Psychologie
Hoorcollege 1 Inleiding
03-02-2025
Hoofdstuk 1 The Science of Psychology
Psychology = The scientific study of behaviour (gedrag) and the mind (gedachtes)
- Behaviour: acties en reacties dat we direct observeren.
- Mind: interne toestanden en processen (gedachtes en gevoelens) dat niet direct
gezien kan worden, moet worden afgeleid uit waarneembare meetbare reacties.
Wetenschap bevat twee types of onderzoek:
- Standaard onderzoek: onderzoek dat de zoektocht naar kennis puur uit eigenbelang
weerspiegelt.
o Hoe en waarom mensen zich gedragen, denken en voelen
- Toegepast onderzoek: onderzoek gericht op het oplossen van specifieke en
praktische problemen.
Doelen psychologie
- Gedrag beschrijven
- Gedrag begrijpen
- Gedrag voorspellen
- Gedrag beïnvloeden
- Welzijn toevoegen
Levels van analyse
Psychologie is uitgebreid, om het geheel te begrijpen, moet er gewerkt
worden met levels van analyse. Dit houdt in het opdelen van psychologie
in kleinere stukken.
- Biologisch niveau: werking hersenen, genetica
- Psychologisch niveau: gevoelens, gedachtes, motivatie
- Omgevingsfactoren: waarden en normen populatie
Nature vs. Nurture
Ondanks dat er door loop van tijd gedacht is dat één belangrijker was, wordt nu steeds
duidelijker dat de twee samengaan. De genetica speelt een rol, maar ontwikkeling ook.
- Nature: de ‘hard ware’: persoonlijkheid, bouw hersenen
- Nurture: aangeleerd gedrag
Psychologische roots
De mens heeft lange tijd geprobeerd zichzelf te begrijpen, en in het centrum van deze
zoektocht ligt een kwestie die de beste geesten van alle tijden op de proef heeft gesteld, het
zogenaamde lichaam-geest probleem.
Lichaam-geest dualisme = de overtuiging dat de geest een spirituele entiteit is die niet
onderworpen is aan fysieke wetten die het lichaam beheersen. Geest is een spirituele
eenheid die niet onder invloed staat van de mechanische wetten. Volgens Descartes vond
interactie plaats door middel van de pijnappelklier.
,Monisme = heeft de overtuiging dat geest en lichaam één zijn en dat de geest geen
afzonderlijke spirituele entiteit is. Mentale gebeurtenissen worden herleid tot lichamelijke
processen.
Empirisme = school die stelt dat alle ideeën en kennis empirisch worden verworven - dat wil
zeggen via de zintuigen. (door het verstand). Observatie is meer valide benadering van
kennis dan de rede.
Eerste psychologische scholen
Structuralisme = analyseren van basiselementen van de hersenen. Bijvoorbeeld delen van
de arm bestuderen om het geheel te bepalen.
Functionalisme = bestuderen van de functie van gedrag. Bijvoorbeeld waarom heeft de
mens armen? Wat is het nut ervan?
Is psychologie een wetenschap?
JA NEE
Het wordt steeds mee kwantificeerbaar De mens is geen robot
Onderzoek gebeurt op een objectieve en Kunnen nooit subjectieve dingen meten
transparante manier
Steeds meer kennis over de neurobiologie Onderzoeken zijn soms in de mode en
verdwijnen dan
Veel onderzoek is direct toepasbaar in de Fraude in publicaties werd lange tijd niet
praktijk opgemerkt
Grote community tussen verschillende Er is geen wetenschappelijke kern waar alle
onderzoekers die informatie uitwisselen psychologen het over eens zijn.
Grondleggers van de psychologie
William James (1842 – 1910): Grondlegger van de cognitieve psychologie
James' brede benadering hielp om de reikwijdte van de psychologie uit te breiden met de
studie van verschillende biologische processen, mentale processen en gedrag.
Gestalt psychologie (Duitsland, jaren ‘20/’30): Hoe maken onze ogen 1 geheel van losse
elementen in de omgeving?
