Samenvatting Inbreuk op eigendom
(Boek 1)
Hoofdzaken verzekeringsrecht 11e druk
Wolters Kluwer 2017
Prof. mr. P.L. Wery
Prof. mr. M.M. Mendel
,Hoofdstuk 1: Inleiding en algemene bepalingen
§1.1 Geschiedenis
De verzekering vindt haar oorsprong voornamelijk in de zeehandel.
Volledige bevrediging werd pas verkregen door de verzekering.
- Verzekering = de ene partij, de verzekeraar, verplicht zich om tegen betaling van een premie
de eventuele schade aan de andere partij, de verzekerde, te vergoeden.
17e eeuw → ontstaan brandverzekering op gebouwen en roerende goederen die net in
transport zijn.
18e eeuw → ontstaan verzekeringsmaatschappijen zoals wij die kennen.
1838 → verzekeringsrechtelijke bepalingen van het Wetboek van Koophandel traden in
werking (ook brand- en levensverzekering). Kenden ook algemene bepalingen.
Na 1838 → wettelijke regeling in WvK ongewijzigd gebleven.
1963 → Wet Aansprakelijkheidsverzekering Motorrijtuigen (WAM) ontstond.
1988 → art. 258 WvK aangepast aan het nieuwe bewijsrecht.
1992 → enige verzekering artikelen van WvK in Invoeringswet Boeken 3, 5 en 6 Nieuw BW
aan nieuwe vermogensrecht aangepast.
Verzekeringsrecht heeft zich verder ontwikkeld in jurisprudentie, regelingen en gewoonten.
- Ondergebracht in titel 17 Boek 7 BW → (bijzondere overeenkomsten, diverse
overeenkomsten genoemd en geregeld)
§1.2 Maatschappelijke betekenis
Verzekering:
● Financiële gevolgen van risico’s die zich verwezenlijken, opvangen.
● Onmisbare functie
○ Oprichten van nieuwe en verder ontplooien van bestaande ondernemingen zou
bijna niet meer mogelijk zijn.
● Ondernemers en particulieren verzekeren.
● Verzekeraar is de ondernemer.
● Voorwaarde: financiële gezondheid van de verzekeringsmaatschappijen.
○ Publiekrechtelijk toezicht op verzekeraars:
■ Wet op financieel toezicht.
■ Prudentieel toezicht:
● Gericht op bewaken van financiële soliditeit.
● Uitvoering door De Nederlandsche Bank (DNB).
● Gedragstoezicht:
○ Gericht op ordelijke en transparante financiële marktprocessen, zuivere
verhoudingen tussen marktpartijen en zorgvuldige behandelingen van
cliënten.
○ Uitvoering door Autoriteit Financiële Markten (AFM).
● Rechtsvorm: NV, OWM of Europese vennootschap.
Schadeverzekering:
- Risico-overdracht allen mogelijk door risicospreiding:
- Alle verzekerden dragen het risico van iedere individuele verzekerde samen.
, - Zeer grote risico’s worden door meerdere verzekeraars overgenomen, veelal op één
polis.
- Verzekeraars dragen zelf weer een deel van hun risico over d.m.v.
herverzekeringscontracten, waarbij zij op hun beurt als verzekerden optreden. Hun
eventuele aansprakelijkheid, als verzekeraar, verzekeren zij bij andere
(her)verzekeraars.
- Risicospreiding over de hele wereld.
Levensverzekering:
- Overdracht en spreiding treedt minder op de voorgrond.
- Sociale voorzieningen voor weduwen, wezen en bejaarden.
- Doel: risico plotseling overlijden opvangen en spaartegoeden vormen.
§1.3 Burgerrechtelijke grondslag
Verzekering is een kansovereenkomst
Werking van de verbintenis is door partijen afhankelijk gesteld van een toekomstige
onzekere gebeurtenis of feitelijke gesteldheid.
- Voorwaardelijke verbintenis (art. 6:21 en 22 BW).
