H1
POSITIEVE GEZONDHEID
= een bredere kijk op gezondheid, uitgewerkt in zes dimensies. Met die bredere
benadering draag je bij aan het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en
sociale uitdagingen in het leven om te gaan + zo veel mogelijk eigen regie te voeren
Machteld Huber = grondlegger
- Eigen ziekte-ervaringen inspireerden om het concept te ontwikkelen
- Samenwerking met ernstig ‘beschadigde’ mensen
- Doel: gezondheidsbevordering meer op kaart te zetten
Inspiratie: Blue Zones
Plaatsen waar mensen gezond lang leven meestal zonder chronische ziekten of
mentale aftakeling
Ze geven waardevolle inzichten in factoren die bijdragen aan een gezond en lang
leven
Wanneer kan je Positieve Gezondheid inzetten?
1
, H2
HEALTH LITERACY
Inleiding & definitie
Definitie health literacy: = “de kennis, motivatie en competenties van mensen om
toegang te krijgen tot gezondheidsinformatie, deze te begrijpen, te beoordelen en toe te
passen om oordelen te vellen en beslissingen te nemen in het dagelijks leven met
betrekking tot gezondheidszorg, ziektepreventie en gezondheidsbevordering om de
kwaliteit van leven gedurende de levensloop te behouden of te verbeteren.”
Gezondheidsvaardigheden (= health literacy) = essentiële vaardigheden die individuen
nodig hebben om gezondheidsinformatie te vinden, te begrijpen, en toe te passen, zodat
zij goed geïnformeerde keuzes kunnen maken over hun gezondheid die passen bij hun
persoonlijke situatie
Vaardigheden omvatten bv:
o Adviezen over gezonde leefstijl te begrijpen en toe te passen
o Eigen vragen en zorgen kenbaar te maken bij zorgverleners
o Informatie op gezondheidswebsites of uitnodigingen voor
bevolkingsonderzoeken te begrijpen
Belangrijk: omdat mensen met lage gespreksvaardigheden vaak moeilijkheden
ervaren bij begrijpen en naleven van gezondheidsadviezen, wat resulteert in
verhoogd risico op chronische ziektes en een ongezondere leefstijl
3 typen gezondheidsvaardigheden
Dragen gezamenlijk bij aan vermogen om weloverwogen gezondheidskeuzes te
maken
1) Functionele gezondsheidsvaardigheden
Basisvaardigheden zoals lezen, schrijven en rekenen, die nodig zijn om
gezondheidsinformatie op te nemen en te begrijpen
2) Communicatieve/interactieve vaardigheden
Belangrijk voor verkrijgen & verwerken van gezondheidsinformatie, zoals durven
stellen van vragen aan een arts, het gebruik van digitale middelen, en het
mobiliseren van sociale steun in eigen omgeving
3) Kritische vaardigheden
Stellen individu in staat om info te evalueren en bewust te kiezen in hun
gezondheidstraject, zoals kritisch beoordelen van de lange termijn gevolgen van
bepaalde gezondheidskeuzes en actief participeren in beslissingen samen met
zorgverleners
Belang van gezondheidsvaardigheden
2
,Goede ontwikkeling van gezondheidsvaardigheden draagt bij aan een betere gezondheid
Mensen die beschikken over sterke gezondheidsvaardigheden hebben meer
vertrouwen in hun vermogen om gezonde keuzes te maken, nemen vaker deel
aan preventieve onderzoeken, en hebben doorgaans minder last van chronische
gezondheidsproblemen
Omgekeerd vinden mensen met lage gezondheidsvaardigheden vaak moeilijk om
juiste keuzes te maken, wat kan leiden tot gezondheidsproblemen zoals diabetes,
COPD en depressie
Uit oz blijkt dat gezondheidsvaardigheden niet vastliggen & per moment of situatie
kunnen variëren
Bv: Mensen die stress of zorgen ervaren, kunnen tijdelijk minder goed in staat zijn
om gezondheidsinformatie te verwerken
Link tussen gezondheidsongelijk & gezondheidsvaardigheden
Gezondheidsvaardigheden zijn niet gelijk verdeeld in de samenleving. Onder andere
ouderen, mensen met een laag inkomen, mensen met Nederlands als tweede taal en
mensen in sociaal kwetsbare posities hebben vaker lage gezondheidsvaardigheden. Deze
ongelijkheid in gezondheidsvaardigheden leidt tot gezondheidsverschillen, ook wel de
sociale gradiënt in gezondheid genoemd, waarbij personen met lagere
sociaaleconomische status doorgaans vaker ziek zijn en een kortere levensverwachting