Sigmund Freund: psychoanalyse
Psychoanalyse is de analyse van interne en voornamelijk onbewuste psychologische
krachten
Behaviorisme: onderzoek naar gedrag (en niets anders)
Behaviorisme = denkschool die de nadruk legt op omgevingscontrole van gedrag door
leren.
Cognitieve (knowledge) psychologie (soul & study):
Cognitieve psychologie richt zich op de studie van mentale processen.
Cognitieve psychologie
Cognito ‘psycho’ ?
Knowlegde soul study
,Brein = hardware
Mentale processen = software
Humanistische psychologie: groei, groei, groei
Humanistische psychologie benadrukt vrije wil, persoonlijke groei en de poging om zin te
vinden in je bestaan.
Perspectieven psychologie
Psychodynamisch perspectief = zoek naar oorzaken van gedrag binnen de innerlijke
werking van onze persoonlijkheid (ons unieke patroon van eigenschappen, emoties en
motieven), met de nadruk op de rol van onbewuste processen.
- Psychoanalyse = de analyse van interne en vooral onbewuste psychologische
krachten. Freud behandelde zijn patiënten door hypnose. Volgens hem bouwen
mensen verdedigingsmechanismen op.
o Afweermechanismen: Psychologische technieken die ons helpen om te gaan
met angst en de pijn van traumatische ervaringen.
- Objectrelatie theorie = eerdere ervaringen met verzorgers vormen de denkbeelden
van mensen. Dit kan onbewust de persoonsrelatie met andere beïnvloeden.
Gedragsperspectief = richt zich op de externe omgeving die de gedragingen beïnvloeden.
Gedrag is bepaald door gewoontes uit eerdere levenservaringen en stimuli in onze directe
omgeving.
- Behaviorisme = denkrichting die de nadruk legt op omgevingscontrole van gedrag
door te leren.
- Cognitieve behaviorisme = stelt voor dat leerervaringen en de omgeving onze
verwachtingen en andere gedachten beïnvloeden, en op hun beurt onze gedachten
beïnvloeden hoe we ons gedragen.
Humanistische perspectief = legde de nadruk op vrije wil, persoonlijke groei en de poging
om betekenis te vinden in het eigen bestaan.
Cognitief perspectief = onderzoekt de aard van de geest en hoe mentale processen gedrag
beïnvloeden. De cognitieve neurowetenschappen gebruikt hiervoor elektrische opname van
breinactiviteit, terwijl mensen cognitieve taken uitvoeren. Er wordt hierbij onderzocht hoe het
brein werkt tijdens cognitieve taken.
- Gestalt psychologie: onderzoeken hoe elementen van een ervaring georganiseerd
zijn tot een geheel.
- Cognitieve psychologie: richt zich op de studie van mentale processen en
belichaamt het cognitieve perspectief.
Sociaal-structureel perspectief = onderzoekt hoe de sociale omgeving en cultureel leren
ons gedrag, gedachten en gevoelens beïnvloeden. Een cultuur heeft normen en waarden
en bestaat uit een grote groep mensen en wordt doorgegeven in generaties (socialisatie).
De normen zijn (ongeschreven) regels die bepalen welk gedrag aanvaardbaar is en welk
niet en wat er verwacht wordt door leden van de groep.
Genetisch gedrag
Genetisch gedrag = de studie van hoe gedragstendensen worden beïnvloed door
genetische factoren.
- Individualist = nadruk op persoonlijke doelen en handelt naar eigen belangen
- Collectivist = individuele belangen worden aan de kant gezet, het groepsbelang is
belangrijk.
, Biologisch perspectief = onderzoeken hoe het brein processen en andere lichamelijke
functies van ons gedrag reguleren. Het ontdekken van neurotransmitters was erg belang
voor de neurowetenschappen.