Onzekerheid kan in één of meer v/d volgende opzichten bestaan:
1. Óf de verzekeraar ooit een uitkering verschuldigd zal worden;
2. Wanneer dat het geval zal zijn;
3. Hoeveel de eventuele uitkering zal bedragen; en
4. Wat de duur v/d door de verzekeringsnemer verschuldigde premiebetaling zal zijn.
Verzekering tegenover spel en weddenschap
Spel en weddenschap is ook een kansovereenkomst. Hieruit ontstaat een natuurlijk,
rechtens niet afdwingbaar rechtsgevolg; uit verzekering een volledige, civiele verbintenis.
Wanneer te maken met spel en weddenschap en wanneer met verzekering?
- Centraal begrip in verzekeringsrecht: belang
- Verzekering: verzekerde heeft een buiten de overeenkomst gelegen belang bij de onzekere
gebeurtenis, namelijk dat de gebeurtenis uitblijft en hij geen schade lijdt.
- Spel en weddenschap: belang bij onzekere gebeurtenis ontstaat uitsluitend door het sluiten
van de overeenkomst zelf.
§1.4 Definitie en karakter
Art. 7:925 lid 1 BW definitie van verzekering.
- Schadeverzekering: vergoeding eventuele schade (schadevergoedings- of
indemniteitscontract).
- Sommenverzekering: bijv. levensverzekering tot uitkering van een geldbedrag onafhankelijk
van geleden schade.
- Verzekeringsnemer (BW) = verzekerde (WvK), maar hoeft al bij het sluiten van de
overeenkomst niet dezelfde persoon te zijn als degene aan wie de aanspraak op de
verzekeringsuitkering is toebedacht.
- Bij levensverzekering: verzekerde of begunstigde.
, Kenmerken van verzekeringsovereenkomst uit art. 7:925 BW:
1. Onzekerheid
a. Kansovereenkomst
b. Voorwaarde intreden betalingsverplichting verzekeraar:
i. Intreden onzeker voorval.
c. Verplichtingen van de verzekeringsmaatschappij t.o.v. haar klanten zijn onzeker en
voorwaardelijk.
2. Wederkerig (art. 6:261 BW)
a. Voorwaardelijke verbintenis verzekeraar (art. 6:21 en 22 BW); tegenover
b. Onvoorwaardelijke verbintenis verzekeringnemer (betalen van de premie).
c. Hoofd- en nevenverbintenissen
i. Bijv. art. 7:932 en 957 BW.
d. Van belang voor toepassing art. 6:262 e.v. BW.
3. Betalen van de premie
4. Consensueel
a. Kan door enkele wilsovereenstemming, zonder vorm, tot stand komen.
b. Polis is geen vormvoorschrift, slechts een bewijsmiddel. (art. 7:932 BW).
5. Vertrouwenskarakter
a. Gevaar van bedrog van verzekerde tegenover verzekeraar.
b. Verzekeraar:
i. Moreel risico
verzekerde kan bijvoorbeeld onvoldoende zorg besteden aan het
voorkomen of afwenden van een gevaar, verzekeraar bedriegen.
ii. Materieel risico = contractueel risico
Verplichting tot uitkering na intreden onzekere gebeurtenis.
iii. Bewijsplicht onzorgvuldigheid of bedrog van verzekerde.
§1.5 Onderscheidingen
a. Schadeverzekering en sommenverzekering
Art. 7:944 BW definitie schadeverzekering.
- Verzekeringnemer wil een vermogensbelang veiligstellen.
- Voorbeeld: ziektekostenverzekering.
Art. 7:964 BW definitie sommenverzekering.
- Voorbeeld personenverzekering:
○ Levensverzekering (art. 7:925 lid 2 BW)
- Geen persoonsverzekering:
o Regenverzekering
Verzekering met gemengd karakter:
- Ziekte-, ongevallen-, en invaliditeitsverzekeringen.
b. Gewone of premie verzekering en onderlinge verzekering
Onderlinge verzekering door onderlinge waarborgmaatschappij (hierna: OWM):
- Bij notariële akte opgerichte vereniging.
- Sluit verzekeringsovereenkomsten met haar leden.
