Cost accounting
H2 KOSTENBEGRIPPEN EN KOSTPRIJSCOMPONENTEN
2.1 KOSTEN EN KOSTPRIJS
De kostprijs van een kostenobject = het geheel van kosten dat hiervoor wordt gemaakt.
= de sommatie van de waarde van alle doelmatig ingezette middelen
Het kostenobject = kosteninformatie kan worden verzameld door tal van kostenobjecten
2.2 KOSTENINDELING
- Kosten van grondstoffen
- Kosten van diensten en diverse goederen
- Arbeidskosten
- Afschrijvingskosten
- Verkoopkosten
- Distributiekosten
- Administratiekosten
2.2.1 DIRECTE EN INDIRECTE KOSTEN
Directe kosten = kosten die rechtstreeks betrekking hebben op de kostenobjecten. Er
bestaat dan een direct, oorzakelijk verband tussen de hoogte van de betrokken kosten en
het kostenobject (product)
Indirecte kosten= kosten die niet rechtstreeks kunnen worden toegewezen aan het
kostenobject
vb. Loonkosten, afschrijvingskosten, energiekosten, administratiekosten…
2.2.2 VASTE EN VARIABELE KOSTEN
Het gedrag van de kosten tegenover het kostenobject bepaalt het onderscheid.
A. VASTE KOSTEN
Vaste kosten zijn kosten die in totaliteit niet veranderen binnen bepaalde activiteit
grenzen. Als de onderneming niets produceert, blijven ze nog steeds bestaan.
Grafisch:
o assen ‘totale vaste kosten’ en ‘productievolume’ constante horizont.
o als de vaste kosten per eenheid product worden uitgedrukt, is het verloop
dalend/stijgend bij een stijging/daling van het aantal geprod. eenheden.
assen ‘vaste kosten per eenheid product’ en ‘productievolume’ stijgend of
dalend
, B. VARIABELE KOSTEN
Variabele kosten variëren in totaliteit met de activiteiten: een stijging/daling van de
productie verhoogt/verlaagt de totale variabele kosten.
Grafisch:
o Assen ‘tot variabele kosten’ en ‘productievolume’ stijgend/dalend (lineair)
o Assen ‘variabele kosten per eenheid product’ en ‘productievolume’
constante horizontaal
Het onderscheid tussen vaste en variabele kosten is niet altijd even duidelijk
De kosten verbonden aan vb. een machine zijn dus voor een deel variabel en voor een deel
vaste kosten. We spreken hier van semi-variabele kosten.
Semi-variabele kosten semi-vaste kosten
2.2.3 COST DRIVERS
Een cost driver of kostenveroorzaker = a factor, such as the level of activity or volume, that
causally affects costs
De cost driver van variabele kosten is het activiteitenniveau of het volume waarvan een
verandering de kosten proportioneel doet veranderen.
2.2.4 PRODUCTIEKOSTEN EN NIET-PRODUCTIEKOSTEN
Productiekosten = kosten verbonden aan de middelen die instaan voor de vervaardiging van
producten
- Directe materialen of grondstoffen
- Directe arbeidskosten
- Indirecte productiekosten (overhead costs)
o Indirecte materiaalkosten
o Indirecte productiekosten
o Overige indirecte productiekosten
Niet-productiekosten = kosten van verbruikte middelen in niet-productieschakels vande
waardeketen.
,2.2.5 WAARDEBEPALING VAN VOORRADEN
2.2.5.2 IFRS
Komt aan bod in IAS2
De kostprijs van de voorraden moet samengesteld zijn uit alle aankoopkosten,
conversiekosten en andere kosten om de voorraden op hun huidige locatie en in hun huidige
staat te brengen.
De kostrpijs van de voor de voorraden moet toegerekend worden via de FIFO-methode of
via de methode van de gewogen gemiddelde kostprijs
2.4 INTEGRALE PRODUCTIEKOSTPRIJS
2.4.1 PRINCIPE
Absorption costing, full costing of integrale kostprijs is een kostprijs die alleen rekening
houdt met productiekosten en hoofdzakelijk gebruikt wordt bij externe rapportering
Een kostprijsberekeningsysteem dat werd ontwikkeld in de jaren 80, activity based costing
(ABC), heeft problemen uit de integrale productieprijs ten gronde uitgediept. Dat systeem
wordt verder toegelicht. ABC gaat uit van de activiteiten die in een onderneming worden
uitgevoerd. De bedoeling is de factoren te bepalen die de kosten verbonden aan deze
activiteiten veroorzaken. Zulke factoren worden costdrivers genoemd. Via deze costdrivers
worden de activiteitskosten toegewezen aan de verschillende kostendragers.
