Coöperatie en conflict (Deeltentamen 3)
College 5 – Motivatie & creativiteit
Creativiteit is (het bedenken van) ideeën, inzichten of oplossingen die zowel nieuw als passend bij de situatie zijn.
Eisenberger & Shanock – Rewards, intrinsic motivation, and creativity: A case study of conceptual and
methodological isolation
Eerdere onderzoeken naar de relatie tussen creativiteit en beloning tonen zowel een negatief als een positief effect aan. De
auteurs stellen dat dit niet voortkomt uit een grote complexiteit van onderzoeksresultaten, maar wordt veroorzaakt door een
botsing tussen romantische en behavioristische wereldbeelden:
• Romantisch wereldbeeld
Creativiteit komt voort uit zelfbeschikking, autonomie en motivatie. Het is een manier om jezelf te ontwikkelen.
Dit kan worden beperkt door externe belemmeringen, zoals beloningen. Bij een romantisch wereldbeeld staat de
intrinsieke motivatie en zelfbeschikking centraal in relatie tot creativiteit. Het geven van een beloning zorgt voor
een mindere creativiteit, doordat de intrinsieke motivatie en de waargenomen zelfbeschikking hierdoor afneemt. Bij
een romantisch wereldbeeld wordt niet specifiek genoemd dat creatief gedrag wordt beloond.
• Behavioristisch wereldbeeld
Vanuit een behavioristisch wereldbeeld wordt een beschrijving gegeven van wat er gebeurt wanneer creativiteit
moet worden vertoond. Het geven van een beloning leidt tot meer creativiteit. Binnen onderzoeken vanuit dit
wereldbeeld wordt duidelijk aangegeven dat creatief gedrag wordt beloond.
Belangrijkste verschillen tussen onderzoek vanuit een romantisch wereldbeeld en een behavioristisch wereldbeeld is dus dat
bij een romantisch wereldbeeld niet duidelijk wordt aangegeven dat creativiteit wordt beloond en dat bij een behavioristisch
wereldbeeld wel duidelijk wordt aangegeven dat creativiteit wordt beloond.
Romantisch wereldbeeld
In het onderzoek dat wordt gedaan vanuit een romantisch wereldbeeld wordt op twee momenten gemeten.
• Moment 1: de helft van de deelnemers krijgt wel een beloning om een taak te doen; de andere helft van de
deelnemers krijgt geen beloning om een taak te doen. Hierbij wordt niet specifiek genoemd dat de deelnemers die
worden beloond, worden beloond voor hun creativiteit. De deelnemers die een beloning kregen waren minder
creatief dan de deelnemers die wel een beloning kregen.
• Moment 2: geen enkele deelnemer wordt beloond om een taak te doen. De deelnemers die in het eerste moment
niet werden beloond en in het tweede moment ook niet werden beloond, waren creatiever dan de deelnemers die in
het eerste moment wel een beloning kregen en in het tweede moment niet. Daarnaast waren zij ook minder
intrinsiek gemotiveerd en besteedden er dan ook minder tijd aan.
à Beloning zorgt voor mindere intrinsieke motivatie en creativiteit.
Kritiek: het is niet duidelijk dat creativiteit gewenst is, want dit wordt niet specifiek genoemd.
Behavioristisch wereldbeeld
In het onderzoek dat wordt gedaan vanuit een behavioristisch wereldbeeld wordt op twee momenten gemeten:
• Moment 1: de helft van de deelnemers krijgt wel een beloning om een taak te doen; de andere helft van de
deelnemers krijgt geen beloning om een taak te doen. Hierbij wordt specifiek genoemd dat de deelnemers die
worden beloond, worden beloond voor hun creativiteit. De deelnemers die een beloning kregen waren creatiever
dan de deelnemers die geen beloning kregen.
• Moment 2: geen enkele deelnemer wordt beloond om de taak te doen. De deelnemers die in het eerste moment
werden beloond en in het tweede moment niet weden beloond, waren nog steeds creatiever. Zij waren intrinsiek
gemotiveerd en besteedden er dan ook meer tijd aan.
à Beloning zorgt voor meer intrinsieke motivatie en creativiteit.
Kritiek: de deelnemers die in het eerste moment niet worden beloond, weten niet dat creativiteit gewenst is. Het kan dus ook
zo zijn dat de creativiteit werd vertoond doordat zij wisten dat dit van hen werd verlangd en dus niet doordat zij wisten dat zij
hiervoor werden beloond.
Eigenlijk is het nog steeds niet mogelijk om conclusies te trekken over beloning en creativiteit. Om goed onderzoek te doen
zou eigenlijk onderscheid gemaakt moeten worden tussen drie groepen in het eerste moment, namelijk: 1) geen beloning,
taak uitvoeren, 2) geen beloning, wees creatief en 3) wel beloning, wees creatief. Op het tweede moment wordt geen enkele
groep beloond. Onderzoek waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen drie groepen toont aan dat beloningen creativiteit
stimuleren, maar dat dit wel op de juiste manier moet worden toegepast:
• Beloningen moeten namelijk afhangen van prestatie (contingent zijn)
• Saaie taken belonen leidt tot een mindere intrinsieke motivatie en creativiteit
• Interessante taken belonen leidt tot meer intrinsieke motivatie en creativiteit mits de autonomie wordt behouden
• Als je mensen beloont voor creativiteit, moet het duidelijk zijn dat creativiteit gewenst is
College 5 – Motivatie & creativiteit
Creativiteit is (het bedenken van) ideeën, inzichten of oplossingen die zowel nieuw als passend bij de situatie zijn.
