliaca interna en externa (dextra/sinistra) Interna = binnen en externa = buiten bekken
- A. femoralis communis dextra en sinistra = bovenbeen
Topografische anatomie – caskanatomy.info
Cervix = nek (sleutelbeen), thorax, abdomen, pelvis = bekken, extremiteit = armen en benen
Het plakje dat van het lichaam genomen wordt, bekijken we van de onderkant
Regionale anatomie: borst/thorax
- Musculus pectoralis major = grote borstspier – extremiteiten
- Musculus deltoideus
- Musculus serratus (getand) anterior = beweegt schouderblad – extremiteiten
- Musculus intercostalis externus en internus = (hulp)ademhalingsspieren tussenribspieren
- Musculus scalenus = (hulp)ademhalingsspieren in nek
Als je de armen bestudeert, dan zie je die ook terug in het thorax deel, omdat de spieren doorlopen.
Dus regio ‘arm’ is veel groter dan het lijkt. Schouder- en heupgordel behoren tot de extremiteiten.
Diafragma = grens tussen thorax en abdomen. Het heeft een parachute-vorm, waardoor het ook
buikorganen (lever) bevat die hoger liggen.
Structuren die door het diafragma heen lopen, hebben meerdere namen, in thorax en abdomen.
Diafragma naar beneden - buik naar voren // Diafragma omhoog - buik naar achteren
- Deel spier en deel pees onderste holle ader loopt door pezige deel om te voorkomen dat
deze makkelijk dichtgeknepen wordt door de spieren – slokdarm/aorta door gespierde deel.