- Gedragsneurowetenschappen: onderzoeken hersenprocessen en andere
fysiologische functies die ten grondslag liggen aan ons gedrag, zintuiglijke
ervaringen, emoties en gedachten
- Natuurlijke selectie: Als een overgeërfde eigenschap bepaalde leden een voordeel
geeft ten opzichte van andere, zullen deze leden meer kans hebben om te overleven
en deze kenmerken door te geven aan hun nakomelingen
- Evolutionaire psychologie: Een groeiende discipline die probeert te verklaren hoe
evolutie het moderne menselijke gedrag heeft gevormd
Psychologie nu
De psychologie van nu is een combinatie van twee soorten studies, geesteswetenschappen
en natuurwetenschappen.
Geesteswetenschappen Natuurwetenschappen
Tool Natuurkunde
Cultuur Biologie
Filosofie Scheikunde
Theologie Astronomie
Antropolgie
Vandaag de dag is psychologie ook zichtbaar in een aantal gebieden van ons leven.
misschien wel de meest voor de hand liggende gebieden zijn die waar gedrag wordt
aangemoedigd of veranderd.
Mensen die de studie psychologie hebben afgerond werken niet in een duidelijke
psychologisch beroep. Het vak is erg gebruikelijk in heel veel beroepen.
Psychologie vs Neuroscience
Psychologie Neuroscience
Geheugen Neuron
Persoonlijkheid Synaps
Bewustzijn Actiepotentiaal
Mentaal welbevinden Cortex
Motivatie Basale ganglia
Neurotransmitters
Hoofdstuk 2 Studying Behaviour Scientifically
Hoe kan gedrag wetenschappelijk worden onderzocht?
Wetenschappelijke cyclus
Stap 1: eerste opmerking of vraag
Stap 2: verzamel informatie en formuleer een voorlopige hypothese
Stap 3: test hypothese
Stap 4: analyseer data en trek een voorlopige conclusie
Stap 5: bevindingen rapporteren aan de wetenschappelijke community
Stap 6: verder onderzoek en theorie opbouwen
Stap 7: nieuwe hypothese afgeleid van de theorie
Hoorcollege 1 Inleiding
03-02-2025
Hoofdstuk 1 The Science of Psychology
Psychology = The scientific study of behaviour (gedrag) and the mind (gedachtes)
- Behaviour: acties en reacties dat we direct observeren.
- Mind: interne toestanden en processen (gedachtes en gevoelens) dat niet direct
gezien kan worden, moet worden afgeleid uit waarneembare meetbare reacties.
Wetenschap bevat twee types of onderzoek:
- Standaard onderzoek: onderzoek dat de zoektocht naar kennis puur uit eigenbelang
weerspiegelt.
o Hoe en waarom mensen zich gedragen, denken en voelen
- Toegepast onderzoek: onderzoek gericht op het oplossen van specifieke en
praktische problemen.
Doelen psychologie
- Gedrag beschrijven
- Gedrag begrijpen
- Gedrag voorspellen
- Gedrag beïnvloeden
- Welzijn toevoegen
Levels van analyse
Psychologie is uitgebreid, om het geheel te begrijpen, moet er gewerkt
worden met levels van analyse. Dit houdt in het opdelen van psychologie
in kleinere stukken.
- Biologisch niveau: werking hersenen, genetica
- Psychologisch niveau: gevoelens, gedachtes, motivatie
- Omgevingsfactoren: waarden en normen populatie
Nature vs. Nurture
Ondanks dat er door loop van tijd gedacht is dat één belangrijker was, wordt nu steeds
duidelijker dat de twee samengaan. De genetica speelt een rol, maar ontwikkeling ook.
- Nature: de ‘hard ware’: persoonlijkheid, bouw hersenen
- Nurture: aangeleerd gedrag
Psychologische roots
De mens heeft lange tijd geprobeerd zichzelf te begrijpen, en in het centrum van deze
zoektocht ligt een kwestie die de beste geesten van alle tijden op de proef heeft gesteld, het
zogenaamde lichaam-geest probleem.
