,Inhoud
Hoofdstuk 1. Inleiding in het recht..............................................................2
Hoofdstuk 2. Privaatrecht: enkele begrippen en het Burgerlijk Wetboek....5
Hoofdstuk 3. Privaatrecht: overeenkomsten................................................7
Hoofdstuk 4. Privaatrecht: verbintenissen uit de wet................................12
Hoofdstuk 5. Privaatrecht: goederenrecht.................................................15
Hoofdstuk 6. Ondernemingsrecht..............................................................20
Hoofdstuk 7. Arbeidsrecht.........................................................................33
Hoofdstuk 8. Burgerlijk procesrecht..........................................................46
Hoofdstuk 9. Staatsrecht...........................................................................50
Hoofdstuk 10. Bestuursrecht.....................................................................54
Hoofdstuk 11. Strafrecht...........................................................................58
Hoofdstuk 12. Recht van de Europese Unie...............................................63
Hoofdstuk 1. Inleiding in het recht
Belangrijk
,Deze samenvatting is bedoeld als hulpmiddel bij het studeren en is niet bedoeld als
vervanging van de verplichte lesstof. Zorg ervoor dat je de volledige tekst bestudeert en
de behandelde wetsartikelen en jurisprudentie raadpleegt.
Inleiding in het recht
Dit hoofdstuk introduceert de rol van recht in de Nederlandse samenleving. Het
behandelt de verhouding tussen individu en recht, de organisatie van de rechterlijke
macht en de consequenties van het niet naleven van rechtsregels. Vervolgens beschrijft
het de indeling van het objectieve recht in privaat/publiekrecht en materieel/formeel
recht. Tot slot worden de diverse betekenissen van het woord 'recht' en de verschillende
rechtsbronnen behandeld.
Kennismaking
Recht is essentieel voor een geordende samenleving. Het reguleert de relaties tussen
mensen onderling en tussen burgers en de overheid. Conflicten ontstaan door botsende
belangen, maar eigenrichting is verboden. De overheid heeft het monopolie op
rechtshandhaving met dwangmiddelen. Alleen in uitzonderlijke gevallen, zoals
beschreven in de wet (bijvoorbeeld art. 5:44 BW), is eigenrichting toegestaan.
De rechterlijke macht, beschreven in de Grondwet en Wet RO, behandelt conflicten. De
rechtbank is de eerste instantie, gevolgd door het gerechtshof in hoger beroep en de
Hoge Raad in cassatie. De Hoge Raad fungeert als hoogste rechtscollege en toetst alleen
of het recht juist is toegepast, niet de feiten van de zaak.
De organisatie van de rechterlijke macht ziet er als volgt uit:
Het niet naleven van rechtsregels kan leiden tot sancties, zoals gevangenisstraf, boetes,
schadevergoeding of lasten onder dwangsom.
Indeling van het objectieve recht
Het objectieve recht, oftewel het geheel aan geldende rechtsregels, wordt ingedeeld in:
Privaatrecht: Regelt de rechtsverhouding tussen burgers onderling, met het
individueel belang centraal.
Publiekrecht: Regelt de verhouding tussen overheid en burgers, met het algemeen
belang centraal.
Binnen beide gebieden onderscheiden we:
Materieel recht: Bevat regels die rechten en plichten vaststellen.
Formeel recht: Beschrijft de procedures om het materiële recht te handhaven.
,Wat wordt verstaan onder recht?
Het woord 'recht' heeft verschillende betekenissen:
Objectief recht: Het geheel aan geldende rechtsregels.
Subjectief recht: Een bevoegdheid of aanspraak die iemand ontleent aan het
objectieve recht.
Dwingend recht: Regels waar niet van mag worden afgeweken.
Aanvullend recht: Regels die gelden als partijen geen eigen afspraken maken.
Semidwingend recht: Regels waarbinnen partijen binnen bepaalde grenzen mogen
afwijken.
