Samenvatting
Clinical neuropsychology in neurological
rehabilitation
Neuropsychologische aspecten van de ziekte van Parkinson 2
SCOPA-COG screening test 3
Neuropsychologische deficieten 11
Cognitieve problemen in PD 11
Cognitieve revalidatie 24
Algemene conclusie 25
Depressie en levenskwaliteit 26
Diagnose van depressie bij patiënten met een aandoening aan het centraal zenuwstelsel 26
Meetinstrumenten en vragenlijsten 27
Depressie na stroke (PSD) 29
Depressie bij MS 31
Depressie bij Parkinson 32
Effect op levenskwaliteit 32
Effect op het revalidatieproces 35
Behandeling van depressie 36
Farmacotherapie 36
Cognitieve en gedragstherapie 37
Elektroconvulsie therapie 37
Algemene conclusie 38
Cognitie bij patiënten met een centrale zenuwaandoening 38
Verfijning van de onderzoeksvraag 38
Twee experimentele paradigma 39
Welke cognitieve factoren zijn betrokken? 41
Executieve functies 41
Theoretische aspecten van aandacht bij dubbeltaken 42
Klinische implicaties 43
Mogelijke behandelingen 44
Conclusie 45
Neuroprotectieve en neurorestoratieve effecten van fysieke activiteit bij personen met een verworven
hersenletsel 45
Dierenstudies/dierenmodellen 45
Studies bij personen met verworven hersenletsel 46
Fysieke activiteit en dementie 46
Fysieke activiteit en Parkinson 48
Conclusie 49
Acceptatie en tevredenheid van orthoses en robotische apparaten 49
Orthoses 49
Robotische apparaten 52
Algemene conclusie 54
Neuromodulatie 55
Definitie 55
Neuroplasticiteit 55
Verschillende talen van neuromodulatie die het neurale systeem gebruikt 58
Indicaties om elektrische stroom aan te bieden 60
Motorische revalidatie 62
2 grote indicaties 62
Andere vormen van neuromodulatie 67
1
,Samenvatting
Neuropsychologische aspecten van de ziekte
van Parkinson
● Ziekte van parkinson
○ werd vroeger “shaking palsy” genoemd
Non-motorische symptomen in PD
● vermoeidheid
● slaapproblematiek
● sensorische disfuncties
○ visueel
○ olfactoir/anosmie
○ pijn
● autonome zenuwsysteem disfuncties
○ cardiovasculair
○ thermoregulatie
○ gastro-intestinaal
■ vb. constipatie
○ urinair
■ vb. urging incontinentie
○ seksuele disfuncties
○ respiratoir
● mentale problematiek
○ cognitieve problemen
■ informatieverwerkingssnelheid
■ executieve disfuncties
■ visuospatiële disfuncties
■ geheugenproblematiek
■ impliciete sequentie-leren
■ dementie
○ neuro-psychiatrische problemen
■ hallucinaties
■ depressie
■ angst
Neurale cyclus tussen cortex-basale ganglia-thalamus-cortex
● cognitieve en motorische problemen kunnen verklaard worden op basis
van neurologische circuits
● er zijn op zijn minst zo 7 circuits beschreven
2
,Samenvatting
● rij 1: corticaal niveau
● rij 2: input-kernen van de basale ganglia
● rij 3: output-kernen van de basale ganglia
● rij 4: thalamus
● basale ganglia
○ betrokken in 3 circuits
○ motorische loop
■ motorische symptomen
○ cognitieve loop
■ mentale problemen
○ emotionele loop
■ humeur-problemen
SCOPA-COG screening test
Cognitieve problemen in PD
● cognitieve veranderingen zijn gerapporteerd in elk stadium van het
ziekteproces
○ deze veranderingen nemen toe met de progressie van de ziekte
● vroeg stadium
○ cognitieve aftakeling is subtiel en interfereert niet met dagelijks
functioneren
■ cognitieve vertraging
■ problemen met executieve functies
● gedurende het ziekteproces
○ problemen met taal
○ visuospatiële problemen
○ problemen met lange-termijn geheugen
