Sociale psychologie
DEEL 1: SOCIALE PSYCHOLOGIE: KERNTHEMA’S
> Veel experimentvragen, ook die uit cursus & niet id les vermeld
> Oranje kaders: definities te kennen
H1: inleiding
1. de mens is een sociaal dier
‘Social Animal’ eerste boek over de sociale psychologie
We zijn verzot op nadenken over onszelf en anderen en over hoe te reageren in sociale situaties.
Anderen observeren en hun gedrag analyseren is een fulltime activiteit.
Zie eveneens de belangstelling voor sociaalpsychologische thema’s in de media. = omdat het
interessant is
2. sociale psychologie: definitie en verwante disciplines
2.1 definitie van de sociale psychologie
Sociale psychologie is (– Allport, 1985)
de wetenschappelijke studie... (= op bepaalde manier kennis proberen verwerven over de mens)
> Er is op een systematische manier sprake van observatie, registratie, analyse… Een
experiment kan in Canada uitgevoerd worden en vanaf hier perfect gevolgd en begrepen
worden → gestandaardiseerde kennis = wetenschappelijke kennis
> Kenmerk: je kan het doorgeven met als gevolg dat je erop kan voortbouwen
> MAAR deze kennis is niet per se beter/ geeft meer info dan andere kennis → het is puur
persoonlijk hoe jij tot jouw inzicht komt en hoe je dus op kennis voortbouwt
Bv. ik kan uit een film mijn kennis halen over hoe SP, menselijke relaties in elkaar zitten,
anderen kunnen dit niet vinden
> het systematisch onderzoeken/observeren/registreren/analyseren,... info die kan worden
doorgegeven (≠ allerindividueelste expressies)
... naar de wijze waarop gedachten, gevoelens, motivaties en gedragingen van mensen beïnvloed
worden...
> SP bestudeert de bepaling van je gedrag
= alomvattender dan vb. behaviorisme en cognitieve psychologie
> Verschillende processen die je gedrag sturen
o Cognitieve = denkproces
o Affectieve = emoties
o Motivationele = drijfveren
> SP gericht op algemene principes, daarom een ruime visie op gedrag gehanteerd → diverse
vormen van gedrag wordt bestudeerd in verschillende situaties waarvan wordt verondersteld
dat ze door dezelfde gedachten, gevoelens en motivaties worden aangestuurd
Bv. Onderzoek naar vooroordelen
...door de aanwezigheid van anderen en hoe wij zelf een invloed uitoefenen op hoe andere
personen denken, voelen en zich gedragen
> Anderen hebben een impact op ons en wij op hen
> De bedoeling kennis over te brengen/laten gebruiken door anderen en er op voort laten bouwen
Sociale psychologie 1
, > Benadrukt de sociale aard van het individu
> Door ‘anderen’ wordt psychologie ‘sociaal’
o Begrip kan eng bekeken worden = mensen, kan ook ruim = context
> Vooroordelen en stereotypen zijn niet direct ‘sociaal’ omdat ze puur intern spelen maar zij
vormen de aanleiding tot hoe we met anderen omgaan
o Vooroordelen = negatieve gevoelens tegenover andere personen gebaseerd op hun
lidmaatschap van bepaalde sociale groepen
> Ook niet-sociale factoren kunnen impact hebben op gedachten gevoelens, motivaties en
handelingen van het individu
Bv. Hitte maakt mensen agressiever: sociale aspect zit dan in het gedrag (mensen die agressief
zijn, kunnen anderen pijn doen)
> SP bestudeert ook gedachten of gevoelens van mensen op niet-sociale objecten want worden
door sociale factoren beïnvloed
Bv. Hun attitude mbt voetbalschoenen die Messi draagt
Ideocratische kennis = kennis die je niet kan overdragen (ander gaat er niet in mee) = persoonlijke
kennis
ó wetenschappelijke kennis: je krijgt kennis die je opnieuw kan samenstellen, uitbreiden,...