Lichaam-geest dualisme = de overtuiging dat de geest een spirituele entiteit is die niet
onderworpen is aan fysieke wetten die het lichaam beheersen. Geest is een spirituele
eenheid die niet onder invloed staat van de mechanische wetten. Volgens Descartes vond
interactie plaats door middel van de pijnappelklier.
,Monisme = heeft de overtuiging dat geest en lichaam één zijn en dat de geest geen
afzonderlijke spirituele entiteit is. Mentale gebeurtenissen worden herleid tot lichamelijke
processen.
Empirisme = school die stelt dat alle ideeën en kennis empirisch worden verworven - dat wil
zeggen via de zintuigen. (door het verstand). Observatie is meer valide benadering van
kennis dan de rede.
Eerste psychologische scholen
Structuralisme = analyseren van basiselementen van de hersenen. Bijvoorbeeld delen van
de arm bestuderen om het geheel te bepalen.
Functionalisme = bestuderen van de functie van gedrag. Bijvoorbeeld waarom heeft de
mens armen? Wat is het nut ervan?
Is psychologie een wetenschap?
JA NEE
Het wordt steeds mee kwantificeerbaar De mens is geen robot
Onderzoek gebeurt op een objectieve en Kunnen nooit subjectieve dingen meten
transparante manier
Steeds meer kennis over de neurobiologie Onderzoeken zijn soms in de mode en
verdwijnen dan
Veel onderzoek is direct toepasbaar in de Fraude in publicaties werd lange tijd niet
praktijk opgemerkt
Grote community tussen verschillende Er is geen wetenschappelijke kern waar alle
onderzoekers die informatie uitwisselen psychologen het over eens zijn.
Grondleggers van de psychologie
William James (1842 – 1910): Grondlegger van de cognitieve psychologie
James' brede benadering hielp om de reikwijdte van de psychologie uit te breiden met de
studie van verschillende biologische processen, mentale processen en gedrag.
Gestalt psychologie (Duitsland, jaren ‘20/’30): Hoe maken onze ogen 1 geheel van losse
elementen in de omgeving?
Sigmund Freund: psychoanalyse
Psychoanalyse is de analyse van interne en voornamelijk onbewuste psychologische
krachten
Behaviorisme: onderzoek naar gedrag (en niets anders)
Behaviorisme = denkschool die de nadruk legt op omgevingscontrole van gedrag door
leren.
Cognitieve (knowledge) psychologie (soul & study):
Cognitieve psychologie richt zich op de studie van mentale processen.
Cognitieve psychologie
Cognito ‘psycho’ ?
Knowlegde soul study
,Brein = hardware
Mentale processen = software
Humanistische psychologie: groei, groei, groei
Humanistische psychologie benadrukt vrije wil, persoonlijke groei en de poging om zin te
vinden in je bestaan.
Perspectieven psychologie
Psychodynamisch perspectief = zoek naar oorzaken van gedrag binnen de innerlijke
werking van onze persoonlijkheid (ons unieke patroon van eigenschappen, emoties en
motieven), met de nadruk op de rol van onbewuste processen.
- Psychoanalyse = de analyse van interne en vooral onbewuste psychologische
krachten. Freud behandelde zijn patiënten door hypnose. Volgens hem bouwen
mensen verdedigingsmechanismen op.
o Afweermechanismen: Psychologische technieken die ons helpen om te gaan
met angst en de pijn van traumatische ervaringen.
- Objectrelatie theorie = eerdere ervaringen met verzorgers vormen de denkbeelden
van mensen. Dit kan onbewust de persoonsrelatie met andere beïnvloeden.
Gedragsperspectief = richt zich op de externe omgeving die de gedragingen beïnvloeden.
Gedrag is bepaald door gewoontes uit eerdere levenservaringen en stimuli in onze directe
omgeving.
- Behaviorisme = denkrichting die de nadruk legt op omgevingscontrole van gedrag
door te leren.
