SAMENVATTING MENS & MAATSCHAPPIJ 2023-2024
INLEIDING
IK BEN …
Individualisering: jezelf voorstellen als individu
Identiteit: wie je bent, wat betekent het om ‘architect’ te zijn?
Gender: wat betekent het om man of vrouw te zijn? Genderneutraliteit
Zelfpresentatie: hoe presenteer je jezelf aan de ander
Etniciteit: Europeaan, Vlaming, Gentenaar
Lichaam: gestalte, sportief, gezond
Religieus: geloof
Intersubjectief: je bent gekleurd door je achtergrond, interesses, culturele en sociale contexten
die bepalen hoe je kijkt, wat je ziet, voelt en denkt
REBUILD WTC
ACTOREN
Wie geeft hier betekenis? Door wie gebeurt de vertelling?
Politieke en economische elite van New York à reclame voor hun plannen
Maar een beperkte groep geeft agency, op vlak van leeftijd, gender en klasse:
Enkel oudere mannen in maatpak hebben hier macht,
die kunnen kiezen hoe die publieke ruimte er zal uitzien en waarvoor die zal dienen
Tom Hanks als verteller: creatie van sfeer van Hollywood films,
Als helden die een crisis overwinnen
à Enkel oog voor Amerikaanse natie en internationale gemeenschap (toeristen),
niet voor de lokale New Yorkse bewolking
BETEKENISSEN
à De site moet een memorial worden
à De plaats moet een museum worden
à Er moet een nieuwe toren komen, nog groter dan de vorige
à De site moet de Amerikaanse identiteit tonen: sterk, veerkrachtig en niet bang
à De site moet een icoon zijn van het succes en de cultuur
à De site moet een teken zijn van wederopstanding: heropbouwen van natie / immateriële realiteiten
KRITIEKEN
— Patriottisme – nationalisme: make America great again
— Top-down perspectief: Wat met de stem van vrouwen, kinderen, buurtbewoners?
— Toeristische trekpleister voor geld? Mateloos kapitalisme?
— Architectuur als een artistiek object? Wie wordt daar effectief beter van?
1
,ANTROPOLOGIE
Antropologen: willen iets onthullen of zichtbaar maken, à Het vreemde, vertrouwd maken
een symbolische realiteit van betekenissen en vanzelfsprekendheden
Open benadering:
— Veldwerk: participerende observatie
— Beschrijvend
— Relativerend, niet oordelend
— Hollistisch: verbinden
— Verhalend: kwalitatief
— Betrokken en reflectief
Vanzelfsprekendheden: gedeelde betekenissen aan de leefwereld in een bepaalde context
Veldwerk: observeren, vragen stellen
Participerende observatie: meedoen en waarnemen
Holistisch: samenhang tussen sociaal, cultureel, politiek, economisch…
STEDELIJKHEID – NEW YORK
Antropoloog: Setha Low
WAT
à Ze wil begrijpen hoe een herdenking van een bepaalde crisis verloopt en ervaren wordt met oog
voor het discours
Er is spanning tussen de betekenis van
dominante politieke en economische spelers en buurtbewoners.
Wat is het probleem? Er is geen erkenning voor de stemmen van de buurtbewoners.
In welke zin gaat het om een sociaal probleem?
— De opbouw van het monument onthult hoe die overheid een nationale als internationale identiteit
wil construeren > sterke veerkrachtige Amerikaan (maar is niet hetzelfde als de lokale bewoner)
— Het monument brengt niet bij aan cohesie, groepsgevoel > ongelijkheid, klasse
In welke zin gaat het om een cultureel probleem?
Het wordt een eenzijdig verhaal van betekenisgeving > patriotisme
Discours: gedeelde manier van spreken en denken
Cultuur: hoe we vorm en inhoud geven aan onze leefwereld
WAAROM
Low werkt en woont zelf in New York, wat is hier het gevolg van?
- Je wordt blind voor je eigen cultuur omdat je sommige dingen ziet als vanzelfsprekendheden.
+ Ze kan haar eigen subjectiviteit objectiveren
+ Ze kent de stad van binnenuit, praktische voordelen
+ Haar betrokkenheid zorgt voor motivatie
Zelf-reflectief: transparant over eigen rol en werkwijze
2
, Wat wil Low contesteren en veranderen?
Ze wil de representaties van het herdenken van 9/11 contesteren, uitbreiden en aanpassen.
Waarom is ze een emanciperende onderzoeker?
Ze stelt een democratisch tekort vast en ze luistert en geeft een stem aan de lokale inwoners.
Waarom maakt dat haar woorden ‘gekleurd’?
Onvermijdelijk, je eigen sociale en culturele achtergrond hebben altijd invloed op je blik,
hoe je de leefwereld wil begrijpen
à Objectiviteit is een illusie als het gaat over interpreteren of begrijpen van een ervaring of leefwereld
HOE
Hoe kun je als antropoloog het stedelijke leven onderzoeken? (London)
Op welke moeilijkheden bots je als je het stedelijke leven wil onderzoeken?
