SAMENVATTING GPM BLOK 2 CAPABEL

Voortgangstoets blok 2
theorie
Communicatie: 1, 4, 5
Kwaliteit & deskundigheid: 8, 13, 14, 15, 17
Methodiek: 3, 12
Ontwikkeling & activiteiten: 2, 3, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12
Pedagogisch klimaat: 2
Zorg voor omgeving: 2, 7, 9


Communicatie
Communicatie, interactie en feedback Communicatie = het overbrengen van informatie
van de een naar de ander (=
informatieoverdracht)
 rechtstreeks of dmv hulpmiddel
 uitwisseling van woorden/signalen

Interactie = wisselwerking, wederzijdse invloed
 reageren op de ander
 boodschappen gaan heen en weer

Medium = een informatiedrager die zorgt voor de
overdracht van de boodschap
(indirecte communicatie)
 WhatsApp, facebook, tijdschrift, tv, radio, krant
 nadeel: je ziet als zender niet hoe de ontvanger
de boodschap ontvangt (verkeerde interpretatie)

Feedback = (terugkoppeling) het terugkoppelen
van informatie van de ene persoon naar de
anderen waarbij duidelijk gemaakt wordt hoe de
boodschap (of het gedrag) overkomt op de ander
 mondelinge communicatie zonder feedback
stopt vrijwel meteen
 als zender heb je meestal sterk de behoefte
aan terugkoppeling
Soorten communicatie Er zijn verschillende soorten communicatie:
1) Eenzijdige communicatie
= duidelijk eenrichtingsverkeer, direct
reageren is niet mogelijk
 zender nooit tegelijkertijd ontvanger
2) Tweezijdige communicatie
= de ontvanger heeft de mogelijkheid om
te reageren op wat de ander zegt
 sprake van interactie
 afwisselende rol van zender en
ontvanger
Meerzijdige communicatie = meer
mensen betrokken



3) Verbale communicatie
= de communicatie waarbij iemand met

, woorden (gesproken of geschreven) info
overbrengt
 woorden = symbolen met een
bepaalde betekenis
 interpreteren = betekenis toekennen
aan wat je waarneemt
(verbale communicatie kan misgaan als
de ontvanger de woorden anders
interpreteert) = interpretatiefouten

Context van communicatie = situatie
(plaats en omstandigheden) waarin
mensen met elkaar praten)

4) Non-verbale communicatie
= alle communicatie die niet via woorden
verloopt
 bewust en onbewust
 schriftelijk: pictogrammen / emoticons
 met het lichaam (intonatie, handwerk,
fronsen, kleding)
Vormen van non-verbale communicatie 1) Algemeen voorkomen
2) Lichaamshouding
3) Gebaren
4) Gezichtsuitdrukkingen
 pokerface = gezicht in
uitdrukkingsloze mimiek houden
5) Oogcontact
 oogcontact maken is een teken van
aandacht geven
 vaak het eerste contact dat je aan
iemand geeft
 wel of niet oogcontact hebben is
cultuurgebonden
6) Stemklank en toonhoogte
 intonatie = de zinsmelodie, het
verloop van de toonhoogte bij het spreken
 stemklank = het geluid van de stem
dat het resultaat is van de
stembandtrillingen in het strottenhoofd
 persoonlijk
 emoties vaak te horen in iemands stem
7) Aanraking en nabijheidsgedrag
 afstand die er is tijdens het contact met
de ander vertelt iets
 nabijheidsgedrag = de afstand die
iemand tot de ander kiest bij het
communiceren met die persoon
(vaak afhankelijk van de situatie)
Betekenis van non-verbale communicatie in 1) Informatie overbrengen
het contact  bv wegwijzen in vreemde taal
2) Contacten leggen en onderhouden
 speelt direct vanaf geboorte een grote
rol (baby kan niet praten, non-verbaal
contact)
 huilen en lachen baby
3) Belangstelling tonen
 aankijken/wegkijken
4) Feedback geven
 non-verbale feedback in een gesprek

, vaak aanmoedigend bedoelt (laten zien
dat je luistert)
5) Gevoelens uiten
 met lichaam toon je allerlei gevoelens
 non-verbale communicatie als pm’er
heel duidelijk zijn en je verbale
communicatie ondersteunen
 lichaamstaal laat zien hoe je je voelt

Lichaamstaal, emotionele besmetting  non-verbale communicatie gaat voor een groot
deel om lichaamstaal

Lichaamstaal = de communicatie zonder
woorden, die via mimiek (gezichtsuitdrukkingen),
gebaren, oogcontact en de houding van het
lichaam verloopt.

