Samenvatting administratief recht

Administratief recht
Deel 1: Fundamentele elementen van het
administratief recht
Hoofdstuk 1: afbakening van het administratief recht
1.1. Inleiding
 Administratief of bestuursrecht
 Omvat regels die van toepassing zijn op ‘het bestuur’ oftewel de UM

1.2. Situering van het administratief recht
 Wat is het doel van recht?
- Ordenen van de samenleving door rechtsregels op te leggen. De
overheid (WM & UM) speelt hier een hele belangrijke rol. Zij leggen de
regels op en zorgen ervoor dat ze worden nageleefd.
- Biedt rechtszekerheid & rechtvaardigheid
 Een noodzakelijk onderscheid
- Objectief recht: recht zoals het verschijnt in de codex, over heel de
samenleving
publiekrecht (administratief): overheid burger, dwingend recht
(mogen daar niet vanaf wijken), verticaal, waakt over het
algemeen/openbaar belang
privaatrecht: burger, horizontaal, aanvullend recht (mogen daar wel
vanaf wijken)
scheidingslijn tussen publiek en privaat is niet absoluut
- Subjectief recht: uit het objectief recht kan je er voor jezelf recht
uithalen, het toepassen het van recht
- Gemengde rechtstakken, want zij bevatten van beide elementen iets.
MAAR zelfs bij de takken die uitdrukkelijk onder 1 van de twee (publiek
of privaat) staat, kan het soms ook nog.




1

, Een poging tot definitie:
- Het administratief recht, oftewel het bestuursrecht, bevat regels die
van toepassing zijn op ‘het bestuur’, de uitvoerende macht in het
algemeen. Meer in het bijzonder vinden we er een antwoord op de
vraag hoe besturen georganiseerd worden en werken, en welke
controle daarop is voorzien.
- Houdt zich bezig met de regeling van de staatstaak na afscheiding van
rechtspraak en wetgeving.
- Organiseert het openbaar bestuur en regelt de taakvervulling van
bestuurlijke overheden
- Uitvoerende macht: ministers: zij sturen diensten aan

 Administratief recht i.e.:
- Bestuursrecht
- Nationaal recht: meestal nationaal, want elk land heeft zijn eigen
administratief recht
- Internationaal recht? ja, zowel nationaal als internationaal
- Publiekrecht
organiseert het openbaar bestuur
regels de taakvervulling van het openbaar bestuur



1.3. Openbaar Bestuur
 Openbaar bestuur bestaat uit verschillende niveaus:
- Bestuurlijke overheden
FEDERAAL (Koning, federale regering) (de regering met zijn
ministers kan moeilijk een heel land besturen, dus er zijn nog
verschillende diensten)
DEELSTATELIJK (gemeenschaps- en gewestregeringen, provincies en
gemeenten)
- Bijkomende bestuurlijke diensten: diverse overheidsdiensten die
specifieke taken uitvoeren
- Verantwoordelijk voor het algemeen belang (samenleving, voor
iedereen en staat tegenover het eigen/private belang)
het belang van de collectiviteit van een gemeenschap van alle leden
die tot een bepaalde gemeenschap behoren, en niet van een of enkele
individuen.
overstijgt het private belang, dit kan tot discussies leiden
geen vaststaand gegeven
invulling algemeen belang wordt bepaald door: veranderende
beleidsopvattingen & veranderende verwachtingen




2

, Poging tot definitie van het algemeen belang: het belang van de
collectiviteit van een gemeenschap van alle leden die tot een bepaalde
gemeenschap behoren, en niet van een of enkele individuen.
Het algemeen belang overstijgt het private belang en dit kan tot
discussies leiden
verschillende verantwoordelijkheidsniveaus