Als men de indirecte productiekosten verdeelt op basis van 1 verdeelsleutel, wordt
verondersteld dat alle indirecte productiekosten homogeen zijn. (geen goede methode)
OPSTELLING
1. KOSTEN
a. PRODUCTIEKOSTEN
i. MATERIAALKOSTEN
ii. DIRECTE ARBEIDSKOSTEN allen in goederen in
iii. INDIRECTE PRODUCTIEKOSTEN bewerking (GIB)
b. NIET-PRODUCTIEKOSTEN
i. MARKETINGKOSTEN
ii. DISTRIBUTIEKOSTEN allen in de resultaten-
iii. ADMINISTRATIEKOSTEN rekening
,2.5 DIFFERENT COSTS FOR DIFFERENT PURPOSES
Berekening van kostprijzen is pas zinvol en waardevol als ze worden aangewend bij de
interne besluitvorming. Dit betekent dat de kosteninformatie wordt verzameld door andere
doeleinden: different costs for different purposes.
Zowel de vaste als de variabele productiekosten dienen als basis om een integrale
productiekostprijs te berekenen en bepalen ook de waarde van de voorraad. Hier werd
aangetoond dat de variabele kosten, zowel de variabele productiekosten als variabele
periodekosten, belangrijke informatie leveren voor het nemen van beslissingen.
SAMENVATTING:
Indeling kosten:
1. KOSTENGEDRAG
a. VASTE KOSTEN
i. PRODUCTIEKOSTEN
ii. NIET-PRODUCTIEKOSTEN
b. VARIABELE KOSTEN
i. PRODUCTIEKOSTEN
ii. NIET-PRODUCTIEKOSTEN
2. KOSTENBESTEMMING
a. DIRECTE KOSTEN
i. PRODUCTIEKOSTEN
ii. NIET-PRODUCTIEKOSTEN
b. INDIRECTE KOSTEN
i. PRODUCTIEKOSTEN
ii. NIET-PRODUCTIEKOSTEN
Totale kostprijs:
1. INTEGRALE PRODUCTIEKOSTPRIJS
a. VARIABELE PRODUCTIEKOSTEN
i. DIRECTE MATERIAALKOSTEN
ii. DIRECTE ARBEIDSKOSTEN
iii. INDIRECTE VARIABELE PRODUCTIEKOSTEN
b. VASTE PRODUCTIEKOSTEN
2. NIET-PRODUCTIEKOSTEN
, H3 BREAK-EVENANALYSE
Deze analyse wil de verkochte hoeveelheid in aantal eenheden of de omzet (prijzen
vermenigvuldigd met aantal verkochte eenheden) bepalen waarbij geen winst of verlies
gemaakt wordt. De techniek legt met andere woorden een verband tussen de opbrengsten,
de kosten en het resultaat van een onderneming.
3.1 BASISMODEL
Minimaal aantal eenheden van hun product dat moet verkocht worden opdat de
gerealiseerde opbrengsten de gemaakte kosten dekken.
De break-evenafzet (be-afzet) is de afzet waarbij de totale opbrengsten gelijk zijn aan de
totale kosten:
Prijs x be-afzet = totale variabele kosten + totale vaste kosten
Be-afzet= vaste kosten / (verkoopprijs per eenheid – var. Kosten per eenheid)
Be-afzet= vaste kosten / contributie per eenheid
3.2 SENSITIVITEITSANALYSE
Sensitiviteitsanalyse laat toe de realiteit tussen opbrengsten, kosten en resultaat te
bestuderen binnen het relevante gebied.
3.3 UITBREIDINGEN OP HET BASISMODEL
3.6 SAMENVATTING
Een management accountingsysteem moet managers de noodzakelijke info aanreiken voor
de leiding en sturing van een organisatie. Dat systeem moet de nodige financiële en niet-
financiële gegevens verschaffen om korte termijn-beslissingen te nemen, planningen
controle mogelijk te maken en strategische besluitvorming te ondersteunen.