● PD-gerelateerde dementie
○ ook wel: subcorticale dementie
○ bij +/- 29% van de patiënten
3
, Samenvatting
Valkuilen bij testen van de cognitie bij PD
● wees attent op de impact van het aangedane respons systeem bij testen
van de cognitieve functies
○ motorische responsen
○ verbale responsen
■ spraakproblemen kunnen een invloed hebben op de testing
en de resultaten
○ respons systeem
■ kan verstoord worden door de ziekte zelf
■ cognitieve testen afnemen om veranderingen in het
cognitieve systeem en respons systeem waar te nemen
● wees attent op de fluctuaties van de patiënten in functionele capaciteiten
over de tijd
○ medicatie-cyclus
■ afhankelijk van de tijd na inname van de medicatie gaat de
patiënt ergens anders reageren
○ on- en off-periodes
○ test de patiënt in vergelijkbare condities
SCOPA-COG
= screening of parkinson patients - cognition
● bevat 10 items
● subschalen
○ herinnering en leren (3)
○ attentie (2)
○ executieve functies (3)
○ visuospatiële functies (1)
○ geheugen (1)
● score: van 0-43
○ <24: milde cognitieve beperkingen
○ <18: parkinson dementie
Geheugen en leren
1. verbal recall
● er worden 10 woorden getoont voor min. 4 seconden elk. De
patiënt moet ze telkens luidop lezen, de tijd voor de recall is
onbeperkt. Als therapeut onderlijn je elk woord dat opgesomd werd
door de patiënt. Indien een woord aangehaald wordt, dat niet
getoond werd, is er geen straf gegeven. Indien een fout antwoord,
correct is (vb. koning ipv koningin), dan wordt het al correct
gerekend.
● instructie
○ lees de volgende 10 woorden luidop en probeer er zo veel
mogelijk te onthouden. Nadat ze gelezen zijn, som je zo veel
mogelijk woorden op. De volgorde van de woorden is niet
belangrijk.
4
Clinical neuropsychology in neurological
rehabilitation
Neuropsychologische aspecten van de ziekte van Parkinson 2
SCOPA-COG screening test 3
Neuropsychologische deficieten 11
Cognitieve problemen in PD 11
Cognitieve revalidatie 24
Algemene conclusie 25
Depressie en levenskwaliteit 26
Diagnose van depressie bij patiënten met een aandoening aan het centraal zenuwstelsel 26
Meetinstrumenten en vragenlijsten 27
Depressie na stroke (PSD) 29
Depressie bij MS 31
Depressie bij Parkinson 32
Effect op levenskwaliteit 32
Effect op het revalidatieproces 35
Behandeling van depressie 36
Farmacotherapie 36
Cognitieve en gedragstherapie 37
Elektroconvulsie therapie 37
Algemene conclusie 38
Cognitie bij patiënten met een centrale zenuwaandoening 38
Verfijning van de onderzoeksvraag 38
Twee experimentele paradigma 39
Welke cognitieve factoren zijn betrokken? 41
Executieve functies 41
Theoretische aspecten van aandacht bij dubbeltaken 42
Klinische implicaties 43
Mogelijke behandelingen 44
Conclusie 45
Neuroprotectieve en neurorestoratieve effecten van fysieke activiteit bij personen met een verworven
hersenletsel 45
Dierenstudies/dierenmodellen 45
Studies bij personen met verworven hersenletsel 46
Fysieke activiteit en dementie 46
Fysieke activiteit en Parkinson 48
Conclusie 49
Acceptatie en tevredenheid van orthoses en robotische apparaten 49
Orthoses 49
Robotische apparaten 52
Algemene conclusie 54
Neuromodulatie 55
Definitie 55
Neuroplasticiteit 55
Verschillende talen van neuromodulatie die het neurale systeem gebruikt 58
Indicaties om elektrische stroom aan te bieden 60
Motorische revalidatie 62
2 grote indicaties 62
Andere vormen van neuromodulatie 67
1
,Samenvatting