Rechtsbronnen
Het Nederlandse recht is gebaseerd op vier rechtsbronnen:
Wet: Wetten in formele zin (door regering en Staten-Generaal) en wetten in
materiële zin (algemeen verbindende voorschriften). Wetten in materiële zin
kunnen worden onderscheiden in de volgende rangorde: de Grondwet; wetten in
formele zin; algemene maatregelen van bestuur; ministeriële regelingen;
provinciale verordeningen; gemeentelijke verordeningen.
Gewoonterecht: Ontstaat door geregeld handelen in een bepaalde kring. Het
handelen moet een gevolg zijn van de overtuiging dat men zo behoort te doen als
hij doet en dat afwijken van de gewoonte als onbehoorlijk wordt ervaren. De
rechter moet de bewezen gewoonte als rechtsregel erkennen. Ontstaat door
herhaald handelen in een bepaalde kring, gebaseerd op de overtuiging dat dit de
juiste manier is.
Jurisprudentie: Rechterlijke uitspraken, met name van hogere rechters, die
richting geven aan de interpretatie van het recht.
Verdragen: Internationale overeenkomsten tussen staten die, indien 'eenieder
verbindend', rechtstreeks rechten en plichten voor burgers creëren.
Bij rechtsvinding interpreteert de rechter de wet door middel van:
Grammaticale interpretatie: Kijken naar de letterlijke betekenis van de woorden.
Historische interpretatie: Onderzoeken van de ontstaansgeschiedenis van de wet.
Teleologische interpretatie: Interpreteren naar de maatschappelijke bedoeling van
de wet.
Anticiperende interpretatie: Rekening houden met toekomstige wetgeving.
Systematische interpretatie: De wet in samenhang met andere wetgeving
bekijken.
Soms is de wet onduidelijk. Dan kan de rechter gebruikmaken van:
Analogie: Toepassen van een wetsartikel op een vergelijkbare situatie.
Redenering a contrario: Een wetsartikel niet toepassen op een situatie die niet
expliciet wordt genoemd.
,Hoofdstuk 2. Privaatrecht: enkele begrippen
en het Burgerlijk Wetboek
Belangrijk
Deze samenvatting is bedoeld als hulpmiddel bij het studeren en is niet bedoeld als
vervanging van de verplichte lesstof. Zorg ervoor dat je de volledige tekst bestudeert en
de behandelde wetsartikelen en jurisprudentie raadpleegt.
Privaatrecht: enkele begrippen en het Burgerlijk Wetboek
Dit hoofdstuk behandelt de begrippen materieel en formeel privaatrecht en de structuur
van het Burgerlijk Wetboek (BW). Vervolgens gaat het dieper in op de rechtshandeling,
een belangrijk onderdeel van het privaatrecht. Ten slotte behandelt dit hoofdstuk
situaties waarin een rechtshandeling, zoals een overeenkomst, ongeldig kan zijn
vanwege wilsgebreken of strijd met de wet, de goede zeden of de openbare orde.
Materieel en formeel privaatrecht
Het privaatrecht regelt de relaties tussen burgers onderling. We onderscheiden twee
soorten privaatrecht:
Materieel privaatrecht, dat de rechten en plichten beschrijft die personen
onderling hebben. Het bepaalt bijvoorbeeld wat er gebeurt als iemand het
eigendom van een ander beschadigt.
Formeel privaatrecht, ook wel burgerlijk procesrecht genoemd, dat beschrijft
hoe je je rechten kunt handhaven als er een conflict is.
Structuur en systematiek van het Burgerlijk Wetboek
Het belangrijkste wetboek voor het materiële privaatrecht is het Burgerlijk Wetboek
(BW). Het BW is opgebouwd uit tien boeken, die elk een ander rechtsgebied behandelen,
zoals personen- en familierecht, rechtspersonen, en verbintenissenrecht.