hebben
Strategieën voor versterken van gezondheidsvaardigheden
Gezondheidsvaardigheden zijn van grote invloed op kwaliteit van leven & vermogen van
individuen om hun gezondheid in eigen handen te nemen, door als maatschappij en als
professionals bewust in te zetten op het versterken van deze vaardigheden en het
toegankelijk maken van gezondheidsinformatie, kunnen we bijdragen aan een betere
gezondheid voor iedereen en ongelijkheden in gezondheid terugdringen
Vergroten van gezondheidsvaardigheden vraagt om inspanningen van zowel individuen
als professionals in gezondheidszorg, onderwijs & welzijnssector
Belangrijke strategieën zijn:
1) Toegankelijke & begrijpelijke informatie aanbieden: betekent dat info op verschillende
kanalen beschikbaar moet zijn, eenvoudig te begrijpen & toepasbaar in het dagelijks
leven vd doelgroep
2) Interactie & ondersteuning verbeteren: zorgverleners, zoals huisartsen en
preventieadviseurs, spelen grote rol in ondersteunen van patiënten door te vragen of info
goed is begrepen en hen te stimuleren om vragen te stellen
3) Opleiden & sensibiliseren van professionals: belangrijk dat professionals in zorg,
welzijn & onderwijs gezondheidsvaardigheden als prioriteit beschouwen, kan door hun
eigen communicatievaardigheden te versterken en door bewust rekening te houden met
mate waarin cliënten of studenten info kunnen begrijpen
H5
3
, INTENTIE-GEDRAGSKLOOF
Gedragsintenties & hun belang
- Gedragsintenties = zelfinstructies die gericht zijn op specifieke handelingen om
gewenste resultaten te behalen, omvatten zowel het doelniveau als de individuele
toewijding om dat doel te bereiken
- Ondanks invloed van gewoonten of automatische triggers, is vormen van intenties
cruciaal voor het bereiken van langetermijndoelen
- Onderzoekers benadrukken belang van intenties voor gedragsverandering en
interventies in verschillende domeinen, zoals volksgezondheid, preventie &
onderwijs
Basis van intenties
- Intenties sterk beïnvloed door persoonlijke overtuigingen, zoals beschreven in
Zelfdeterminatietheorie
- Intenties die gebaseerd zijn op persoonlijke overtuigingen voorspellen gedrag
beter dan die gebaseerd op sociale druk
- Bovendien voorspellen affectieve attitudes (gevoelens over gedrag) gedrag beter
dan cognitieve attitudes (gedachten over de gevolgen van gedrag)
- De relevantie van intenties voor identiteit van een persoon speelt ook belangrijke
rol in kans dat deze intenties worden omgezet in daadwerkelijk gedrag
Intentierealisatie: intentie omzetten in blijvend gedrag
Hoewel vormen van intenties een belangrijke eerste stap is, garandeert dit geen
intentierealisatie
Mensen kunnen verschillende zelfregulerende uitdagingen tegenkomen bij het
uitlijnen van hun gedachten, gevoelens en acties met hun intenties.
E-LEARNING GEDRAGSWIEL (GEZOND LEVEN)
4
POSITIEVE GEZONDHEID
= een bredere kijk op gezondheid, uitgewerkt in zes dimensies. Met die bredere
benadering draag je bij aan het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en
sociale uitdagingen in het leven om te gaan + zo veel mogelijk eigen regie te voeren
Machteld Huber = grondlegger
- Eigen ziekte-ervaringen inspireerden om het concept te ontwikkelen
- Samenwerking met ernstig ‘beschadigde’ mensen
- Doel: gezondheidsbevordering meer op kaart te zetten
Inspiratie: Blue Zones
Plaatsen waar mensen gezond lang leven meestal zonder chronische ziekten of
mentale aftakeling
Ze geven waardevolle inzichten in factoren die bijdragen aan een gezond en lang
leven
Wanneer kan je Positieve Gezondheid inzetten?
1
, H2
HEALTH LITERACY
Inleiding & definitie
Definitie health literacy: = “de kennis, motivatie en competenties van mensen om
toegang te krijgen tot gezondheidsinformatie, deze te begrijpen, te beoordelen en toe te
passen om oordelen te vellen en beslissingen te nemen in het dagelijks leven met
betrekking tot gezondheidszorg, ziektepreventie en gezondheidsbevordering om de
kwaliteit van leven gedurende de levensloop te behouden of te verbeteren.”
