Practica Pathologie
INLEIDING
Doel:
Visualiseren en interpreteren van pathologische afwijkingen op histologische weefselpreparaten die tijdens de
hoorcolleges (theorie) worden besproken.
Voorbereiding:
Op Ufora kunnen jullie de leerpaden vinden voor de 12 practica. De leerpaden loodsen jullie door de verschillende
pathologische veranderingen die zichtbaar zijn op histologische weefselsnedes. De leerpaden moeten verplicht
doorlopen worden vooraleer jullie aan het practicum kunnen deelnemen. Nadat een leerpad is afgehandeld, moeten
jullie een zelftoets maken. Wanneer 75% van de vragen correct wordt beantwoord, krijgen jullie toegang tot de
voorbereiding van het practicum.
Practica:
Er worden verschillende histologische preparaten ter beschikking gesteld via OlyVIA. Op basis van de voorbereiding
(die op het einde van het leerpad staat en waar jullie toegang tot krijgen na het succesvol beëindigen van de zelftest)
kunnen jullie de coupes zelfstandig bekijken, waarbij jullie de voorgestelde pathologische letsels terugvinden en
herkennen. We veronderstellen dat organen en hun verschillende histologische structuren herkend worden (en
gekend zijn, we verwijzen hiervoor naar de cursussen algemene en bijzondere weefselleer). Na elke drie practica zal
er een interactief contactmoment georganiseerd worden. De data voor de contactmomenten zijn:
• woensdag 4 november van 14u tot 15u (practicum 1, 2 & 3);
• vrijdag 20 november van 14u tot 15u (practicum 4, 5 & 6);
• maandag 30 november van 14u tot 15u (practicum 7, 8 & 9) en van 15u30 tot 16u30 (practicum 10, 11 &
12).
Alle contactmomenten gaan door via Zoom. Jullie vragen kunnen jullie tot 48u vooraleer het contactmoment
plaatsvindt, posten op Ufora (Ufora tools – discussieforum; https://ufora.ugent.be/d2l/le/230414/discussions/List)
Als er geen of nauwelijks vragen zouden zijn, zullen de contactmomenten toch plaatsvinden en zullen wij de
belangrijkste items overlopen. Alle contactmomenten worden opgenomen en op Ufora geplaatst.
Evaluatie:
Als alle practica zijn afgelopen, zal één online examen plaatsvinden op vrijdag 11 december om 15u. Er zullen foto’s
van histologische preparaten worden geprojecteerd waarbij telkens meerkeuze vragen worden gesteld.
Het eindcijfer is het gemiddelde van de behaalde scores en telt voor 1/6 mee voor het examen van het
opleidingsonderdeel Algemene Pathologie. Er wordt dan ook geen afzonderlijk examen van het practicum
georganiseerd bij het theoretisch gedeelte tijdens de examenperiode.
Bissers:
De studenten die vorig jaar reeds geslaagd zijn voor het practicum Algemene Pathologie, hoeven dit jaar het online
examen niet mee te doen en kunnen hun punten bijgevolg meenemen naar dit academiejaar. Als er studenten
zouden zijn die het examen toch opnieuw willen meedoen, kan dat.
Vragen:
Gelieve alle vragen via Ufora (discussieforum) te stellen. Op die manier kunnen jullie medestudenten het antwoord
ook meevolgen.
, PR. 1: CELLULAIRE RESPONS TEGENOVER STRESS
INLEIDING
Een normale cel streeft naar een homeostase (constant houden van zijn intracellulair milieu).
Wanneer er een schadelijke prikkel op de cel inwerkt en de homeostase in het gedrang komt, zal de cel
reageren door:
1. Adaptatie: 3. Celdood:
1. Hyperplasie 1. Necrose
2. Hypertrofie 1. Coagulatienecrose
3. Atrofie 2. Colliquatienecrose
2. Reversibele celschade: 3. Caseuze necrose
1. Hydropische degeneratie 2. Apoptose
2. Vettige degeneratie
ADAPTATIE
HYPERPLASIE
– Stijging van aantal cellen door stijging van de mitotische activiteit
– Reversibel, gecontroleerd proces
Voorbeeld van hyperplasie:
– Hyperplasie epitheel huid bij verschillende aandoeningen
•Met kernen: parakeratotische hyperplasie
•Zonder kernen: orthokeratotische hyperplasie
– Regeneratieve hyperplasie na partiële hepatectomie
– Fibroblasten en bloedvaten bij wondheling (zie pract heling)
– Cysteuze endometriumhyperplasie bij hond
– Perianaal- en prostaatklierhyperplasie
– Corticale hyperplasie bijnier bij functionele tumor vd hypofyse
– Gehoorgangepitheel bij chronische otitis externa bij hond
– Epitheelhyperplasie bij callus
– Nodulaire hyperplasie lever en milt bij oude honden
– Galganghyperplasie bij runderen met fasciola hepatica
, Foto: Lever rund: pijpenstelen lever door infestatie met
fasciola hepatica. De galgangen (pijl) zijn sterk verdikt
door hyperplasie
Foto: fasciola hepatica
Foto: Uitwendige gehoorgang hond met chronische otitis
externa: het epitheel is sterk hyperplastisch waardoor de
externe gehoorgang sterk vernauwd is
,HYPERTROFIE
– Stijging vh individuele celvolume en vd metabole activiteiten vd cel
– Geen celdeling (vnl in weefsels zonder mitotische activiteit zoals hartspier)
– Geen celzwelling (zie reversibele celschade)
– Histologisch: normale architectuur van orgaan, enkel cellen zijn groter
– Reversibel, gecontroleerd proces
– Gelimiteerd (kan leiden tot degeneratie en celdood als limiet bereikt wordt)
Voorbeelden
•Hypertrofie hepatocyten bij chronische
blootstelling aan drugs, alcohol
Foto: periacinaire hepatocyten zijn vergroot
(zie ook inzet).