Het vermogensrecht, dat deel uitmaakt van het BW, omvat twee belangrijke
onderdelen:
Verbintenissenrecht: Regelt de rechtsverhoudingen tussen personen waarbij de
één een prestatie moet leveren aan de ander, zoals bij een koopovereenkomst.
Goederenrecht: Heeft betrekking op goederen en de relatie tussen personen en
een goed, bijvoorbeeld eigendom.
Het BW heeft een gelaagde structuur. Dit betekent dat algemene regels vooraan
staan, en specifiekere regels verderop in het wetboek te vinden zijn.
Rechtshandelingen
Een rechtshandeling is een handeling met een beoogd rechtsgevolg. Dit betekent dat
iemand met zijn handeling bewust een bepaald juridisch effect wil bereiken.
Er zijn verschillende soorten rechtshandelingen:
, Eenzijdige rechtshandeling: De wilsverklaring van één persoon is voldoende
voor het rechtsgevolg, bijvoorbeeld bij het maken van een testament.
Meerzijdige rechtshandeling: De wilsverklaringen van twee of meer personen
zijn nodig, bijvoorbeeld bij het sluiten van een koopovereenkomst.
Een rechtshandeling kan ongeldig zijn. Er zijn twee vormen van ongeldigheid:
Nietigheid: De rechtshandeling is nooit geldig geweest en heeft nooit
rechtsgevolgen gehad.
Vernietigbaarheid: De rechtshandeling is in principe geldig, maar kan worden
vernietigd. Na vernietiging wordt de rechtshandeling geacht nooit te hebben
bestaan.
Gronden voor ongeldigheid van rechtshandelingen
Redenen voor ongeldigheid van rechtshandelingen zijn:
Discrepantie tussen wil en verklaring: Wat iemand verklaart, komt niet
overeen met zijn wil.
Geestelijke stoornis: Iemand was tijdens het verrichten van de rechtshandeling
niet in staat zijn wil te bepalen.
Handelingsonbekwaamheid: Iemand is juridisch niet in staat om zelfstandig
rechtshandelingen te verrichten, bijvoorbeeld minderjarigen.
Wilsgebreken: De wil van een persoon is op onjuiste wijze gevormd,
bijvoorbeeld door dwaling, bedrog of bedreiging.
Strijd met de wet, goede zeden of openbare orde: De inhoud van de
rechtshandeling is in strijd met de wet, de goede zeden of de openbare orde.
Wilsgebreken
Een wilsgebrek doet zich voor wanneer de wil van een persoon niet op een normale
manier tot stand is gekomen door een van buitenaf komende oorzaak. Dit betekent dat
de persoon de rechtshandeling niet, of niet op dezelfde wijze, zou hebben verricht zonder
deze beïnvloeding. Er zijn vier wilsgebreken:
1. Bedrog (art. 3:44 lid 3 BW): Hiervan is sprake bij opzettelijke misleiding, zoals
een leugen, het verzwijgen van belangrijke informatie of het vervalsen van
documenten. De opzet moet gericht zijn op het bewegen van de ander tot het
verrichten van de rechtshandeling.
2. Dwaling (art. 6:228 BW): Dit doet zich voor wanneer iemand een overeenkomst
sluit op basis van een onjuiste voorstelling van zaken. Dwaling kan leiden tot
vernietiging van de overeenkomst als het gaat om essentiële informatie die de
wederpartij had moeten geven of die beide partijen onjuist veronderstelden.
3. Bedreiging (art. 3:44 lid 2 BW): Hierbij wordt iemand gedwongen tot het
verrichten van een rechtshandeling door een onrechtmatige bedreiging met
nadeel in persoon of goed. De bedreiging moet zodanig zijn dat een redelijk
oordelend mens daardoor beïnvloed zou worden.
