DEEL 1 : GRIJS EN BEWOLKT
1. het nieuwe verbond
→ bezette landen w. onderverdeeld in:
- witten, : w. eerder grijs genoemd = zowel pro als contra hitler
- zwarten : waren id minderheid
2. bronnen (zie bronnen)
3. vreemde joden
→ op bevel vd DUI w. affiches met ‘joodse ondernemingen’ op ruiten van winkels/zaken v.
joden geplakt
→ mei 1940 : DUI bezetten antwerpen
→ 22/12/1941 : hitler trekt opperbevel over duitse leger naar zich toe
mentaliteit van “wij vs. zij” in antwerpen : J hebben eigen zwembad/theater/weekbladen
TOCH : joden vormen 1 groep tegenover buitenwereld
4. de vriendinnetjes van Sonia
→ Sonia Bloemenstein : 12 jaar oud tijdens zomer 1942 = beschreef in haar dagboek ‘het
gebroken uur’ hoe mannen haar oma/babbe meenemen → vreemd dat de oma mee moest,
maar haar moeder en kinderen mochten mee
5. wachten op vrede
→ 24/12/1941: arische avondklok tss 00•30u en 06u → veel honger en miserie : mensen
willen feestdagen vieren, maar eten is heel duur
→ 23/12/1940 : deportatietrein vanuit antwerpen naar limburg MAAR antwerpse politie had
toen op papier geen recht om te helpen met massadeportatie, want gingen alleen mondeling
akkoord en niet op PV → 25/12/1940 : akkoord en mogen toch helpen
→ mei 1940 : Leo 3 was voorstander van compromisvrede : gaf zich over aan DUI ⇒
belgische regering vlucht naar zuid-FR ⇒ 4 ministers vluchten door naar groot-brit.
6. groot antwerpen
→ 1/1/1942 : antwerpen annexeert omliggende gemeenten = ontstaan van ‘groot-A’ ⇒ heeft
veel voordelen : (1) fusie bevrijdt stad van grote schulden, (2) garantie voor efficiënt bestuur,
(3) hele stadsregio onder dezelfde bevel
→ 3/1/1942 : Rob van Roosbroeck (schepen onderwijs, lid vlaamse SS) : werkt aan nieuwe
maatregelen voor joodse leerlingen : bezetters willen J afzonderen ⇒ shcoolplichtigde J kids
moeten naar aparte joodse scholen / niet-plichtige J kids moeten naar arische scholen
→ 2 erkende J scholen in A’pen ⇒ opmerkelijk is dat meeste joodse kinderen naar
niet-joodse scholen gaan (want : bv. afstand van school-thuis is beter, is goedkoper, niveau
vd lessen van stadsonderwijs is hoger)
→ 4/1/1942 : bijeenkomst 26 landen in washington : landen verklaren zich als ‘verenigde
naties’ : zullen alle beschikbare militaire en economische middelen inzetten id strijd tegen de
gemeenschappelijke vijand (≠ DUI, wel ‘het hitlerisme’)
7. geweld en zwarte sneeuw
RB laat antwerpen opkomen voor schade tijdens rellen op paasmaandag 1941 (stad is ASH
voor OO-verstoring) → politie probeert orde te houden door bewakers aan te stellen MAAR
te < bewakers = in elkaar slagen van J gebeurt nog steeds
→ 8/1/1942 : politie vindt veel spookgebouwen ih antwerpse jodenkwartier : zijn gevlucht
→ 12/1/1942 : koud weer, niet genoeg steenkool, hoge mortaliteit, veel werkloosheid omdat
de bezetters de joodse bedrijven sloten ⇒ vele werklozen leven ve uitkering vd COO : veel
straatarme joden
→ 13/1/1942 : internationaal R : “burgers mogen geen verzetsacties plegen wnr een
vreemde mogendheid het land verzet” : burgers mogen niet ‘de wapens nemen’ → niet veel
verzet in antwerpen, wel sluikpers (= zetten aan tot staking en burgerlijke
ongehoorzaamheid)
→ duitse oorlogsRB stellen dat men cel kan krijgen voor het verspreiden van anti-duitse
propaganda ⇒ sluikpers kan zelfs doodstraf geven
, → 17/1/1942 : duitse verordening stelt dat J het belgische grondgebied niet mogen verlaten
