Samenvatting hoofdstuk 4 psychologie

Hoofdstuk 4: De
behavioristische benadering
Module 5
Inhoudstafel:
1. Uitgangspunten en basisbegrippen
1.1. Ons gedrag, onze gevoelens, onze gedachten en onze interacties worden
bepaald door allerlei externe prikkels in onze omgeving.
1.2. Ons gedrag, onze gevoelens, onze gedachten en onze interacties worden
bepaald door wat we geleerd hebben.
1.3. Een behavioristische benadering gaat uit van een leermodel.
1.4. Een behavioristische benadering gaat uit van een positivistisch
wetenschapsmodel.
2. Geschiedenis
3. Hedendaagse denkers
4. Kritische kanttekeningen
5. De behavioristische kijk op leren
5.1 Klassieke conditionering
5.1.1 Het basismodel van Pavlov
5.1.2 Voorbeelden van klassieke conditionering
5.1.3 Bijkomende processen
5.1.4 Factoren die het conditioneringsproces beïnvloeden
5.1.5 Het gebruik van klassieke conditionering in de hulpverlening.
5.2 Operante conditionering
5.2.1 Het basismodel
5.2.2 Bijkomende processen
5.2.4 Gebruik van conditionering in opvoeding, onderwijs en hulpverlening
5.2.5 Combinatie klassieke en operante conditionering
5.2.6 Sociaal leren

1. Uitgangspunten
Verschil psychoanalytische benadering (voorganger) en behavioristische
benadering:
Psychoanalytische benadering Behavioristische benadering
 Vooral bezig met allerlei  Alleen bezig met uiterlijk
innerlijke processen. waarneembaar gedrag.
 Exclusief op basis van  Maakt enkel gebruik van
casestudy’s. experimenteel en empirisch
wetenschappelijk onderzoek.
Uitgangspunten=
 Bepalen hoe je vanuit een behavioristisch perspectief moet kijken naar het gedrag
van mensen.
 Zijn als een soort axioma’s als zodanig niet te bewijzen.
 Dien je te aanvaarden als je je in deze benadering wilt inwerken.



1

, 1.1 Ons gedrag, onze gevoelens, onze gedachten en onze interacties worden bepaald
door allerlei externe prikkels in onze omgeving.
Een psychoanalytische benadering Een behavioristische benadering
 Mensen bepalen zelf hun gedrag.  Prikkels in de omgeving bepalen
 Gedrag wordt intern het gedrag van mensen.
gedetermineerd.  Gedrag wordt extern
 De oorzaak van het gedrag moet gedetermineerd.
gezocht worden bij allerlei  De oorzaak van het gedrag moet
dynamieken in de persoon. gezicht worden bij allerlei
factoren in de omgeving.

Periferalistisch= de prikkels in de periferie (=de omgeving) worden gezien als de
oorzaak van allerlei gedragingen van mensen.
Deterministisch= de prikkels uit de omgeving bepalen de gedragingen van mensen.
 Er is geen plaats voor vrije wil of keuzevrijheid.

1.2 Ons gedrag, onze gevoelens, onze gedachten en onze interacties worden bepaald
door wat we geleerd hebben.

In behaviorisme => pasgeboren kind:
 Is een tabula rasa (= een ongeschreven blad)
 Niets kan, want het heeft nog niets geleerd.
 Kan nog alles leren.
 Alle mogelijkheden liggen nog open.

Optimistisch= alles is aangeleerd dus kunnen alle negatieve gedragingen en negatieve
gevoelens afgeleerd worden.

Behavioristische benadering van de psychologie maakt men geen onderscheid:
 Het gedrag van mensen en dieren.
 Het gedrag van volwassenen en van (kleine) kinderen.
 Wetmatigheden die vastgesteld worden bij gedrag van dieren en kinderen vinden
we ook terug bij gedrag van volwassenen.

 Er is vanuit een behavioristisch gezichtspunt ook geen wezenlijk verschil
tussen het tot stand komen van gedrag bij dieren en tot stand komen van
gedrag bij volwassenen.
 Volwassenen leren volgens dezelfde wetmatigheden nieuwe gedragingen aan als
dieren en omgekeerd.




2

, Nature Nurture
Genetische factoren als oorzaak van ons Allerlei omgevingsfactoren als oorzaak van
gedrag. ons gedrag.
Die theorieën baseren zich op genetica: De milieutheorieën baseren zich op:
Niet alleen de anatomische en fysiologische  Het behaviorisme
verschillen tussen mensen, maar ook  De sociologische getinte
psychologische verschillen en zelfs sociale socialisatietheorieën.
verschillen zijn erfelijk bepaald.
De invloed van de genen staat centraal in de De invloed van het milieu in het algemeen
ontwikkeling van de persoonlijkheid en en de opvoeding staat centraal in de
intelligentie van het kind. ontwikkeling van het kind.
Sluit aan bij het nativisme. Sluit aan bij het empirisme: mensen kunnen
bij hun geboorte nog alle kanten uit.
Pedagogisch pessimisme= als we niets aan Pedagogisch optimisme= mensen kunnen
onszelf kunnen veranderen, en als alles toch nog alle kanten uit vanaf de geboorte, niets
al vastligt van bij de geboorte kunnen ligt vast.
opvoeders of begeleiders er weinig aan
veranderen.
Steven Pinker wijst er op hoe men in Simone de Beauvoir pleit van daaruit voor
onderwijs & opvoeding nog te dikwijls een meer kansen voor vrouwen onder het
aangeboren menselijke natuur ontkent. motto: je wordt niet als vrouw geboren,
maar tot vrouw gemaakt.
Pedagogen streven ook naar allerlei
maatregelen om de ongelijkheid waarmee
kinderen aan hun schoolcarrière beginnen,
tegen te gaan via allerlei
compensatieprogramma’s.


1.3 Een behavioristische benadering gaat uit van een leermodel

Leren is de centrale topic in een behavioristische benadering van de psychologie:
 Leren is elke duurzame verandering in het gedrag van mensen als gevolg van
vroegere ervaringen.
 Leren is elke duurzame verandering in de R(espons) als reactie op een
S(timulus) als gevolg van wat je meemaakte.

 Met uitlsuiting van:
 Een duurzame verandering in gedrag als gevolg van ziekte of vermoeidheid.
 Een duurzame verandering in gedrag als gevolg van een natuurlijke
ontwikkeling of een rijpingsproces.




3