Leerdoelen:
De student analyseert vanuit criminologisch perspectief de securityrisico’s en de genomen
veiligheidsmaatregelen, zodanig dat de student kan adviseren over hoe organisaties hun kwetsbaarheden en
risico’s met betrekking tot criminaliteit kunnen verminderen.
De student kan in algemene zin de context van georganiseerde criminaliteit benoemen.
De student verklaart de aard en verschillende verschijningsvormen van georganiseerde criminaliteit aan de hand
van de context van haven- en industriegebieden, jachthavens en recreatieparken.
De student definieert het begrip ondermijning en kan het eventuele verband tussen ondermijning en
georganiseerde criminaliteit verklaren.
De student onderbouwt vanuit de theorie over de verschillende strafdoelen de rechtvaardiging van verschillende
(strafrechtelijke) reacties op (georganiseerde) criminaliteit.
De student kan de verschillende straffen, maatregelen en preventiestrategieën en bijbehorende (neven)effecten,
gericht op het voorkomen en bestrijden van (georganiseerde en ondermijnende) criminaliteit, uitleggen.
Samenvatting lessen en PowerPoints:
Les 1
Criminaliteit = in een formele wet strafbaar gesteld gedrag
Deviantie = afwijking in het normale rolgedrag, dat vaak als crimineel wordt bestempeld
Maffia = het product van de afwezigheid van effectieve machtsbeoefening door een staat.
De enige manier om je in zo een samenleving omhoog te werken is door uomo d’onore (man
van eer) te worden. Hiervoor is onder andere omerta nodig, dit is de kracht hebben om man
te zijn. In het zuiden van Italië zijn nog steeds grote maffiaorganisaties actief: Cosa Nostra,
Ndrangheta, Comorra, Saca Corona Unita.
De huidige criminele organisaties zijn netwerkorganisaties; criminele netwerken werken in
het algemeen in verschillende samenstellingen met elkaar. Ze hebben veel contacten en er
zijn hoofdrolspelers. Ze weten zich goed te positioneren onder de netwerken.
Georganiseerde criminaliteit =
1. Criminaliteit gepleegd door groepen
2. Zijn uit op een illegaal gewin (en macht)
3. Kunnen op een effectieve manier hun misdrijven afschermen
4. Met ernstig schade voor de samenleving tot gevolg (milieu, belasting)
Bijvoorbeeld mensenhandel, drugs, prostitutie, witwassen van geld, handel in wapens.
Criminele markplaatsen = fysieke ontmoetingsplaatsen waar criminele activiteiten
plaatsvinden. Denk bijvoorbeeld aan het Wallengebied in Amsterdam.
Transnationale georganiseerde criminaliteit volgens de VN:
1. Groep van 3 of meer personen
2. Die over een langere periode bestaat
3. Delicten met een minimumstraf van 4 jaar
1
, 4. Als doel om een financieel voordeel te verkrijgen
Over de betekenis van het begrip georganiseerde criminaliteit bestaat geen internationale
overeenstemming omdat overal andere straffen zijn.
4 hoofdredenen om geweld te gebruiken voor criminelen:
- Om misdrijven te kunnen uitvoeren (onder groepen onderling)
- Mensen in het gareel te houden (mensen in toon houden)
- De onthulling van misdrijven voorkomen (je beschermt jezelf)
- Als reactie op bedrog of verraad
Narcostaat = een staat waar grootschalige handel in narcotica (verdovende middelen)
plaatsvindt. In deze definitie draait het vooral om de omvang van de productie en handel in
en van verdovende middelen. Een land waar gemakkelijk drugs verkrijgbaar zijn, dat
beheerst wordt door drugshandel. Ook Nederland krijgt soms dit pejoratieve etiket
opgeplakt. Het is maar net hoe je het bekijkt, echter is Nederland wel een van de grootste
producenten van xtc.
In Nederland wordt met georganiseerde criminaliteit jaarlijks een bedrag van 9,3 miljard tot
18,9 miljard euro winst gemaakt. Dit is niet het precieze aantal omdat een deel buiten het
oog van politie en justitie afspeelt. De cijfers zijn gebaseerd op schattingen.
Corruptie = misbruik maken van toegekende bevoegdheden of macht voor persoonlijk
gewin. Corruptie bestaat uit actieve (omkopen) en passieve (omgekocht worden) corruptie.