(Boek 1)
Hoofdzaken verzekeringsrecht 11e druk
Wolters Kluwer 2017
Prof. mr. P.L. Wery
Prof. mr. M.M. Mendel
,Hoofdstuk 1: Inleiding en algemene bepalingen
§1.1 Geschiedenis
De verzekering vindt haar oorsprong voornamelijk in de zeehandel.
Volledige bevrediging werd pas verkregen door de verzekering.
- Verzekering = de ene partij, de verzekeraar, verplicht zich om tegen betaling van een premie
de eventuele schade aan de andere partij, de verzekerde, te vergoeden.
17e eeuw → ontstaan brandverzekering op gebouwen en roerende goederen die net in
transport zijn.
18e eeuw → ontstaan verzekeringsmaatschappijen zoals wij die kennen.
1838 → verzekeringsrechtelijke bepalingen van het Wetboek van Koophandel traden in
werking (ook brand- en levensverzekering). Kenden ook algemene bepalingen.
Na 1838 → wettelijke regeling in WvK ongewijzigd gebleven.
1963 → Wet Aansprakelijkheidsverzekering Motorrijtuigen (WAM) ontstond.
1988 → art. 258 WvK aangepast aan het nieuwe bewijsrecht.
1992 → enige verzekering artikelen van WvK in Invoeringswet Boeken 3, 5 en 6 Nieuw BW
aan nieuwe vermogensrecht aangepast.
Verzekeringsrecht heeft zich verder ontwikkeld in jurisprudentie, regelingen en gewoonten.
- Ondergebracht in titel 17 Boek 7 BW → (bijzondere overeenkomsten, diverse
overeenkomsten genoemd en geregeld)
§1.2 Maatschappelijke betekenis
Verzekering:
● Financiële gevolgen van risico’s die zich verwezenlijken, opvangen.
● Onmisbare functie
○ Oprichten van nieuwe en verder ontplooien van bestaande ondernemingen zou
bijna niet meer mogelijk zijn.
● Ondernemers en particulieren verzekeren.
● Verzekeraar is de ondernemer.
● Voorwaarde: financiële gezondheid van de verzekeringsmaatschappijen.
○ Publiekrechtelijk toezicht op verzekeraars:
■ Wet op financieel toezicht.
■ Prudentieel toezicht:
● Gericht op bewaken van financiële soliditeit.
● Uitvoering door De Nederlandsche Bank (DNB).
● Gedragstoezicht:
○ Gericht op ordelijke en transparante financiële marktprocessen, zuivere
verhoudingen tussen marktpartijen en zorgvuldige behandelingen van
cliënten.
○ Uitvoering door Autoriteit Financiële Markten (AFM).
● Rechtsvorm: NV, OWM of Europese vennootschap.
Schadeverzekering:
- Risico-overdracht allen mogelijk door risicospreiding:
- Alle verzekerden dragen het risico van iedere individuele verzekerde samen.
, - Zeer grote risico’s worden door meerdere verzekeraars overgenomen, veelal op één
polis.
- Verzekeraars dragen zelf weer een deel van hun risico over d.m.v.
herverzekeringscontracten, waarbij zij op hun beurt als verzekerden optreden. Hun
eventuele aansprakelijkheid, als verzekeraar, verzekeren zij bij andere
(her)verzekeraars.
- Risicospreiding over de hele wereld.
Levensverzekering:
- Overdracht en spreiding treedt minder op de voorgrond.
- Sociale voorzieningen voor weduwen, wezen en bejaarden.
- Doel: risico plotseling overlijden opvangen en spaartegoeden vormen.
§1.3 Burgerrechtelijke grondslag
Verzekering is een kansovereenkomst
Werking van de verbintenis is door partijen afhankelijk gesteld van een toekomstige
onzekere gebeurtenis of feitelijke gesteldheid.
- Voorwaardelijke verbintenis (art. 6:21 en 22 BW).