Cognitieve psychologie: strekt zich vooral tot gedachten
2.2 de kracht van de sociale situatie
Wij laten ons op continue wijze beïnvloeden door onze sociale omgeving
Beïnvloeding door anderen
Reagan – Mondale debat 1984
Heeft Reagan de verkiezingen gewonnen omwille van zijn humor?
o Zonder reactie van het publiek daalt de rating van Reagan
o Hij maakt een goede indruk op ons door de reactie van het publiek
o Wij worden beïnvloed door dat publiek
Psychologische onderzoeken maken gebruik van een controle-conditie = soort
vanzelfsprekend gemiddelde (zonder iets te veranderen aan de situatie (het filmpje) zoals het is
Maar ook zonder oneliner blijft Reagan goed beoordeeld worden: hij werd ‘gedragen’ door het
publiek en wint daardoor de verkiezingen
3e conditie: oneliner maar zonder de reactie van het publiek: mindere beoordeling van Reagan
Sociale psychologie 2
, è publiek heeft Reagan doen winnen
De kracht van de reactie van anderen
• Obama vs. Romney 22 oktober 2012 – ‘horses and bayonets’
Romney zei meer te willen investeren in het Amerikaans leger, Obama reageert dat hij
slimmer wil investeren
Het publiek van het debat werd gevraagd niet te reageren want zouden de kijker
beïnvloeden (moesten volledig stil zijn)
= op een bepaald moment meer dan 100 000 keer per minuut getweet
• Studie: Bennington college study (Newcomb)
§ Was een college voor enkel meisjes, verpleegsteropleiding
§ Meisjes kwamen uit welvarende gezinnen met conservatieve opvattingen, de
school zelf was meer liberaal
§ Newcomb bestudeerde hun politieke houding doorheen de jaren
§ Onderzoeksvraag: bevordert participatie aan het hoger onderwijs onder
studenten een politiek progressieve houding?
§ Resultaten:
• Men werd steeds progressiever/linkser, hoe langer ze op de school
zaten
• Verschilden steeds meer van hun ouders/meisjes die niet naar het
college gingen
• Ook toen ze volwasen waren toonden ze gemiddeld nog steeds meer
politieke betrokkenheid en linkser dan andere vrouwen van die leeftijd
è hoger opgeleiden zijn progressiever, scholing maakt vaak linkser
§ Verklaring: sociale context = je komt op school veel mensen tegen met andere
meningen en gedachten dan de jouwe. Dit gebeurt ook in de periode dat je
openstaat voor veranderingen
= toont aan hoe de sociale contect ervoor zorgt hoe je bent, het heeft
een impact op je
• Eerste indrukken
o Ontstaan al na een paar seconden
o Vb. mensen die een sterke of slappe hand geven
• Wie volgt de norm? Conformiteit
• Blinde gehoorzaamheid
2.3 sociale psychologie en verwante disciplines
Psychologie steeds studie van het individu
• Sociologie
o Studie van groepsfactoren, niet van het individu
= kenmerken van mensen die hun binden aan groepen
Vb. SES, nationaliteit, etnische achtergrond,...
o Multilevel designs
Hiermee kunnen de effecten van variabelen op groepsniveau en op individueel niveau
in een enkele analyse worden nagegaan
= Effect van de groep
Sociale psychologie 3
, - Sociologie: mannen zijn luider dan vrouwen in elke conditie
EFFECT VAN DE GROEP
Soc p: wie luider is = afhankelijk van de situatie
EFFECT VAN DE CONDITIE
- Persoonlijkheidspsych: wie luider is is afhankelijk van de
persoonlijkheid
EFFECT VAN PERSOONLIJKHEID
-
Realiteit: al die dingen kunnen niet alles uitleggen, ze vullen
elkaar aan ipv paradigmatische tegenstanders te zijn è elk
van de 3 verklaart een deel van de realiteit
o Gaat over instituties: vergelijkingen in typisch sociologisch
o Kijkt hoe de situatie effect heeft op het individu
Sociale psychologie 4
DEEL 1: SOCIALE PSYCHOLOGIE: KERNTHEMA’S
> Veel experimentvragen, ook die uit cursus & niet id les vermeld
> Oranje kaders: definities te kennen
H1: inleiding
1. de mens is een sociaal dier
‘Social Animal’ eerste boek over de sociale psychologie
We zijn verzot op nadenken over onszelf en anderen en over hoe te reageren in sociale situaties.