Ook afpersing en verduistering vallen onder corruptie. Bij verduistering gaat het om stelen
van goederen van een organisatie en bij afpersing komt intimidatie, bedreiging of geweld
kijken om iets gedaan te krijgen.
Omkopen = de omgekochte doet iets, of juist niet, waardoor de omkoper oneerlijke
(zakelijke) voordelen van heeft. Dit kan door het geven van giften, diensten, relatiebeheer of
beloften. Dit kan volgens steekpenningen of smeergeld (verborgen transactief om zaken
gedaan te krijgen), kick back (een soort smeergeld of vergoeding dat wordt betaald aan
invloedrijke personen binnen een organisatie in ruil voor een vorm van voordeel) of
faciliterende betalingen (betalingen aan ambtenaren om een soepele afhandeling te krijgen).
Transnational organized crime:
Hoewel TOC een international problem is, zijn er verschillen op nationaal niveau: in vraag en
aanbod voor illegale goederen en diensten, specialisaties op nationaal niveau, intensiteit van
het probleem, de wijze waarop het wordt bestreden en de mate van straffeloosheid en
corruptie.
Gelegenheidsstructuur in Nederland:
In vergelijking met andere landen wordt Nederland gekenmerkt door een ruime
gelegenheidsstructuur. De belangrijkste kenmerken hiervan zijn:
- Bevolkingsdichtheid
- Urbanisatiegraad
- Diensten- en goederenverkeer
- Bezit van luxe en consumptiegoederen
2
, - Levensstijl
- Technologische ontwikkelingen
De belangrijkste kenmerken van georganiseerde criminaliteit in Nederland is:
1. Transit
Het doorvoeren van illegale goederen zoals drugs en geld. Internationale handel waarbij
Nederland fungeert als productieland, doorvoerland of bestemmingsland van illegale
goederen zoals drugs en wapens. Criminelen voeren dan vaak een deel van de logistieke
keten uit. Ze profiteren van het verschil in de productiekosten en de aankoopprijs. Het gaat
hierbij om productie of aankoop, transport en verkoop in afzetland, of het witwassen van
inkomsten, maar ook om het leveren van een dienst zoals mensensmokkel.
2. Lokale marktplaatsen
Fysieke plaatsen waar criminelen terecht kunnen met hun diensten of goederen. Zo fungeert
de stad Amsterdam als een marktplaats waar grootleveranciers en afnemers van verdovende
middelen uit binnen- en buitenland elkaar ontmoeten. Het wallengebied is een hotspot voor
vrouwenhandel. Lokale inbedding is hierbij belangrijk; daders hebben bestaande relaties met
zowel legale omgeving als potentiële mededaders.
3. Criminele samenwerkingsverbanden
Criminele organisaties zijn netwerkorganisaties. Criminele samenwerkingsverbanden (CSV’s)
worden vaak voorgesteld als traditionele maffiaorganisaties voor duurzaamheid, worden
hiërarchisch aangestuurd en hebben een gedragscode met intern sanctiesysteem.
Misconcepties =
1. De voorziening van illegale handelswaar vindt vaak plaats op een gedesorganiseerde
manier; vanwege het illegale karakter van de handelswaar wordt neiging om
grootschalige criminele organisaties te vormen beperkt.
2. Er bestaan wel grootschalige criminele organisaties, maar deze zijn exclusief
betrokken bij illegale activiteiten.
Les 2
RIEC Regionaal Informatie en Expertise Centrum is een instantie die ondermijning
onderzoekt. Ondermijning = ondermijnende criminaliteit is vooral een economisch gedreven
maatschappelijk fenomeen waarbij de verwevenheid van de onder- en bovenwereld een
belangrijk kenmerk is.
Er wordt voornamelijk gesproken over ‘ondermijnende effecten’ van georganiseerde
misdaad of over ondermijnende criminaliteit. Met maatschappelijke gevolgen:
1. Systematische aantasting van formele (rechtstatelijke) verhoudingen in de
samenleving. De regels en wetten overtreden.
2. Systematische aantasting van de informele (fatsoenlijke) verhoudingen in de
samenleving. Burgers stellen bijvoorbeeld hun huis ter beschikking. Niet criminele
burgers verrichten hand en span diensten in de criminaliteit.
Ondermijning =
1. Gedrag dat hinderlijk/intimiderend is, maar niet strafbaar. Bijvoorbeeld
hangjongeren.