(probleem: joden kunnen geen familie bezoeken die vastzitten in kampen in Vichy-FR)
→ 19/1/1942 : er w. een Joodse Raad gecreëerd = w. bevoegd voor de J scholen en het
behartigen vd J belangen
→ januari 1942 : koud weer, geen gastoevoer, rationing van elektriciteit, wanhoop bij
antwerpse joden, zelfmoord bij soldaten
→ 27/1/1942 : jongeren gooien vitrine van VNV-lokaal in = maken deel uit van boksclub BRB
die vergaderingen houden op duitsgezinde partijen lastig te kunnen vallen ⇒ politie houdt 23
jongeren tegen en w. overhandigd aan Sipo-SD = gaan nadien naar strafkamp van
Breendonk of naar duits concentratiekamp
8. wilfried depret
= enige jongen vd 23 die kamp heeft overleefd → zijn gezin was patriottisch + waren
bevriend met veel joden → Wilfried richtte een verzet op men vrienden van school tegen
duitsgezinden
9. nieuwe orde
(ik snap dit ht niet)
10.gevangen
niet relevant
11.siberië
→ 2/2/1942 : politiek heeft veel werk & te weinig personeel hiervoor ⇒ jodenregistratie
vraagt voor permanente controle
12.tussen machteloosheid en verzet
→ 28/2/1942 : jood is, eenieder die drie joodse grootouders heeft → Belgische Administratie
kent de joden, weet waar ze wonen, volgt ze als ze verhuizen, maant ze aan om ook andere
jodenverordeningen na te leven ⇒ be. admini. geeft alle info keurig door ad bezetter :
nieuwe categorie naast ‘belgen’ en 'vreemdelingen' = ‘den Jood’
→ 3/3/1942 : in antwerpen geen aanslagen (uitz. auto die in brand was gezet & waarbij 27
joodse gijzelaars waren opgepakt) → Antwerpen kent geen verzet ⇒ TOCH : gevoel van
praktische onmogelijkheid om te vluchten (want te duur en risicovol) + gevoel van
machteloosheid ⇒ antwerpse joden proberen er het beste van te maken + hopen dat het de
laatste jodenmaatregel zal zijn
→ 4/3/1942 : joodse lederbedrijven moeten deuren sluiten
→ 5/3/1942 : Joodse Raad moet alle nogbestaande charitatieve organisaties superviseren
→ 7/3/1942 : joodse families gaven sleutel van hun huis ad buren wnr ze vluchtten ⇒ soms
gebruikten die buren dan hun meubels ‘in bruikleen’
13.dodendans
ht is niet relevant
14.recht en onrecht
→ 9/3/1942 : uitvaardiging van kaderverordening over verplichte tewerkstelling in BE en
noord-FR = strijdig met ‘conventie van den haag’ ⇒ secretaris-generaal doet beroep op
conventie
→ 24/3/1942 : juristen die tegen de stroom ingaan = omdat BE regering het land is ontvlucht,
staan de secretarissen-generaal in voor ‘s lands bestuur, dit in overleg met de bezetter + ze
vaardigen zelfs 'besluitwetten' uit
→ 31/3/1942 : binnenlandse zaken verzoekt om het Arbeidsambts te creeren : een
bestuurlijke instantie voor werklozenbeleid ⇒ burgemeesters krijgen brief waarin w. gevaard
de namen door te geven van ‘ongure elementen', waarvan het bekend is dat zij geen
regelmatig werk verrichten en leven van smokkel of sluikhandel, spel of andere
ongewettigde praktijken’
15.de antwerpse politieschool
→ bezetter heeft De Potter uitdrukkelijk laten weten dat alle agenten tot de leeftijd van 41j de
theoretische en praktische lessen ad nieuwe politieschool moeten volgen ⇒ meeste
1. het nieuwe verbond
→ bezette landen w. onderverdeeld in:
- witten, : w. eerder grijs genoemd = zowel pro als contra hitler
- zwarten : waren id minderheid
2. bronnen (zie bronnen)
3. vreemde joden
→ op bevel vd DUI w. affiches met ‘joodse ondernemingen’ op ruiten van winkels/zaken v.