H2 KOSTENBEGRIPPEN EN KOSTPRIJSCOMPONENTEN
2.1 KOSTEN EN KOSTPRIJS
De kostprijs van een kostenobject = het geheel van kosten dat hiervoor wordt gemaakt.
= de sommatie van de waarde van alle doelmatig ingezette middelen
Het kostenobject = kosteninformatie kan worden verzameld door tal van kostenobjecten
2.2 KOSTENINDELING
- Kosten van grondstoffen
- Kosten van diensten en diverse goederen
- Arbeidskosten
- Afschrijvingskosten
- Verkoopkosten
- Distributiekosten
- Administratiekosten
2.2.1 DIRECTE EN INDIRECTE KOSTEN
Directe kosten = kosten die rechtstreeks betrekking hebben op de kostenobjecten. Er
bestaat dan een direct, oorzakelijk verband tussen de hoogte van de betrokken kosten en
het kostenobject (product)
Indirecte kosten= kosten die niet rechtstreeks kunnen worden toegewezen aan het
kostenobject
vb. Loonkosten, afschrijvingskosten, energiekosten, administratiekosten…
2.2.2 VASTE EN VARIABELE KOSTEN
Het gedrag van de kosten tegenover het kostenobject bepaalt het onderscheid.
A. VASTE KOSTEN
Vaste kosten zijn kosten die in totaliteit niet veranderen binnen bepaalde activiteit
grenzen. Als de onderneming niets produceert, blijven ze nog steeds bestaan.
Grafisch:
o assen ‘totale vaste kosten’ en ‘productievolume’ constante horizont.
o als de vaste kosten per eenheid product worden uitgedrukt, is het verloop
dalend/stijgend bij een stijging/daling van het aantal geprod. eenheden.
assen ‘vaste kosten per eenheid product’ en ‘productievolume’ stijgend of
dalend
, B. VARIABELE KOSTEN
Variabele kosten variëren in totaliteit met de activiteiten: een stijging/daling van de
productie verhoogt/verlaagt de totale variabele kosten.
Grafisch:
o Assen ‘tot variabele kosten’ en ‘productievolume’ stijgend/dalend (lineair)
o Assen ‘variabele kosten per eenheid product’ en ‘productievolume’
constante horizontaal
Het onderscheid tussen vaste en variabele kosten is niet altijd even duidelijk
De kosten verbonden aan vb. een machine zijn dus voor een deel variabel en voor een deel
vaste kosten. We spreken hier van semi-variabele kosten.
Semi-variabele kosten semi-vaste kosten
2.2.3 COST DRIVERS
Een cost driver of kostenveroorzaker = a factor, such as the level of activity or volume, that
causally affects costs
De cost driver van variabele kosten is het activiteitenniveau of het volume waarvan een
verandering de kosten proportioneel doet veranderen.
2.2.4 PRODUCTIEKOSTEN EN NIET-PRODUCTIEKOSTEN
Productiekosten = kosten verbonden aan de middelen die instaan voor de vervaardiging van
producten
- Directe materialen of grondstoffen
- Directe arbeidskosten
- Indirecte productiekosten (overhead costs)
o Indirecte materiaalkosten
o Indirecte productiekosten
o Overige indirecte productiekosten
Niet-productiekosten = kosten van verbruikte middelen in niet-productieschakels vande
waardeketen.
,2.2.5 WAARDEBEPALING VAN VOORRADEN
2.2.5.2 IFRS
Komt aan bod in IAS2
De kostprijs van de voorraden moet samengesteld zijn uit alle aankoopkosten,
conversiekosten en andere kosten om de voorraden op hun huidige locatie en in hun huidige
staat te brengen.
De kostrpijs van de voor de voorraden moet toegerekend worden via de FIFO-methode of
via de methode van de gewogen gemiddelde kostprijs
2.4 INTEGRALE PRODUCTIEKOSTPRIJS
2.4.1 PRINCIPE
Absorption costing, full costing of integrale kostprijs is een kostprijs die alleen rekening
houdt met productiekosten en hoofdzakelijk gebruikt wordt bij externe rapportering
Een kostprijsberekeningsysteem dat werd ontwikkeld in de jaren 80, activity based costing
(ABC), heeft problemen uit de integrale productieprijs ten gronde uitgediept. Dat systeem
wordt verder toegelicht. ABC gaat uit van de activiteiten die in een onderneming worden
uitgevoerd. De bedoeling is de factoren te bepalen die de kosten verbonden aan deze
activiteiten veroorzaken. Zulke factoren worden costdrivers genoemd. Via deze costdrivers
worden de activiteitskosten toegewezen aan de verschillende kostendragers.