Gezondheidsvaardigheden (= health literacy) = essentiële vaardigheden die individuen
nodig hebben om gezondheidsinformatie te vinden, te begrijpen, en toe te passen, zodat
zij goed geïnformeerde keuzes kunnen maken over hun gezondheid die passen bij hun
persoonlijke situatie
Vaardigheden omvatten bv:
o Adviezen over gezonde leefstijl te begrijpen en toe te passen
o Eigen vragen en zorgen kenbaar te maken bij zorgverleners
o Informatie op gezondheidswebsites of uitnodigingen voor
bevolkingsonderzoeken te begrijpen
Belangrijk: omdat mensen met lage gespreksvaardigheden vaak moeilijkheden
ervaren bij begrijpen en naleven van gezondheidsadviezen, wat resulteert in
verhoogd risico op chronische ziektes en een ongezondere leefstijl
3 typen gezondheidsvaardigheden
Dragen gezamenlijk bij aan vermogen om weloverwogen gezondheidskeuzes te
maken
1) Functionele gezondsheidsvaardigheden
Basisvaardigheden zoals lezen, schrijven en rekenen, die nodig zijn om
gezondheidsinformatie op te nemen en te begrijpen
2) Communicatieve/interactieve vaardigheden
Belangrijk voor verkrijgen & verwerken van gezondheidsinformatie, zoals durven
stellen van vragen aan een arts, het gebruik van digitale middelen, en het
mobiliseren van sociale steun in eigen omgeving
3) Kritische vaardigheden
Stellen individu in staat om info te evalueren en bewust te kiezen in hun
gezondheidstraject, zoals kritisch beoordelen van de lange termijn gevolgen van
bepaalde gezondheidskeuzes en actief participeren in beslissingen samen met
zorgverleners
Belang van gezondheidsvaardigheden
2
,Goede ontwikkeling van gezondheidsvaardigheden draagt bij aan een betere gezondheid
Mensen die beschikken over sterke gezondheidsvaardigheden hebben meer
vertrouwen in hun vermogen om gezonde keuzes te maken, nemen vaker deel
aan preventieve onderzoeken, en hebben doorgaans minder last van chronische
gezondheidsproblemen
Omgekeerd vinden mensen met lage gezondheidsvaardigheden vaak moeilijk om
juiste keuzes te maken, wat kan leiden tot gezondheidsproblemen zoals diabetes,
COPD en depressie
Uit oz blijkt dat gezondheidsvaardigheden niet vastliggen & per moment of situatie
kunnen variëren
Bv: Mensen die stress of zorgen ervaren, kunnen tijdelijk minder goed in staat zijn
om gezondheidsinformatie te verwerken
Link tussen gezondheidsongelijk & gezondheidsvaardigheden
Gezondheidsvaardigheden zijn niet gelijk verdeeld in de samenleving. Onder andere
ouderen, mensen met een laag inkomen, mensen met Nederlands als tweede taal en
mensen in sociaal kwetsbare posities hebben vaker lage gezondheidsvaardigheden. Deze
ongelijkheid in gezondheidsvaardigheden leidt tot gezondheidsverschillen, ook wel de
sociale gradiënt in gezondheid genoemd, waarbij personen met lagere
sociaaleconomische status doorgaans vaker ziek zijn en een kortere levensverwachting
hebben
Strategieën voor versterken van gezondheidsvaardigheden
Gezondheidsvaardigheden zijn van grote invloed op kwaliteit van leven & vermogen van
individuen om hun gezondheid in eigen handen te nemen, door als maatschappij en als
professionals bewust in te zetten op het versterken van deze vaardigheden en het
toegankelijk maken van gezondheidsinformatie, kunnen we bijdragen aan een betere
gezondheid voor iedereen en ongelijkheden in gezondheid terugdringen
Vergroten van gezondheidsvaardigheden vraagt om inspanningen van zowel individuen
als professionals in gezondheidszorg, onderwijs & welzijnssector
Belangrijke strategieën zijn:
1) Toegankelijke & begrijpelijke informatie aanbieden: betekent dat info op verschillende
kanalen beschikbaar moet zijn, eenvoudig te begrijpen & toepasbaar in het dagelijks
leven vd doelgroep
2) Interactie & ondersteuning verbeteren: zorgverleners, zoals huisartsen en
preventieadviseurs, spelen grote rol in ondersteunen van patiënten door te vragen of info
goed is begrepen en hen te stimuleren om vragen te stellen
3) Opleiden & sensibiliseren van professionals: belangrijk dat professionals in zorg,
welzijn & onderwijs gezondheidsvaardigheden als prioriteit beschouwen, kan door hun
eigen communicatievaardigheden te versterken en door bewust rekening te houden met
mate waarin cliënten of studenten info kunnen begrijpen
H5
3
, INTENTIE-GEDRAGSKLOOF
Gedragsintenties & hun belang
- Gedragsintenties = zelfinstructies die gericht zijn op specifieke handelingen om
gewenste resultaten te behalen, omvatten zowel het doelniveau als de individuele
toewijding om dat doel te bereiken
- Ondanks invloed van gewoonten of automatische triggers, is vormen van intenties
cruciaal voor het bereiken van langetermijndoelen
- Onderzoekers benadrukken belang van intenties voor gedragsverandering en
interventies in verschillende domeinen, zoals volksgezondheid, preventie &
onderwijs
Basis van intenties
- Intenties sterk beïnvloed door persoonlijke overtuigingen, zoals beschreven in
Zelfdeterminatietheorie
- Intenties die gebaseerd zijn op persoonlijke overtuigingen voorspellen gedrag
beter dan die gebaseerd op sociale druk
- Bovendien voorspellen affectieve attitudes (gevoelens over gedrag) gedrag beter
dan cognitieve attitudes (gedachten over de gevolgen van gedrag)
- De relevantie van intenties voor identiteit van een persoon speelt ook belangrijke
rol in kans dat deze intenties worden omgezet in daadwerkelijk gedrag
Intentierealisatie: intentie omzetten in blijvend gedrag
Hoewel vormen van intenties een belangrijke eerste stap is, garandeert dit geen
intentierealisatie
Mensen kunnen verschillende zelfregulerende uitdagingen tegenkomen bij het
uitlijnen van hun gedachten, gevoelens en acties met hun intenties.
E-LEARNING GEDRAGSWIEL (GEZOND LEVEN)
4