4. Misbruik van omstandigheden (art. 3:44 lid 4 BW): Hiervan is sprake
wanneer iemand misbruik maakt van een bijzondere omstandigheid waarin een
Hoofdstuk 1. Inleiding in het recht..............................................................2
Hoofdstuk 2. Privaatrecht: enkele begrippen en het Burgerlijk Wetboek....5
Hoofdstuk 3. Privaatrecht: overeenkomsten................................................7
Hoofdstuk 4. Privaatrecht: verbintenissen uit de wet................................12
Hoofdstuk 5. Privaatrecht: goederenrecht.................................................15
Hoofdstuk 6. Ondernemingsrecht..............................................................20
Hoofdstuk 7. Arbeidsrecht.........................................................................33
Hoofdstuk 8. Burgerlijk procesrecht..........................................................46
Hoofdstuk 9. Staatsrecht...........................................................................50
Hoofdstuk 10. Bestuursrecht.....................................................................54
Hoofdstuk 11. Strafrecht...........................................................................58
Hoofdstuk 12. Recht van de Europese Unie...............................................63
Hoofdstuk 1. Inleiding in het recht
Belangrijk
,Deze samenvatting is bedoeld als hulpmiddel bij het studeren en is niet bedoeld als
vervanging van de verplichte lesstof. Zorg ervoor dat je de volledige tekst bestudeert en
de behandelde wetsartikelen en jurisprudentie raadpleegt.
Inleiding in het recht
Dit hoofdstuk introduceert de rol van recht in de Nederlandse samenleving. Het
behandelt de verhouding tussen individu en recht, de organisatie van de rechterlijke
macht en de consequenties van het niet naleven van rechtsregels. Vervolgens beschrijft
het de indeling van het objectieve recht in privaat/publiekrecht en materieel/formeel
recht. Tot slot worden de diverse betekenissen van het woord 'recht' en de verschillende
rechtsbronnen behandeld.
Kennismaking
Recht is essentieel voor een geordende samenleving. Het reguleert de relaties tussen
mensen onderling en tussen burgers en de overheid. Conflicten ontstaan door botsende
belangen, maar eigenrichting is verboden. De overheid heeft het monopolie op
rechtshandhaving met dwangmiddelen. Alleen in uitzonderlijke gevallen, zoals
beschreven in de wet (bijvoorbeeld art. 5:44 BW), is eigenrichting toegestaan.
De rechterlijke macht, beschreven in de Grondwet en Wet RO, behandelt conflicten. De
rechtbank is de eerste instantie, gevolgd door het gerechtshof in hoger beroep en de
Hoge Raad in cassatie. De Hoge Raad fungeert als hoogste rechtscollege en toetst alleen
of het recht juist is toegepast, niet de feiten van de zaak.
De organisatie van de rechterlijke macht ziet er als volgt uit:
Het niet naleven van rechtsregels kan leiden tot sancties, zoals gevangenisstraf, boetes,
schadevergoeding of lasten onder dwangsom.
Indeling van het objectieve recht
Het objectieve recht, oftewel het geheel aan geldende rechtsregels, wordt ingedeeld in:
Privaatrecht: Regelt de rechtsverhouding tussen burgers onderling, met het
individueel belang centraal.
Publiekrecht: Regelt de verhouding tussen overheid en burgers, met het algemeen
belang centraal.
Binnen beide gebieden onderscheiden we:
Materieel recht: Bevat regels die rechten en plichten vaststellen.
Formeel recht: Beschrijft de procedures om het materiële recht te handhaven.
,Wat wordt verstaan onder recht?
Het woord 'recht' heeft verschillende betekenissen:
Objectief recht: Het geheel aan geldende rechtsregels.
Subjectief recht: Een bevoegdheid of aanspraak die iemand ontleent aan het
objectieve recht.
Dwingend recht: Regels waar niet van mag worden afgeweken.
Aanvullend recht: Regels die gelden als partijen geen eigen afspraken maken.
Semidwingend recht: Regels waarbinnen partijen binnen bepaalde grenzen mogen
afwijken.