3
De student analyseert vanuit criminologisch perspectief de securityrisico’s en de genomen
veiligheidsmaatregelen, zodanig dat de student kan adviseren over hoe organisaties hun kwetsbaarheden en
risico’s met betrekking tot criminaliteit kunnen verminderen.
De student kan in algemene zin de context van georganiseerde criminaliteit benoemen.
De student verklaart de aard en verschillende verschijningsvormen van georganiseerde criminaliteit aan de hand
van de context van haven- en industriegebieden, jachthavens en recreatieparken.
De student definieert het begrip ondermijning en kan het eventuele verband tussen ondermijning en
georganiseerde criminaliteit verklaren.
De student onderbouwt vanuit de theorie over de verschillende strafdoelen de rechtvaardiging van verschillende
(strafrechtelijke) reacties op (georganiseerde) criminaliteit.
De student kan de verschillende straffen, maatregelen en preventiestrategieën en bijbehorende (neven)effecten,
gericht op het voorkomen en bestrijden van (georganiseerde en ondermijnende) criminaliteit, uitleggen.
Samenvatting lessen en PowerPoints:
Les 1
Criminaliteit = in een formele wet strafbaar gesteld gedrag
Deviantie = afwijking in het normale rolgedrag, dat vaak als crimineel wordt bestempeld
Maffia = het product van de afwezigheid van effectieve machtsbeoefening door een staat.
De enige manier om je in zo een samenleving omhoog te werken is door uomo d’onore (man
van eer) te worden. Hiervoor is onder andere omerta nodig, dit is de kracht hebben om man
te zijn. In het zuiden van Italië zijn nog steeds grote maffiaorganisaties actief: Cosa Nostra,
Ndrangheta, Comorra, Saca Corona Unita.
De huidige criminele organisaties zijn netwerkorganisaties; criminele netwerken werken in
het algemeen in verschillende samenstellingen met elkaar. Ze hebben veel contacten en er
zijn hoofdrolspelers. Ze weten zich goed te positioneren onder de netwerken.
Georganiseerde criminaliteit =
1. Criminaliteit gepleegd door groepen
2. Zijn uit op een illegaal gewin (en macht)
3. Kunnen op een effectieve manier hun misdrijven afschermen
4. Met ernstig schade voor de samenleving tot gevolg (milieu, belasting)
Bijvoorbeeld mensenhandel, drugs, prostitutie, witwassen van geld, handel in wapens.
Criminele markplaatsen = fysieke ontmoetingsplaatsen waar criminele activiteiten
plaatsvinden. Denk bijvoorbeeld aan het Wallengebied in Amsterdam.
Transnationale georganiseerde criminaliteit volgens de VN:
1. Groep van 3 of meer personen
2. Die over een langere periode bestaat
3. Delicten met een minimumstraf van 4 jaar
1
, 4. Als doel om een financieel voordeel te verkrijgen
Over de betekenis van het begrip georganiseerde criminaliteit bestaat geen internationale
overeenstemming omdat overal andere straffen zijn.
4 hoofdredenen om geweld te gebruiken voor criminelen:
- Om misdrijven te kunnen uitvoeren (onder groepen onderling)
- Mensen in het gareel te houden (mensen in toon houden)
- De onthulling van misdrijven voorkomen (je beschermt jezelf)
- Als reactie op bedrog of verraad
Narcostaat = een staat waar grootschalige handel in narcotica (verdovende middelen)
plaatsvindt. In deze definitie draait het vooral om de omvang van de productie en handel in
en van verdovende middelen. Een land waar gemakkelijk drugs verkrijgbaar zijn, dat
beheerst wordt door drugshandel. Ook Nederland krijgt soms dit pejoratieve etiket
opgeplakt. Het is maar net hoe je het bekijkt, echter is Nederland wel een van de grootste
producenten van xtc.
In Nederland wordt met georganiseerde criminaliteit jaarlijks een bedrag van 9,3 miljard tot
18,9 miljard euro winst gemaakt. Dit is niet het precieze aantal omdat een deel buiten het
oog van politie en justitie afspeelt. De cijfers zijn gebaseerd op schattingen.
Corruptie = misbruik maken van toegekende bevoegdheden of macht voor persoonlijk
gewin. Corruptie bestaat uit actieve (omkopen) en passieve (omgekocht worden) corruptie.