Anderen observeren en hun gedrag analyseren is een fulltime activiteit.
Zie eveneens de belangstelling voor sociaalpsychologische thema’s in de media. = omdat het
interessant is
2. sociale psychologie: definitie en verwante disciplines
2.1 definitie van de sociale psychologie
Sociale psychologie is (– Allport, 1985)
de wetenschappelijke studie... (= op bepaalde manier kennis proberen verwerven over de mens)
> Er is op een systematische manier sprake van observatie, registratie, analyse… Een
experiment kan in Canada uitgevoerd worden en vanaf hier perfect gevolgd en begrepen
worden → gestandaardiseerde kennis = wetenschappelijke kennis
> Kenmerk: je kan het doorgeven met als gevolg dat je erop kan voortbouwen
> MAAR deze kennis is niet per se beter/ geeft meer info dan andere kennis → het is puur
persoonlijk hoe jij tot jouw inzicht komt en hoe je dus op kennis voortbouwt
Bv. ik kan uit een film mijn kennis halen over hoe SP, menselijke relaties in elkaar zitten,
anderen kunnen dit niet vinden
> het systematisch onderzoeken/observeren/registreren/analyseren,... info die kan worden
doorgegeven (≠ allerindividueelste expressies)
... naar de wijze waarop gedachten, gevoelens, motivaties en gedragingen van mensen beïnvloed
worden...
> SP bestudeert de bepaling van je gedrag
= alomvattender dan vb. behaviorisme en cognitieve psychologie
> Verschillende processen die je gedrag sturen
o Cognitieve = denkproces
o Affectieve = emoties
o Motivationele = drijfveren
> SP gericht op algemene principes, daarom een ruime visie op gedrag gehanteerd → diverse
vormen van gedrag wordt bestudeerd in verschillende situaties waarvan wordt verondersteld
dat ze door dezelfde gedachten, gevoelens en motivaties worden aangestuurd
Bv. Onderzoek naar vooroordelen
...door de aanwezigheid van anderen en hoe wij zelf een invloed uitoefenen op hoe andere
personen denken, voelen en zich gedragen
> Anderen hebben een impact op ons en wij op hen
> De bedoeling kennis over te brengen/laten gebruiken door anderen en er op voort laten bouwen
Sociale psychologie 1
, > Benadrukt de sociale aard van het individu
> Door ‘anderen’ wordt psychologie ‘sociaal’
o Begrip kan eng bekeken worden = mensen, kan ook ruim = context
> Vooroordelen en stereotypen zijn niet direct ‘sociaal’ omdat ze puur intern spelen maar zij
vormen de aanleiding tot hoe we met anderen omgaan
o Vooroordelen = negatieve gevoelens tegenover andere personen gebaseerd op hun
lidmaatschap van bepaalde sociale groepen
> Ook niet-sociale factoren kunnen impact hebben op gedachten gevoelens, motivaties en
handelingen van het individu
Bv. Hitte maakt mensen agressiever: sociale aspect zit dan in het gedrag (mensen die agressief
zijn, kunnen anderen pijn doen)
> SP bestudeert ook gedachten of gevoelens van mensen op niet-sociale objecten want worden
door sociale factoren beïnvloed
Bv. Hun attitude mbt voetbalschoenen die Messi draagt
Ideocratische kennis = kennis die je niet kan overdragen (ander gaat er niet in mee) = persoonlijke
kennis
ó wetenschappelijke kennis: je krijgt kennis die je opnieuw kan samenstellen, uitbreiden,...