Als men de indirecte productiekosten verdeelt op basis van 1 verdeelsleutel, wordt
verondersteld dat alle indirecte productiekosten homogeen zijn. (geen goede methode)
OPSTELLING
1. KOSTEN
a. PRODUCTIEKOSTEN
i. MATERIAALKOSTEN
ii. DIRECTE ARBEIDSKOSTEN allen in goederen in
iii. INDIRECTE PRODUCTIEKOSTEN bewerking (GIB)
b. NIET-PRODUCTIEKOSTEN
i. MARKETINGKOSTEN
ii. DISTRIBUTIEKOSTEN allen in de resultaten-
iii. ADMINISTRATIEKOSTEN rekening
,2.5 DIFFERENT COSTS FOR DIFFERENT PURPOSES
Berekening van kostprijzen is pas zinvol en waardevol als ze worden aangewend bij de
interne besluitvorming. Dit betekent dat de kosteninformatie wordt verzameld door andere
doeleinden: different costs for different purposes.
Zowel de vaste als de variabele productiekosten dienen als basis om een integrale
productiekostprijs te berekenen en bepalen ook de waarde van de voorraad. Hier werd
aangetoond dat de variabele kosten, zowel de variabele productiekosten als variabele
periodekosten, belangrijke informatie leveren voor het nemen van beslissingen.
SAMENVATTING:
Indeling kosten:
1. KOSTENGEDRAG
a. VASTE KOSTEN
i. PRODUCTIEKOSTEN
ii. NIET-PRODUCTIEKOSTEN
b. VARIABELE KOSTEN
i. PRODUCTIEKOSTEN
ii. NIET-PRODUCTIEKOSTEN
2. KOSTENBESTEMMING
a. DIRECTE KOSTEN
i. PRODUCTIEKOSTEN
ii. NIET-PRODUCTIEKOSTEN
b. INDIRECTE KOSTEN
i. PRODUCTIEKOSTEN
ii. NIET-PRODUCTIEKOSTEN
Totale kostprijs:
1. INTEGRALE PRODUCTIEKOSTPRIJS
a. VARIABELE PRODUCTIEKOSTEN
i. DIRECTE MATERIAALKOSTEN
ii. DIRECTE ARBEIDSKOSTEN
iii. INDIRECTE VARIABELE PRODUCTIEKOSTEN
b. VASTE PRODUCTIEKOSTEN
2. NIET-PRODUCTIEKOSTEN
, H3 BREAK-EVENANALYSE
Deze analyse wil de verkochte hoeveelheid in aantal eenheden of de omzet (prijzen
vermenigvuldigd met aantal verkochte eenheden) bepalen waarbij geen winst of verlies
gemaakt wordt. De techniek legt met andere woorden een verband tussen de opbrengsten,
de kosten en het resultaat van een onderneming.
3.1 BASISMODEL
Minimaal aantal eenheden van hun product dat moet verkocht worden opdat de
gerealiseerde opbrengsten de gemaakte kosten dekken.
De break-evenafzet (be-afzet) is de afzet waarbij de totale opbrengsten gelijk zijn aan de
totale kosten:
Prijs x be-afzet = totale variabele kosten + totale vaste kosten
Be-afzet= vaste kosten / (verkoopprijs per eenheid – var. Kosten per eenheid)
Be-afzet= vaste kosten / contributie per eenheid
3.2 SENSITIVITEITSANALYSE
Sensitiviteitsanalyse laat toe de realiteit tussen opbrengsten, kosten en resultaat te
bestuderen binnen het relevante gebied.
3.3 UITBREIDINGEN OP HET BASISMODEL
3.6 SAMENVATTING
Een management accountingsysteem moet managers de noodzakelijke info aanreiken voor
de leiding en sturing van een organisatie. Dat systeem moet de nodige financiële en niet-
financiële gegevens verschaffen om korte termijn-beslissingen te nemen, planningen
controle mogelijk te maken en strategische besluitvorming te ondersteunen.