joden geplakt
→ mei 1940 : DUI bezetten antwerpen
→ 22/12/1941 : hitler trekt opperbevel over duitse leger naar zich toe
mentaliteit van “wij vs. zij” in antwerpen : J hebben eigen zwembad/theater/weekbladen
TOCH : joden vormen 1 groep tegenover buitenwereld
4. de vriendinnetjes van Sonia
→ Sonia Bloemenstein : 12 jaar oud tijdens zomer 1942 = beschreef in haar dagboek ‘het
gebroken uur’ hoe mannen haar oma/babbe meenemen → vreemd dat de oma mee moest,
maar haar moeder en kinderen mochten mee
5. wachten op vrede
→ 24/12/1941: arische avondklok tss 00•30u en 06u → veel honger en miserie : mensen
willen feestdagen vieren, maar eten is heel duur
→ 23/12/1940 : deportatietrein vanuit antwerpen naar limburg MAAR antwerpse politie had
toen op papier geen recht om te helpen met massadeportatie, want gingen alleen mondeling
akkoord en niet op PV → 25/12/1940 : akkoord en mogen toch helpen
→ mei 1940 : Leo 3 was voorstander van compromisvrede : gaf zich over aan DUI ⇒
belgische regering vlucht naar zuid-FR ⇒ 4 ministers vluchten door naar groot-brit.
6. groot antwerpen
→ 1/1/1942 : antwerpen annexeert omliggende gemeenten = ontstaan van ‘groot-A’ ⇒ heeft
veel voordelen : (1) fusie bevrijdt stad van grote schulden, (2) garantie voor efficiënt bestuur,
(3) hele stadsregio onder dezelfde bevel
→ 3/1/1942 : Rob van Roosbroeck (schepen onderwijs, lid vlaamse SS) : werkt aan nieuwe
maatregelen voor joodse leerlingen : bezetters willen J afzonderen ⇒ shcoolplichtigde J kids
moeten naar aparte joodse scholen / niet-plichtige J kids moeten naar arische scholen
→ 2 erkende J scholen in A’pen ⇒ opmerkelijk is dat meeste joodse kinderen naar
niet-joodse scholen gaan (want : bv. afstand van school-thuis is beter, is goedkoper, niveau
vd lessen van stadsonderwijs is hoger)
→ 4/1/1942 : bijeenkomst 26 landen in washington : landen verklaren zich als ‘verenigde
naties’ : zullen alle beschikbare militaire en economische middelen inzetten id strijd tegen de
gemeenschappelijke vijand (≠ DUI, wel ‘het hitlerisme’)
7. geweld en zwarte sneeuw
RB laat antwerpen opkomen voor schade tijdens rellen op paasmaandag 1941 (stad is ASH
voor OO-verstoring) → politie probeert orde te houden door bewakers aan te stellen MAAR
te < bewakers = in elkaar slagen van J gebeurt nog steeds
→ 8/1/1942 : politie vindt veel spookgebouwen ih antwerpse jodenkwartier : zijn gevlucht
→ 12/1/1942 : koud weer, niet genoeg steenkool, hoge mortaliteit, veel werkloosheid omdat
de bezetters de joodse bedrijven sloten ⇒ vele werklozen leven ve uitkering vd COO : veel
straatarme joden
→ 13/1/1942 : internationaal R : “burgers mogen geen verzetsacties plegen wnr een
vreemde mogendheid het land verzet” : burgers mogen niet ‘de wapens nemen’ → niet veel
verzet in antwerpen, wel sluikpers (= zetten aan tot staking en burgerlijke
ongehoorzaamheid)
→ duitse oorlogsRB stellen dat men cel kan krijgen voor het verspreiden van anti-duitse
propaganda ⇒ sluikpers kan zelfs doodstraf geven
, → 17/1/1942 : duitse verordening stelt dat J het belgische grondgebied niet mogen verlaten