1.4. Administratief recht is uitzonderingsrecht
 Administratief recht kent eigen rechtsregels die afwijken van het
gemeen recht
- Omdat besturen bezig zijn met het algemeen welzijn, het algemeen
belang. Dit gaat soms in tegen de private belangen van individuele
burgers
 Openbaar bestuur
- Toegewezen bevoegdheid
- In principe onderworpen aan het algemeen recht i.e. veelal
ontoereikend
- Eigen rechtsregels, maar: lusten en lasten (de bestuurlijke overheden
hebben specifieke voorrechten maar soms ook zwaardere plichten)
voorrechten (bv. onteigenen)
zwaardere plichten (bv. motiveringsplicht)
 Eigen terminologie
- Er worden begrippen gehanteerd die in andere rechtstakken niet te
vinden zijn of er een heel andere betekenis in hebben
 Historische beschouwing: verhouding tussen WM en UM
- Bij ontstaan van België heeft het Nationaal Congres de WM ongetwijfeld
als de belangrijkste staatsmacht beschouwd.
uiting: bevoegdheidsverdeling in de Grondwet
WM beschikt over residuaire bevoegdheden, dus naast de
bevoegdheden in de GW beschikken ze ook over bevoegdheden die
door de GW aan geen enkele staatsmacht zijn toegewezen.
=groot vertrouwen in WM
- UM: enkel toegewezen bevoegdheden



1.5. Uitvoerbare beslissingen / eenzijdige
administratieve rechtshandelingen
 Openbaar bestuur
- De overheid kan dus ook zonder akkoord van betrokkene beslissingen
nemen in algemeen belang
- Neemt uitvoerbare beslissingen of eenzijdige rechtshandeling
(zonder aanwezigheid betrokkene)
- Besturen nemen elke dag tientallen van deze beslissingen om hun
beleid vorm te geven

3

, bv. belastingen, onteigeningen, weigeringsbeslissingen,…
- Er is sprake van een uitvoerbare beslissing of eenzijdig administratieve
rechtshandeling, indien voldaan is aan deze voorwaarden:
de beslissing komt eenzijdig tot stand
het is een administratieve beslissing
de beslissing is een rechtshandeling



 Voorwaarden:
- Eenzijdig: zonder akkoord van de betrokken partij (besturen kunnen
ook meerzijdige rechtshandelingen sluiten, maar daarbij is ‘de wil’ van
minstens 2 partijen nodig om de rechtshandeling geldig tot stand te
laten komen bv. bij het sluiten van een overeenkomst, dit is NOOIT een
uitvoerbare beslissing)
- Administratieve: de handeling/beslissing wordt genomen door de
administratieve overheid. In ons recht is echter niet uitdrukkelijk
bepaald wanneer een overheid beschouwd kan worden als een
administratieve overheid. Soms bepaald de regelgever dit zelf, als dat
niet het geval is, zijn we aangewezen op een aantal criteria die
uitgewerkt zijn door de rechtspraak.
art. 14 s1 RvSwet: administratieve overheden. We vinden hier geen
echte definitie in terug maar de RvS heeft op zijn beurt geprobeerd om
een invulling te geven aan dit begrip. Hierbij wort gebruik gemaakt van
positieve en negatieve criteria. Ook HvC speelt hier rol bij.
centrale overheden (federale overheid, gemeenschappen en
gewesten), territoriaal gedecentraliseerde besturen (provincies en
gemeente) en de functioneel gedecentraliseerde instellingen zijn
administratieve overheden (GW)
- Rechtshandeling:
verschil rechtsfeiten en rechtshandeling:
rechtsfeiten zijn feiten waaraan het objectieve recht rechtsgevolgen
koppelt. Dit wordt opgedeeld in 2 categorieën. Er zijn rechtsfeiten die
gesteld worden zonder de menselijke wil (bv. geboorte en overlijden) en
rechtsfeiten met de menselijke wil, maar zonder dat men de
rechtsgevolgen wilde laten intreden (bv. verkeersongeval)
rechtshandeling worden specifiek gesteld met het doel, met de wil
om de rechtsgevolgen te laten intreden (bv. het sluiten van een
overeenkomst)
Niet elke handeling die het bestuur stelt kan worden gezien als een
rechtshandeling. Soms nemen ze louter materiële handelingen:
handeling die geen rechtsgevolgen met zich meebrengt. (bv.
uiteendrijven van een betoging)
 Concreet:
 Bestuurlijke beslissingen
 Beslissingen van wetgevende aard
 Jurisdictionele beslissingen



4