Lever muis:
hypertrofische hepatocyten (rood omzoomd) bij chronische
blootstelling aan drugs.
Geel omzoomde hepatocyte is normaal.
, ATROFIE
–daling vh individuele celvolume en vd metabole activiteiten vd cel
–Reversibel, gecontroleerd
–Gelimiteerd (kan leiden tot degeneratie en celdood als limiet bereikt wordt)
Voorbeelden
–Verminderde werkdruk: disuse atrofie
•Immobilisatie na fractuur
– Denervatie: denervatieatrofie of neurogene atrofie
• Spieratrofie
– Verminderde bloedtoevoer: vasculaire atrofie
• Atrofie hepatocyten bij portosystemische shunt lever
– Verminderde nutriëntentoevoer: nutritionele atrofie
• Atrofie vetweefsel en spieren bij hongersnood
– Hormonale stimulatie: hormonale atrofie
• Bijniercortex atrofie na langdurig iatrogeen toedienen van corticosteroïden
– Ouderdom: seniele atrofie
• Vooral in cellen zonder mitotische capaciteit = hersenen
– Druk: drukatrofie
• Obstructie aquaduct hersenen => druk op hersenen => atrofie hersenen = hydrocephalus internus
foto: Neurogene atrofie van de musculus infraspinatus en supraspinatus bij paard
REVERSIBELE CELSCHADE
INLEIDING
Doel:
Visualiseren en interpreteren van pathologische afwijkingen op histologische weefselpreparaten die tijdens de
hoorcolleges (theorie) worden besproken.
Voorbereiding:
Op Ufora kunnen jullie de leerpaden vinden voor de 12 practica. De leerpaden loodsen jullie door de verschillende
pathologische veranderingen die zichtbaar zijn op histologische weefselsnedes. De leerpaden moeten verplicht
doorlopen worden vooraleer jullie aan het practicum kunnen deelnemen. Nadat een leerpad is afgehandeld, moeten
jullie een zelftoets maken. Wanneer 75% van de vragen correct wordt beantwoord, krijgen jullie toegang tot de
voorbereiding van het practicum.
Practica:
Er worden verschillende histologische preparaten ter beschikking gesteld via OlyVIA. Op basis van de voorbereiding
(die op het einde van het leerpad staat en waar jullie toegang tot krijgen na het succesvol beëindigen van de zelftest)
kunnen jullie de coupes zelfstandig bekijken, waarbij jullie de voorgestelde pathologische letsels terugvinden en
herkennen. We veronderstellen dat organen en hun verschillende histologische structuren herkend worden (en
gekend zijn, we verwijzen hiervoor naar de cursussen algemene en bijzondere weefselleer). Na elke drie practica zal
er een interactief contactmoment georganiseerd worden. De data voor de contactmomenten zijn:
• woensdag 4 november van 14u tot 15u (practicum 1, 2 & 3);
• vrijdag 20 november van 14u tot 15u (practicum 4, 5 & 6);
• maandag 30 november van 14u tot 15u (practicum 7, 8 & 9) en van 15u30 tot 16u30 (practicum 10, 11 &
12).
Alle contactmomenten gaan door via Zoom. Jullie vragen kunnen jullie tot 48u vooraleer het contactmoment
plaatsvindt, posten op Ufora (Ufora tools – discussieforum; https://ufora.ugent.be/d2l/le/230414/discussions/List)
Als er geen of nauwelijks vragen zouden zijn, zullen de contactmomenten toch plaatsvinden en zullen wij de
belangrijkste items overlopen. Alle contactmomenten worden opgenomen en op Ufora geplaatst.
Evaluatie:
Als alle practica zijn afgelopen, zal één online examen plaatsvinden op vrijdag 11 december om 15u. Er zullen foto’s
van histologische preparaten worden geprojecteerd waarbij telkens meerkeuze vragen worden gesteld.