Bij non-verbale communicatie meer dan
lichaamstaal, denk aan stemklank en intonatie

In lichaamsstaal veel onbewuste gevoelens tot
uiting

Spiegelen van de lichaamstaal = overnemen
van de houding en de manier van doen van de
persoon met wie iemand het eens is
 groepsgesprekken
 kun je ook bewust in zetten (alleen als je het
ook echt eens bent met diegene)

In het verlengde van spiegelen van de
lichaamstaal ligt emotionele besmetting

Emotionele besmetting = het overnemen van de
houding en de manier van doen van de persoon
met wie iemand communiceert (overnemen van
emoties)

Aspecten van communicatie Aan iedere communicatie zitten 2 kanten:
1) Het inhoudelijke aspect
(inhoudsaspect)
2) Het relationele aspect (relatieaspect)
 inhoudsniveau en het relatieniveau van
communicatie genoemd

Inhoudsaspect =gaat over het ‘’wat’’ van de
communicatie (onderwerp)

Relatieaspect = gaat om het ‘’hoe’’ van de
communicatie (verhouding zender/ontvanger)

 in hoeverre mensen naar elkaar luisteren heeft
ook met de relatie te maken

Contactzones 1) Intieme zone, tot 45 cm
2) Persoonlijke zone, 45 cm – 120 cm
3) Sociale zone, 120 cm – 360 cm
4) Publieke zone, 360 cm en meer
Communicatiestijl, communicatiepatronen Communicatiestijl = de eigen manier van
communiceren waarin tot uiting komt wie iemand

, is hoe iemand is en wat iemand belangrijk vindt
en wat niet
 in iemands communicatiestijl komen allerlei
gedragskenmerken naar voren
 tot iemands communicatiestijl behoren ook de
woorden die iemand gebruikt
(stopwoordjes bv)

Communicatiepatroon = vaste, voorspelbare
manier waarop mensen op elkaar reageren
wanneer ze elkaar al langere tijd kennen

2 principes bij communicatiepatronen:
1) Gedrag roept tegengesteld gedrag op
 een praat ander luistert
 een leidt ander volgt
 versterkend effect in de loop der tijden
(verwachtingen van elkaar)
2) Gedrag is gericht op samenwerking of
op het bereiken van eigen doelen en
dat roept eenzelfde gedrag op
 iemand is aardig, jij bent ook aardig
Luisteren, luisterhouding Luisteren = bewust en doelgericht waarnemen,
Belang van luisteren begrijpen, selecteren en verwerken van info
 breder dan horen

Horen  oren
Luisteren  alle zintuigen

Luistervaardigheden:
- Aandachtgevend gedrag
- Vragen stellen
- Samenvatten
- Ordenen

Luisterhouding = hoe je erbij zit en je opstelt
 bij een onjuiste luisterhouding toon je geen of
weinig interesse voor wat een ander te zeggen
heeft. Dit werkt
vaak blokkerend.

Belang van luisteren  mensen die goed kunnen
luisteren, begrijpen zichzelf, anderen en situaties
beter
 je bent instaat om je te verplaatsen in het
referentiekader (waarden, normen, opvattingen)
van een ander
 belangrijk voor het begrijpen van kinderen
 omgang en samenwerking met collega’s

Juiste luisterhouding = zo luisteren dast je
verbaal en non-verbaal aandacht geeft aan wat
een ander te zeggen heeft
 moedigt een ander aan oom verder te praten
 geeft cliënt het gevoel dat je hem hoort,
begrijpt en waardeert.
Vormen van niet-luisteren  niet-luisteren kan verschillende vormen
aannemen maar heeft altijd hetzelfde effect:
irritaties, misverstanden, onbegrip, ruzies en
conflicten