Neuropsychologische aspecten van de ziekte
van Parkinson
● Ziekte van parkinson
○ werd vroeger “shaking palsy” genoemd
Non-motorische symptomen in PD
● vermoeidheid
● slaapproblematiek
● sensorische disfuncties
○ visueel
○ olfactoir/anosmie
○ pijn
● autonome zenuwsysteem disfuncties
○ cardiovasculair
○ thermoregulatie
○ gastro-intestinaal
■ vb. constipatie
○ urinair
■ vb. urging incontinentie
○ seksuele disfuncties
○ respiratoir
● mentale problematiek
○ cognitieve problemen
■ informatieverwerkingssnelheid
■ executieve disfuncties
■ visuospatiële disfuncties
■ geheugenproblematiek
■ impliciete sequentie-leren
■ dementie
○ neuro-psychiatrische problemen
■ hallucinaties
■ depressie
■ angst
Neurale cyclus tussen cortex-basale ganglia-thalamus-cortex
● cognitieve en motorische problemen kunnen verklaard worden op basis
van neurologische circuits
● er zijn op zijn minst zo 7 circuits beschreven
2
,Samenvatting
● rij 1: corticaal niveau
● rij 2: input-kernen van de basale ganglia
● rij 3: output-kernen van de basale ganglia
● rij 4: thalamus
● basale ganglia
○ betrokken in 3 circuits
○ motorische loop
■ motorische symptomen
○ cognitieve loop
■ mentale problemen
○ emotionele loop
■ humeur-problemen
SCOPA-COG screening test
Cognitieve problemen in PD
● cognitieve veranderingen zijn gerapporteerd in elk stadium van het
ziekteproces
○ deze veranderingen nemen toe met de progressie van de ziekte
● vroeg stadium
○ cognitieve aftakeling is subtiel en interfereert niet met dagelijks
functioneren
■ cognitieve vertraging
■ problemen met executieve functies
● gedurende het ziekteproces
○ problemen met taal
○ visuospatiële problemen
○ problemen met lange-termijn geheugen
● PD-gerelateerde dementie
○ ook wel: subcorticale dementie
○ bij +/- 29% van de patiënten
3
, Samenvatting
Valkuilen bij testen van de cognitie bij PD
● wees attent op de impact van het aangedane respons systeem bij testen
van de cognitieve functies
○ motorische responsen
○ verbale responsen
■ spraakproblemen kunnen een invloed hebben op de testing
en de resultaten
○ respons systeem
■ kan verstoord worden door de ziekte zelf
■ cognitieve testen afnemen om veranderingen in het
cognitieve systeem en respons systeem waar te nemen
● wees attent op de fluctuaties van de patiënten in functionele capaciteiten
over de tijd
○ medicatie-cyclus
■ afhankelijk van de tijd na inname van de medicatie gaat de
patiënt ergens anders reageren
○ on- en off-periodes
○ test de patiënt in vergelijkbare condities
SCOPA-COG
= screening of parkinson patients - cognition
● bevat 10 items
● subschalen
○ herinnering en leren (3)
○ attentie (2)
○ executieve functies (3)
○ visuospatiële functies (1)
○ geheugen (1)
● score: van 0-43
○ <24: milde cognitieve beperkingen
○ <18: parkinson dementie
Geheugen en leren
1. verbal recall
● er worden 10 woorden getoont voor min. 4 seconden elk. De
patiënt moet ze telkens luidop lezen, de tijd voor de recall is
onbeperkt. Als therapeut onderlijn je elk woord dat opgesomd werd
door de patiënt. Indien een woord aangehaald wordt, dat niet
getoond werd, is er geen straf gegeven. Indien een fout antwoord,
correct is (vb. koning ipv koningin), dan wordt het al correct
gerekend.
● instructie
○ lees de volgende 10 woorden luidop en probeer er zo veel
mogelijk te onthouden. Nadat ze gelezen zijn, som je zo veel
mogelijk woorden op. De volgorde van de woorden is niet
belangrijk.
4