Eisenberger & Shanock – Rewards, intrinsic motivation, and creativity: A case study of conceptual and
methodological isolation
Eerdere onderzoeken naar de relatie tussen creativiteit en beloning tonen zowel een negatief als een positief effect aan. De
auteurs stellen dat dit niet voortkomt uit een grote complexiteit van onderzoeksresultaten, maar wordt veroorzaakt door een
botsing tussen romantische en behavioristische wereldbeelden:
• Romantisch wereldbeeld
Creativiteit komt voort uit zelfbeschikking, autonomie en motivatie. Het is een manier om jezelf te ontwikkelen.
Dit kan worden beperkt door externe belemmeringen, zoals beloningen. Bij een romantisch wereldbeeld staat de
intrinsieke motivatie en zelfbeschikking centraal in relatie tot creativiteit. Het geven van een beloning zorgt voor
een mindere creativiteit, doordat de intrinsieke motivatie en de waargenomen zelfbeschikking hierdoor afneemt. Bij
een romantisch wereldbeeld wordt niet specifiek genoemd dat creatief gedrag wordt beloond.
• Behavioristisch wereldbeeld
Vanuit een behavioristisch wereldbeeld wordt een beschrijving gegeven van wat er gebeurt wanneer creativiteit
moet worden vertoond. Het geven van een beloning leidt tot meer creativiteit. Binnen onderzoeken vanuit dit
wereldbeeld wordt duidelijk aangegeven dat creatief gedrag wordt beloond.
Belangrijkste verschillen tussen onderzoek vanuit een romantisch wereldbeeld en een behavioristisch wereldbeeld is dus dat
bij een romantisch wereldbeeld niet duidelijk wordt aangegeven dat creativiteit wordt beloond en dat bij een behavioristisch
wereldbeeld wel duidelijk wordt aangegeven dat creativiteit wordt beloond.
Romantisch wereldbeeld
In het onderzoek dat wordt gedaan vanuit een romantisch wereldbeeld wordt op twee momenten gemeten.
• Moment 1: de helft van de deelnemers krijgt wel een beloning om een taak te doen; de andere helft van de
deelnemers krijgt geen beloning om een taak te doen. Hierbij wordt niet specifiek genoemd dat de deelnemers die
worden beloond, worden beloond voor hun creativiteit. De deelnemers die een beloning kregen waren minder
creatief dan de deelnemers die wel een beloning kregen.
• Moment 2: geen enkele deelnemer wordt beloond om een taak te doen. De deelnemers die in het eerste moment
niet werden beloond en in het tweede moment ook niet werden beloond, waren creatiever dan de deelnemers die in
het eerste moment wel een beloning kregen en in het tweede moment niet. Daarnaast waren zij ook minder
intrinsiek gemotiveerd en besteedden er dan ook minder tijd aan.
à Beloning zorgt voor mindere intrinsieke motivatie en creativiteit.
Kritiek: het is niet duidelijk dat creativiteit gewenst is, want dit wordt niet specifiek genoemd.
Behavioristisch wereldbeeld
In het onderzoek dat wordt gedaan vanuit een behavioristisch wereldbeeld wordt op twee momenten gemeten:
• Moment 1: de helft van de deelnemers krijgt wel een beloning om een taak te doen; de andere helft van de
deelnemers krijgt geen beloning om een taak te doen. Hierbij wordt specifiek genoemd dat de deelnemers die
worden beloond, worden beloond voor hun creativiteit. De deelnemers die een beloning kregen waren creatiever
dan de deelnemers die geen beloning kregen.
• Moment 2: geen enkele deelnemer wordt beloond om de taak te doen. De deelnemers die in het eerste moment
werden beloond en in het tweede moment niet weden beloond, waren nog steeds creatiever. Zij waren intrinsiek
gemotiveerd en besteedden er dan ook meer tijd aan.
à Beloning zorgt voor meer intrinsieke motivatie en creativiteit.
Kritiek: de deelnemers die in het eerste moment niet worden beloond, weten niet dat creativiteit gewenst is. Het kan dus ook
zo zijn dat de creativiteit werd vertoond doordat zij wisten dat dit van hen werd verlangd en dus niet doordat zij wisten dat zij
hiervoor werden beloond.
Eigenlijk is het nog steeds niet mogelijk om conclusies te trekken over beloning en creativiteit. Om goed onderzoek te doen
zou eigenlijk onderscheid gemaakt moeten worden tussen drie groepen in het eerste moment, namelijk: 1) geen beloning,
taak uitvoeren, 2) geen beloning, wees creatief en 3) wel beloning, wees creatief. Op het tweede moment wordt geen enkele
groep beloond. Onderzoek waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen drie groepen toont aan dat beloningen creativiteit
stimuleren, maar dat dit wel op de juiste manier moet worden toegepast:
• Beloningen moeten namelijk afhangen van prestatie (contingent zijn)
• Saaie taken belonen leidt tot een mindere intrinsieke motivatie en creativiteit
• Interessante taken belonen leidt tot meer intrinsieke motivatie en creativiteit mits de autonomie wordt behouden
• Als je mensen beloont voor creativiteit, moet het duidelijk zijn dat creativiteit gewenst is