Rechtsbronnen
Het Nederlandse recht is gebaseerd op vier rechtsbronnen:
Wet: Wetten in formele zin (door regering en Staten-Generaal) en wetten in
materiële zin (algemeen verbindende voorschriften). Wetten in materiële zin
kunnen worden onderscheiden in de volgende rangorde: de Grondwet; wetten in
formele zin; algemene maatregelen van bestuur; ministeriële regelingen;
provinciale verordeningen; gemeentelijke verordeningen.
Gewoonterecht: Ontstaat door geregeld handelen in een bepaalde kring. Het
handelen moet een gevolg zijn van de overtuiging dat men zo behoort te doen als
hij doet en dat afwijken van de gewoonte als onbehoorlijk wordt ervaren. De
rechter moet de bewezen gewoonte als rechtsregel erkennen. Ontstaat door
herhaald handelen in een bepaalde kring, gebaseerd op de overtuiging dat dit de
juiste manier is.
Jurisprudentie: Rechterlijke uitspraken, met name van hogere rechters, die
richting geven aan de interpretatie van het recht.
Verdragen: Internationale overeenkomsten tussen staten die, indien 'eenieder
verbindend', rechtstreeks rechten en plichten voor burgers creëren.
Bij rechtsvinding interpreteert de rechter de wet door middel van:
Grammaticale interpretatie: Kijken naar de letterlijke betekenis van de woorden.
Historische interpretatie: Onderzoeken van de ontstaansgeschiedenis van de wet.
Teleologische interpretatie: Interpreteren naar de maatschappelijke bedoeling van
de wet.
Anticiperende interpretatie: Rekening houden met toekomstige wetgeving.
Systematische interpretatie: De wet in samenhang met andere wetgeving
bekijken.
Soms is de wet onduidelijk. Dan kan de rechter gebruikmaken van:
Analogie: Toepassen van een wetsartikel op een vergelijkbare situatie.
Redenering a contrario: Een wetsartikel niet toepassen op een situatie die niet
expliciet wordt genoemd.
,Hoofdstuk 2. Privaatrecht: enkele begrippen
en het Burgerlijk Wetboek
Belangrijk
Deze samenvatting is bedoeld als hulpmiddel bij het studeren en is niet bedoeld als
vervanging van de verplichte lesstof. Zorg ervoor dat je de volledige tekst bestudeert en
de behandelde wetsartikelen en jurisprudentie raadpleegt.
Privaatrecht: enkele begrippen en het Burgerlijk Wetboek
Dit hoofdstuk behandelt de begrippen materieel en formeel privaatrecht en de structuur
van het Burgerlijk Wetboek (BW). Vervolgens gaat het dieper in op de rechtshandeling,
een belangrijk onderdeel van het privaatrecht. Ten slotte behandelt dit hoofdstuk
situaties waarin een rechtshandeling, zoals een overeenkomst, ongeldig kan zijn
vanwege wilsgebreken of strijd met de wet, de goede zeden of de openbare orde.
Materieel en formeel privaatrecht
Het privaatrecht regelt de relaties tussen burgers onderling. We onderscheiden twee
soorten privaatrecht:
Materieel privaatrecht, dat de rechten en plichten beschrijft die personen
onderling hebben. Het bepaalt bijvoorbeeld wat er gebeurt als iemand het
eigendom van een ander beschadigt.
Formeel privaatrecht, ook wel burgerlijk procesrecht genoemd, dat beschrijft
hoe je je rechten kunt handhaven als er een conflict is.
Structuur en systematiek van het Burgerlijk Wetboek
Het belangrijkste wetboek voor het materiële privaatrecht is het Burgerlijk Wetboek
(BW). Het BW is opgebouwd uit tien boeken, die elk een ander rechtsgebied behandelen,
zoals personen- en familierecht, rechtspersonen, en verbintenissenrecht.
