Samenvatting

HOORCOLLEGE 1: INLEIDING IN
DE BIOLOGISCHE BASIS VAN
GEDRAG
Na deze les omschrijft de student:

 het biopsychosociaal perspectief op gedrag

 het gevaar van een te reductionistische bril (enkel focus op biologische
verklaring)

 een korte geschiedenis van dualisme, naar evolutieleer, naar ontdekkingen n de
geneeskunde die geleid hebben tot het biopsychosociaal perspectief

 de belangrijkste inzichten die ons iets kunnen leren over de link tussen het
lichaam en ons gedrag

 wat we leren uit een goede werking van het centraal zenuwstelsel

 wat we leren uit de link tussen andere lichamelijke processen en ons gedrag

 wat we leren uit studies rond erfelijkheid van gedrag en wat de drie belangrijkste
methodes zijn om de rol van erfelijkheid te onderzoeken

 wat we leren uit studies binnen de evolutionaire psychologie




1

,Biologische benadering van het menselijk gedrag:

- Biologische invloeden: erfelijkheid, hersenwerking, hormonen …

Geschiedenis




Dualisme:

 Filosofie van de geest = basis psychologie
 Lichaam en geest zijn onafhankelijk
 Griekse oudheid: Plato en Aristoteles
 René Descartes

Evolutieleer:

 Charles Darwin
 Survival of the fittest

Ontdekkingen in de geneeskunde:

 Donald O. Hebb: waarnemingen, emoties, gedachten en herinneringen verklaard
vanuit hersenactiviteit
 Robert Sperry: split-brain patiënten (epilepsie) => linker- en rechterhersenhelft
onafhankelijk. Behandeling: 2 hersenhelften in 2 snijden om die aanvallen te
voorkomen
 Biomedisch model als verklaring voor psychische problemen: medicatie dat wordt
gegeven
o Psychofarmaca (antidepressiva, antipsychotica)
o Beeldvormingstechnieken: kunnen kijken naar hersenactiviteit => link
leggen tussen werking van hersenen en gedrag
o Neuropsychologie, neuropsychopathologie, psychofarmacologie, gedrags-
en populatiegenetica


Kritische kanttekeningen

Kunnen we spreken over volledig biologische maakbaarheid van de mens?

 Enerzijds bevrijdend (ontschuldigend voor ouders en familie van kinderen met
ADHD, autisme, schizofrenie)

MAAR reductionistisch en gevaarlijk

- Opletten met uitspraken over complexe gedragingen zoals
seksualiteitsbeleving, relatiepatronen of crimineel gedrag
(verantwoordelijkheid? Vrije wil?)


2

,Andere invloeden niet vergeten (sociale druk, omgevingsfactoren, ouders en cultuur)

Overzicht disciplines




Biologische invloeden op gedrag

 Invloed op lichaam en geest
 Een goede werking van het centrale zenuwstelsel
 Erfelijkheid
 Invloeden vanuit menselijke evolutie




3

, Een goede werking van het centrale zenuwstelsel




Kennis over werking van het centraal zenuwstelsel op basis van onderzoek naar

 Hersenletsel (gevalstudie)
 Algemene hersenaandoeningen (ziekte van Alzheimer)
 Ondervoeding (ijzer- en jodiumtekort)
 Medicatie (chemische werking hersenen)


Gevalstudie K.C – hersenletsel

Vijf jaar geleden betrokken bij motorongeval, reed om onbekende redenen van de weg af,
geen andere betrokkenen

Buiten bewustzijn naar ziekenhuis gebracht, bloedgezwel verwijderd aan linkervoorkant
van de hersenen – 72u buiten bewustzijn

Bij ontwaken herkent hij niemand. Op zevende dag herkent hij moeder. 4 weken
intensieve, 6 weken revalidatie, woont erna bij ouders

Voor ongeval kwaliteitscontroleur bij een bedrijf van bouwmaterialen


Bevindingen van het onderzoek (5 jaar na ongeval)

 Geen reukzin
 Geen zicht in rechter visuele veld
 Problemen fijne motoriek rechterhand- en voet
 Intelligentie, taalbegrip normaal
 Alle initiatief verloren
 Geheugenproblemen

Geheugenverlies na ongeval

4