Ook afpersing en verduistering vallen onder corruptie. Bij verduistering gaat het om stelen
van goederen van een organisatie en bij afpersing komt intimidatie, bedreiging of geweld
kijken om iets gedaan te krijgen.
Omkopen = de omgekochte doet iets, of juist niet, waardoor de omkoper oneerlijke
(zakelijke) voordelen van heeft. Dit kan door het geven van giften, diensten, relatiebeheer of
beloften. Dit kan volgens steekpenningen of smeergeld (verborgen transactief om zaken
gedaan te krijgen), kick back (een soort smeergeld of vergoeding dat wordt betaald aan
invloedrijke personen binnen een organisatie in ruil voor een vorm van voordeel) of
faciliterende betalingen (betalingen aan ambtenaren om een soepele afhandeling te krijgen).
Transnational organized crime:
Hoewel TOC een international problem is, zijn er verschillen op nationaal niveau: in vraag en
aanbod voor illegale goederen en diensten, specialisaties op nationaal niveau, intensiteit van
het probleem, de wijze waarop het wordt bestreden en de mate van straffeloosheid en
corruptie.
Gelegenheidsstructuur in Nederland:
In vergelijking met andere landen wordt Nederland gekenmerkt door een ruime
gelegenheidsstructuur. De belangrijkste kenmerken hiervan zijn:
- Bevolkingsdichtheid
- Urbanisatiegraad
- Diensten- en goederenverkeer
- Bezit van luxe en consumptiegoederen
2
, - Levensstijl
- Technologische ontwikkelingen
De belangrijkste kenmerken van georganiseerde criminaliteit in Nederland is:
1. Transit
Het doorvoeren van illegale goederen zoals drugs en geld. Internationale handel waarbij
Nederland fungeert als productieland, doorvoerland of bestemmingsland van illegale
goederen zoals drugs en wapens. Criminelen voeren dan vaak een deel van de logistieke
keten uit. Ze profiteren van het verschil in de productiekosten en de aankoopprijs. Het gaat
hierbij om productie of aankoop, transport en verkoop in afzetland, of het witwassen van
inkomsten, maar ook om het leveren van een dienst zoals mensensmokkel.
2. Lokale marktplaatsen
Fysieke plaatsen waar criminelen terecht kunnen met hun diensten of goederen. Zo fungeert
de stad Amsterdam als een marktplaats waar grootleveranciers en afnemers van verdovende
middelen uit binnen- en buitenland elkaar ontmoeten. Het wallengebied is een hotspot voor
vrouwenhandel. Lokale inbedding is hierbij belangrijk; daders hebben bestaande relaties met
zowel legale omgeving als potentiële mededaders.
3. Criminele samenwerkingsverbanden
Criminele organisaties zijn netwerkorganisaties. Criminele samenwerkingsverbanden (CSV’s)
worden vaak voorgesteld als traditionele maffiaorganisaties voor duurzaamheid, worden
hiërarchisch aangestuurd en hebben een gedragscode met intern sanctiesysteem.
Misconcepties =
1. De voorziening van illegale handelswaar vindt vaak plaats op een gedesorganiseerde
manier; vanwege het illegale karakter van de handelswaar wordt neiging om
grootschalige criminele organisaties te vormen beperkt.
2. Er bestaan wel grootschalige criminele organisaties, maar deze zijn exclusief
betrokken bij illegale activiteiten.
Les 2
RIEC Regionaal Informatie en Expertise Centrum is een instantie die ondermijning
onderzoekt. Ondermijning = ondermijnende criminaliteit is vooral een economisch gedreven
maatschappelijk fenomeen waarbij de verwevenheid van de onder- en bovenwereld een
belangrijk kenmerk is.
Er wordt voornamelijk gesproken over ‘ondermijnende effecten’ van georganiseerde
misdaad of over ondermijnende criminaliteit. Met maatschappelijke gevolgen:
1. Systematische aantasting van formele (rechtstatelijke) verhoudingen in de
samenleving. De regels en wetten overtreden.
2. Systematische aantasting van de informele (fatsoenlijke) verhoudingen in de
samenleving. Burgers stellen bijvoorbeeld hun huis ter beschikking. Niet criminele
burgers verrichten hand en span diensten in de criminaliteit.
Ondermijning =
1. Gedrag dat hinderlijk/intimiderend is, maar niet strafbaar. Bijvoorbeeld
hangjongeren.
3