Het eindcijfer is het gemiddelde van de behaalde scores en telt voor 1/6 mee voor het examen van het
opleidingsonderdeel Algemene Pathologie. Er wordt dan ook geen afzonderlijk examen van het practicum
georganiseerd bij het theoretisch gedeelte tijdens de examenperiode.
Bissers:
De studenten die vorig jaar reeds geslaagd zijn voor het practicum Algemene Pathologie, hoeven dit jaar het online
examen niet mee te doen en kunnen hun punten bijgevolg meenemen naar dit academiejaar. Als er studenten
zouden zijn die het examen toch opnieuw willen meedoen, kan dat.
Vragen:
Gelieve alle vragen via Ufora (discussieforum) te stellen. Op die manier kunnen jullie medestudenten het antwoord
ook meevolgen.
, PR. 1: CELLULAIRE RESPONS TEGENOVER STRESS
INLEIDING
Een normale cel streeft naar een homeostase (constant houden van zijn intracellulair milieu).
Wanneer er een schadelijke prikkel op de cel inwerkt en de homeostase in het gedrang komt, zal de cel
reageren door:
1. Adaptatie: 3. Celdood:
1. Hyperplasie 1. Necrose
2. Hypertrofie 1. Coagulatienecrose
3. Atrofie 2. Colliquatienecrose
2. Reversibele celschade: 3. Caseuze necrose
1. Hydropische degeneratie 2. Apoptose
2. Vettige degeneratie
ADAPTATIE
HYPERPLASIE
– Stijging van aantal cellen door stijging van de mitotische activiteit
– Reversibel, gecontroleerd proces
Voorbeeld van hyperplasie:
– Hyperplasie epitheel huid bij verschillende aandoeningen
•Met kernen: parakeratotische hyperplasie
•Zonder kernen: orthokeratotische hyperplasie
– Regeneratieve hyperplasie na partiële hepatectomie
– Fibroblasten en bloedvaten bij wondheling (zie pract heling)
– Cysteuze endometriumhyperplasie bij hond
– Perianaal- en prostaatklierhyperplasie
– Corticale hyperplasie bijnier bij functionele tumor vd hypofyse
– Gehoorgangepitheel bij chronische otitis externa bij hond
– Epitheelhyperplasie bij callus
– Nodulaire hyperplasie lever en milt bij oude honden
– Galganghyperplasie bij runderen met fasciola hepatica
, Foto: Lever rund: pijpenstelen lever door infestatie met
fasciola hepatica. De galgangen (pijl) zijn sterk verdikt
door hyperplasie
Foto: fasciola hepatica
Foto: Uitwendige gehoorgang hond met chronische otitis
externa: het epitheel is sterk hyperplastisch waardoor de
externe gehoorgang sterk vernauwd is
,HYPERTROFIE
– Stijging vh individuele celvolume en vd metabole activiteiten vd cel
– Geen celdeling (vnl in weefsels zonder mitotische activiteit zoals hartspier)
– Geen celzwelling (zie reversibele celschade)
– Histologisch: normale architectuur van orgaan, enkel cellen zijn groter
– Reversibel, gecontroleerd proces
– Gelimiteerd (kan leiden tot degeneratie en celdood als limiet bereikt wordt)
Voorbeelden
•Hypertrofie hepatocyten bij chronische
blootstelling aan drugs, alcohol
Foto: periacinaire hepatocyten zijn vergroot
(zie ook inzet).
Lever muis:
hypertrofische hepatocyten (rood omzoomd) bij chronische
blootstelling aan drugs.
Geel omzoomde hepatocyte is normaal.
, ATROFIE
–daling vh individuele celvolume en vd metabole activiteiten vd cel
–Reversibel, gecontroleerd
–Gelimiteerd (kan leiden tot degeneratie en celdood als limiet bereikt wordt)
Voorbeelden
–Verminderde werkdruk: disuse atrofie
•Immobilisatie na fractuur
– Denervatie: denervatieatrofie of neurogene atrofie
• Spieratrofie
– Verminderde bloedtoevoer: vasculaire atrofie
• Atrofie hepatocyten bij portosystemische shunt lever
– Verminderde nutriëntentoevoer: nutritionele atrofie
• Atrofie vetweefsel en spieren bij hongersnood
– Hormonale stimulatie: hormonale atrofie
• Bijniercortex atrofie na langdurig iatrogeen toedienen van corticosteroïden
– Ouderdom: seniele atrofie
• Vooral in cellen zonder mitotische capaciteit = hersenen
– Druk: drukatrofie
• Obstructie aquaduct hersenen => druk op hersenen => atrofie hersenen = hydrocephalus internus
foto: Neurogene atrofie van de musculus infraspinatus en supraspinatus bij paard
REVERSIBELE CELSCHADE