- Cognitieve behaviorisme = stelt voor dat leerervaringen en de omgeving onze
verwachtingen en andere gedachten beïnvloeden, en op hun beurt onze gedachten
beïnvloeden hoe we ons gedragen.
Humanistische perspectief = legde de nadruk op vrije wil, persoonlijke groei en de poging
om betekenis te vinden in het eigen bestaan.
Cognitief perspectief = onderzoekt de aard van de geest en hoe mentale processen gedrag
beïnvloeden. De cognitieve neurowetenschappen gebruikt hiervoor elektrische opname van
breinactiviteit, terwijl mensen cognitieve taken uitvoeren. Er wordt hierbij onderzocht hoe het
brein werkt tijdens cognitieve taken.
- Gestalt psychologie: onderzoeken hoe elementen van een ervaring georganiseerd
zijn tot een geheel.
- Cognitieve psychologie: richt zich op de studie van mentale processen en
belichaamt het cognitieve perspectief.
Sociaal-structureel perspectief = onderzoekt hoe de sociale omgeving en cultureel leren
ons gedrag, gedachten en gevoelens beïnvloeden. Een cultuur heeft normen en waarden
en bestaat uit een grote groep mensen en wordt doorgegeven in generaties (socialisatie).
De normen zijn (ongeschreven) regels die bepalen welk gedrag aanvaardbaar is en welk
niet en wat er verwacht wordt door leden van de groep.
Genetisch gedrag
Genetisch gedrag = de studie van hoe gedragstendensen worden beïnvloed door
genetische factoren.
- Individualist = nadruk op persoonlijke doelen en handelt naar eigen belangen
- Collectivist = individuele belangen worden aan de kant gezet, het groepsbelang is
belangrijk.
, Biologisch perspectief = onderzoeken hoe het brein processen en andere lichamelijke
functies van ons gedrag reguleren. Het ontdekken van neurotransmitters was erg belang
voor de neurowetenschappen.
- Gedragsneurowetenschappen: onderzoeken hersenprocessen en andere
fysiologische functies die ten grondslag liggen aan ons gedrag, zintuiglijke
ervaringen, emoties en gedachten
- Natuurlijke selectie: Als een overgeërfde eigenschap bepaalde leden een voordeel
geeft ten opzichte van andere, zullen deze leden meer kans hebben om te overleven
en deze kenmerken door te geven aan hun nakomelingen
- Evolutionaire psychologie: Een groeiende discipline die probeert te verklaren hoe
evolutie het moderne menselijke gedrag heeft gevormd
Psychologie nu
De psychologie van nu is een combinatie van twee soorten studies, geesteswetenschappen
en natuurwetenschappen.
Geesteswetenschappen Natuurwetenschappen
Tool Natuurkunde
Cultuur Biologie
Filosofie Scheikunde
Theologie Astronomie
Antropolgie
Vandaag de dag is psychologie ook zichtbaar in een aantal gebieden van ons leven.
misschien wel de meest voor de hand liggende gebieden zijn die waar gedrag wordt
aangemoedigd of veranderd.
Mensen die de studie psychologie hebben afgerond werken niet in een duidelijke
psychologisch beroep. Het vak is erg gebruikelijk in heel veel beroepen.
Psychologie vs Neuroscience
Psychologie Neuroscience
Geheugen Neuron
Persoonlijkheid Synaps
Bewustzijn Actiepotentiaal
Mentaal welbevinden Cortex
Motivatie Basale ganglia
Neurotransmitters
Hoofdstuk 2 Studying Behaviour Scientifically
Hoe kan gedrag wetenschappelijk worden onderzocht?
Wetenschappelijke cyclus
Stap 1: eerste opmerking of vraag
Stap 2: verzamel informatie en formuleer een voorlopige hypothese
Stap 3: test hypothese
Stap 4: analyseer data en trek een voorlopige conclusie
Stap 5: bevindingen rapporteren aan de wetenschappelijke community
Stap 6: verder onderzoek en theorie opbouwen
Stap 7: nieuwe hypothese afgeleid van de theorie