Cognitieve psychologie: strekt zich vooral tot gedachten
2.2 de kracht van de sociale situatie
Wij laten ons op continue wijze beïnvloeden door onze sociale omgeving
Beïnvloeding door anderen
Reagan – Mondale debat 1984
Heeft Reagan de verkiezingen gewonnen omwille van zijn humor?
o Zonder reactie van het publiek daalt de rating van Reagan
o Hij maakt een goede indruk op ons door de reactie van het publiek
o Wij worden beïnvloed door dat publiek
Psychologische onderzoeken maken gebruik van een controle-conditie = soort
vanzelfsprekend gemiddelde (zonder iets te veranderen aan de situatie (het filmpje) zoals het is
Maar ook zonder oneliner blijft Reagan goed beoordeeld worden: hij werd ‘gedragen’ door het
publiek en wint daardoor de verkiezingen
3e conditie: oneliner maar zonder de reactie van het publiek: mindere beoordeling van Reagan
Sociale psychologie 2
, è publiek heeft Reagan doen winnen
De kracht van de reactie van anderen
• Obama vs. Romney 22 oktober 2012 – ‘horses and bayonets’
Romney zei meer te willen investeren in het Amerikaans leger, Obama reageert dat hij
slimmer wil investeren
Het publiek van het debat werd gevraagd niet te reageren want zouden de kijker
beïnvloeden (moesten volledig stil zijn)
= op een bepaald moment meer dan 100 000 keer per minuut getweet
• Studie: Bennington college study (Newcomb)
§ Was een college voor enkel meisjes, verpleegsteropleiding
§ Meisjes kwamen uit welvarende gezinnen met conservatieve opvattingen, de
school zelf was meer liberaal
§ Newcomb bestudeerde hun politieke houding doorheen de jaren
§ Onderzoeksvraag: bevordert participatie aan het hoger onderwijs onder
studenten een politiek progressieve houding?
§ Resultaten:
• Men werd steeds progressiever/linkser, hoe langer ze op de school
zaten
• Verschilden steeds meer van hun ouders/meisjes die niet naar het
college gingen
• Ook toen ze volwasen waren toonden ze gemiddeld nog steeds meer
politieke betrokkenheid en linkser dan andere vrouwen van die leeftijd
è hoger opgeleiden zijn progressiever, scholing maakt vaak linkser
§ Verklaring: sociale context = je komt op school veel mensen tegen met andere
meningen en gedachten dan de jouwe. Dit gebeurt ook in de periode dat je
openstaat voor veranderingen
= toont aan hoe de sociale contect ervoor zorgt hoe je bent, het heeft
een impact op je
• Eerste indrukken
o Ontstaan al na een paar seconden
o Vb. mensen die een sterke of slappe hand geven
• Wie volgt de norm? Conformiteit
• Blinde gehoorzaamheid
2.3 sociale psychologie en verwante disciplines
Psychologie steeds studie van het individu
• Sociologie
o Studie van groepsfactoren, niet van het individu
= kenmerken van mensen die hun binden aan groepen
Vb. SES, nationaliteit, etnische achtergrond,...
o Multilevel designs
Hiermee kunnen de effecten van variabelen op groepsniveau en op individueel niveau
in een enkele analyse worden nagegaan
= Effect van de groep
Sociale psychologie 3
, - Sociologie: mannen zijn luider dan vrouwen in elke conditie
EFFECT VAN DE GROEP
Soc p: wie luider is = afhankelijk van de situatie
EFFECT VAN DE CONDITIE
- Persoonlijkheidspsych: wie luider is is afhankelijk van de
persoonlijkheid
EFFECT VAN PERSOONLIJKHEID
-
Realiteit: al die dingen kunnen niet alles uitleggen, ze vullen
elkaar aan ipv paradigmatische tegenstanders te zijn è elk
van de 3 verklaart een deel van de realiteit
o Gaat over instituties: vergelijkingen in typisch sociologisch
o Kijkt hoe de situatie effect heeft op het individu
Sociale psychologie 4