Het vermogensrecht, dat deel uitmaakt van het BW, omvat twee belangrijke
onderdelen:
Verbintenissenrecht: Regelt de rechtsverhoudingen tussen personen waarbij de
één een prestatie moet leveren aan de ander, zoals bij een koopovereenkomst.
Goederenrecht: Heeft betrekking op goederen en de relatie tussen personen en
een goed, bijvoorbeeld eigendom.
Het BW heeft een gelaagde structuur. Dit betekent dat algemene regels vooraan
staan, en specifiekere regels verderop in het wetboek te vinden zijn.
Rechtshandelingen
Een rechtshandeling is een handeling met een beoogd rechtsgevolg. Dit betekent dat
iemand met zijn handeling bewust een bepaald juridisch effect wil bereiken.
Er zijn verschillende soorten rechtshandelingen:
, Eenzijdige rechtshandeling: De wilsverklaring van één persoon is voldoende
voor het rechtsgevolg, bijvoorbeeld bij het maken van een testament.
Meerzijdige rechtshandeling: De wilsverklaringen van twee of meer personen
zijn nodig, bijvoorbeeld bij het sluiten van een koopovereenkomst.
Een rechtshandeling kan ongeldig zijn. Er zijn twee vormen van ongeldigheid:
Nietigheid: De rechtshandeling is nooit geldig geweest en heeft nooit
rechtsgevolgen gehad.
Vernietigbaarheid: De rechtshandeling is in principe geldig, maar kan worden
vernietigd. Na vernietiging wordt de rechtshandeling geacht nooit te hebben
bestaan.
Gronden voor ongeldigheid van rechtshandelingen
Redenen voor ongeldigheid van rechtshandelingen zijn:
Discrepantie tussen wil en verklaring: Wat iemand verklaart, komt niet
overeen met zijn wil.
Geestelijke stoornis: Iemand was tijdens het verrichten van de rechtshandeling
niet in staat zijn wil te bepalen.
Handelingsonbekwaamheid: Iemand is juridisch niet in staat om zelfstandig
rechtshandelingen te verrichten, bijvoorbeeld minderjarigen.
Wilsgebreken: De wil van een persoon is op onjuiste wijze gevormd,
bijvoorbeeld door dwaling, bedrog of bedreiging.
Strijd met de wet, goede zeden of openbare orde: De inhoud van de
rechtshandeling is in strijd met de wet, de goede zeden of de openbare orde.
Wilsgebreken
Een wilsgebrek doet zich voor wanneer de wil van een persoon niet op een normale
manier tot stand is gekomen door een van buitenaf komende oorzaak. Dit betekent dat
de persoon de rechtshandeling niet, of niet op dezelfde wijze, zou hebben verricht zonder
deze beïnvloeding. Er zijn vier wilsgebreken:
1. Bedrog (art. 3:44 lid 3 BW): Hiervan is sprake bij opzettelijke misleiding, zoals
een leugen, het verzwijgen van belangrijke informatie of het vervalsen van
documenten. De opzet moet gericht zijn op het bewegen van de ander tot het
verrichten van de rechtshandeling.
2. Dwaling (art. 6:228 BW): Dit doet zich voor wanneer iemand een overeenkomst
sluit op basis van een onjuiste voorstelling van zaken. Dwaling kan leiden tot
vernietiging van de overeenkomst als het gaat om essentiële informatie die de
wederpartij had moeten geven of die beide partijen onjuist veronderstelden.
3. Bedreiging (art. 3:44 lid 2 BW): Hierbij wordt iemand gedwongen tot het
verrichten van een rechtshandeling door een onrechtmatige bedreiging met
nadeel in persoon of goed. De bedreiging moet zodanig zijn dat een redelijk
oordelend mens daardoor beïnvloed zou worden.
4. Misbruik van omstandigheden (art. 3:44 lid 4 BW): Hiervan is sprake
wanneer iemand misbruik maakt van een bijzondere omstandigheid waarin een