(probleem: joden kunnen geen familie bezoeken die vastzitten in kampen in Vichy-FR)
→ 19/1/1942 : er w. een Joodse Raad gecreëerd = w. bevoegd voor de J scholen en het
behartigen vd J belangen
→ januari 1942 : koud weer, geen gastoevoer, rationing van elektriciteit, wanhoop bij
antwerpse joden, zelfmoord bij soldaten
→ 27/1/1942 : jongeren gooien vitrine van VNV-lokaal in = maken deel uit van boksclub BRB
die vergaderingen houden op duitsgezinde partijen lastig te kunnen vallen ⇒ politie houdt 23
jongeren tegen en w. overhandigd aan Sipo-SD = gaan nadien naar strafkamp van
Breendonk of naar duits concentratiekamp
8. wilfried depret
= enige jongen vd 23 die kamp heeft overleefd → zijn gezin was patriottisch + waren
bevriend met veel joden → Wilfried richtte een verzet op men vrienden van school tegen
duitsgezinden
9. nieuwe orde
(ik snap dit ht niet)
10.gevangen
niet relevant
11.siberië
→ 2/2/1942 : politiek heeft veel werk & te weinig personeel hiervoor ⇒ jodenregistratie
vraagt voor permanente controle
12.tussen machteloosheid en verzet
→ 28/2/1942 : jood is, eenieder die drie joodse grootouders heeft → Belgische Administratie
kent de joden, weet waar ze wonen, volgt ze als ze verhuizen, maant ze aan om ook andere
jodenverordeningen na te leven ⇒ be. admini. geeft alle info keurig door ad bezetter :
nieuwe categorie naast ‘belgen’ en 'vreemdelingen' = ‘den Jood’
→ 3/3/1942 : in antwerpen geen aanslagen (uitz. auto die in brand was gezet & waarbij 27
joodse gijzelaars waren opgepakt) → Antwerpen kent geen verzet ⇒ TOCH : gevoel van
praktische onmogelijkheid om te vluchten (want te duur en risicovol) + gevoel van
machteloosheid ⇒ antwerpse joden proberen er het beste van te maken + hopen dat het de
laatste jodenmaatregel zal zijn
→ 4/3/1942 : joodse lederbedrijven moeten deuren sluiten
→ 5/3/1942 : Joodse Raad moet alle nogbestaande charitatieve organisaties superviseren
→ 7/3/1942 : joodse families gaven sleutel van hun huis ad buren wnr ze vluchtten ⇒ soms
gebruikten die buren dan hun meubels ‘in bruikleen’
13.dodendans
ht is niet relevant
14.recht en onrecht
→ 9/3/1942 : uitvaardiging van kaderverordening over verplichte tewerkstelling in BE en
noord-FR = strijdig met ‘conventie van den haag’ ⇒ secretaris-generaal doet beroep op
conventie
→ 24/3/1942 : juristen die tegen de stroom ingaan = omdat BE regering het land is ontvlucht,
staan de secretarissen-generaal in voor ‘s lands bestuur, dit in overleg met de bezetter + ze
vaardigen zelfs 'besluitwetten' uit
→ 31/3/1942 : binnenlandse zaken verzoekt om het Arbeidsambts te creeren : een
bestuurlijke instantie voor werklozenbeleid ⇒ burgemeesters krijgen brief waarin w. gevaard
de namen door te geven van ‘ongure elementen', waarvan het bekend is dat zij geen
regelmatig werk verrichten en leven van smokkel of sluikhandel, spel of andere
ongewettigde praktijken’
15.de antwerpse politieschool
→ bezetter heeft De Potter uitdrukkelijk laten weten dat alle agenten tot de leeftijd van 41j de
theoretische en praktische lessen ad nieuwe politieschool moeten volgen ⇒ meeste