Onzekerheid kan in één of meer v/d volgende opzichten bestaan:
1. Óf de verzekeraar ooit een uitkering verschuldigd zal worden;
2. Wanneer dat het geval zal zijn;
3. Hoeveel de eventuele uitkering zal bedragen; en
4. Wat de duur v/d door de verzekeringsnemer verschuldigde premiebetaling zal zijn.
Verzekering tegenover spel en weddenschap
Spel en weddenschap is ook een kansovereenkomst. Hieruit ontstaat een natuurlijk,
rechtens niet afdwingbaar rechtsgevolg; uit verzekering een volledige, civiele verbintenis.
Wanneer te maken met spel en weddenschap en wanneer met verzekering?
- Centraal begrip in verzekeringsrecht: belang
- Verzekering: verzekerde heeft een buiten de overeenkomst gelegen belang bij de onzekere
gebeurtenis, namelijk dat de gebeurtenis uitblijft en hij geen schade lijdt.
- Spel en weddenschap: belang bij onzekere gebeurtenis ontstaat uitsluitend door het sluiten
van de overeenkomst zelf.
§1.4 Definitie en karakter
Art. 7:925 lid 1 BW definitie van verzekering.
- Schadeverzekering: vergoeding eventuele schade (schadevergoedings- of
indemniteitscontract).
- Sommenverzekering: bijv. levensverzekering tot uitkering van een geldbedrag onafhankelijk
van geleden schade.
- Verzekeringsnemer (BW) = verzekerde (WvK), maar hoeft al bij het sluiten van de
overeenkomst niet dezelfde persoon te zijn als degene aan wie de aanspraak op de
verzekeringsuitkering is toebedacht.
- Bij levensverzekering: verzekerde of begunstigde.
, Kenmerken van verzekeringsovereenkomst uit art. 7:925 BW:
1. Onzekerheid
a. Kansovereenkomst
b. Voorwaarde intreden betalingsverplichting verzekeraar:
i. Intreden onzeker voorval.
c. Verplichtingen van de verzekeringsmaatschappij t.o.v. haar klanten zijn onzeker en
voorwaardelijk.
2. Wederkerig (art. 6:261 BW)
a. Voorwaardelijke verbintenis verzekeraar (art. 6:21 en 22 BW); tegenover
b. Onvoorwaardelijke verbintenis verzekeringnemer (betalen van de premie).
c. Hoofd- en nevenverbintenissen
i. Bijv. art. 7:932 en 957 BW.
d. Van belang voor toepassing art. 6:262 e.v. BW.
3. Betalen van de premie
4. Consensueel
a. Kan door enkele wilsovereenstemming, zonder vorm, tot stand komen.
b. Polis is geen vormvoorschrift, slechts een bewijsmiddel. (art. 7:932 BW).
5. Vertrouwenskarakter
a. Gevaar van bedrog van verzekerde tegenover verzekeraar.
b. Verzekeraar:
i. Moreel risico
verzekerde kan bijvoorbeeld onvoldoende zorg besteden aan het
voorkomen of afwenden van een gevaar, verzekeraar bedriegen.
ii. Materieel risico = contractueel risico
Verplichting tot uitkering na intreden onzekere gebeurtenis.
iii. Bewijsplicht onzorgvuldigheid of bedrog van verzekerde.
§1.5 Onderscheidingen
a. Schadeverzekering en sommenverzekering
Art. 7:944 BW definitie schadeverzekering.
- Verzekeringnemer wil een vermogensbelang veiligstellen.
- Voorbeeld: ziektekostenverzekering.
Art. 7:964 BW definitie sommenverzekering.
- Voorbeeld personenverzekering:
○ Levensverzekering (art. 7:925 lid 2 BW)
- Geen persoonsverzekering:
o Regenverzekering
Verzekering met gemengd karakter:
- Ziekte-, ongevallen-, en invaliditeitsverzekeringen.
b. Gewone of premie verzekering en onderlinge verzekering
Onderlinge verzekering door onderlinge waarborgmaatschappij (hierna: OWM):
- Bij notariële akte opgerichte vereniging.
- Sluit verzekeringsovereenkomsten met haar leden.