— Eindeloos, geen afgebakende gemeenschap, veelheid aan groepen instituties, praktijken, emoties
— Rommelig, beweging, steeds verandering
Methodes van aanpak:
Casestudy: klein veldje bepalen in specifieke context, exploreren met een open blik, het onverwachte
Mapping: letterlijk en figuurlijk in kaart brengen
Observeren, being out
ETNOGRAFISCHE TAKEN
Ontdekken > beschrijven > inleven > vergelijken > begrijpen
Inductief onderzoek: eerst ‘het veld in’
Cultuurschok: iets wat je niet kent of ervaring mee hebt
Going native: je bent deel geworden van de context die je wil snappen
PUBLIEKE RUIMTE
Publieke ruimte: ontmoetingsplaatsen, ruimte van iedereen, vrij te bezoeken
HOLLISTIES, EMOTIES, ETC
Holistisch: samenhang van sociale, politie, economische, culturele en religieuze structuren
Emoties: gedeelde dimensie van gevoelens gevormd door taal, praktijken, verwachtingen
Constructivisme: emoties die naar ons toekomen door onze opvoeding, prikkels, omgeving
Gender: culturele constructie van mannelijkheid/vrouwelijkheid
Essentialistisch: vaste veronderstellingen, clichés
Context: omgeving, kader, milieu
Gated communities: ommuurde gemeenschappen
Comparatief: vergelijken
Metafoor:
Context > script Structuur > stuurt historische actoren Agency > ruimte voor improvisatie
Context > huis Structuur > bepaalt hoe historische actoren leven Agency > vormgeven
3
INLEIDING
IK BEN …
Individualisering: jezelf voorstellen als individu
Identiteit: wie je bent, wat betekent het om ‘architect’ te zijn?
Gender: wat betekent het om man of vrouw te zijn? Genderneutraliteit
Zelfpresentatie: hoe presenteer je jezelf aan de ander
Etniciteit: Europeaan, Vlaming, Gentenaar
Lichaam: gestalte, sportief, gezond
Religieus: geloof
Intersubjectief: je bent gekleurd door je achtergrond, interesses, culturele en sociale contexten
die bepalen hoe je kijkt, wat je ziet, voelt en denkt
REBUILD WTC
ACTOREN
Wie geeft hier betekenis? Door wie gebeurt de vertelling?
Politieke en economische elite van New York à reclame voor hun plannen
Maar een beperkte groep geeft agency, op vlak van leeftijd, gender en klasse:
Enkel oudere mannen in maatpak hebben hier macht,
die kunnen kiezen hoe die publieke ruimte er zal uitzien en waarvoor die zal dienen
Tom Hanks als verteller: creatie van sfeer van Hollywood films,
Als helden die een crisis overwinnen
à Enkel oog voor Amerikaanse natie en internationale gemeenschap (toeristen),
niet voor de lokale New Yorkse bewolking
BETEKENISSEN
à De site moet een memorial worden
à De plaats moet een museum worden
à Er moet een nieuwe toren komen, nog groter dan de vorige
à De site moet de Amerikaanse identiteit tonen: sterk, veerkrachtig en niet bang
à De site moet een icoon zijn van het succes en de cultuur
à De site moet een teken zijn van wederopstanding: heropbouwen van natie / immateriële realiteiten
KRITIEKEN
— Patriottisme – nationalisme: make America great again
— Top-down perspectief: Wat met de stem van vrouwen, kinderen, buurtbewoners?
— Toeristische trekpleister voor geld? Mateloos kapitalisme?
— Architectuur als een artistiek object? Wie wordt daar effectief beter van?
1
,ANTROPOLOGIE
Antropologen: willen iets onthullen of zichtbaar maken, à Het vreemde, vertrouwd maken
een symbolische realiteit van betekenissen en vanzelfsprekendheden
Open benadering:
— Veldwerk: participerende observatie
— Beschrijvend
— Relativerend, niet oordelend
— Hollistisch: verbinden
— Verhalend: kwalitatief
— Betrokken en reflectief
Vanzelfsprekendheden: gedeelde betekenissen aan de leefwereld in een bepaalde context
Veldwerk: observeren, vragen stellen
Participerende observatie: meedoen en waarnemen
Holistisch: samenhang tussen sociaal, cultureel, politiek, economisch…
STEDELIJKHEID – NEW YORK
Antropoloog: Setha Low
WAT
à Ze wil begrijpen hoe een herdenking van een bepaalde crisis verloopt en ervaren wordt met oog
voor het discours
Er is spanning tussen de betekenis van
dominante politieke en economische spelers en buurtbewoners.
Wat is het probleem? Er is geen erkenning voor de stemmen van de buurtbewoners.
In welke zin gaat het om een sociaal probleem?
— De opbouw van het monument onthult hoe die overheid een nationale als internationale identiteit
wil construeren > sterke veerkrachtige Amerikaan (maar is niet hetzelfde als de lokale bewoner)
— Het monument brengt niet bij aan cohesie, groepsgevoel > ongelijkheid, klasse
In welke zin gaat het om een cultureel probleem?
Het wordt een eenzijdig verhaal van betekenisgeving > patriotisme
Discours: gedeelde manier van spreken en denken
Cultuur: hoe we vorm en inhoud geven aan onze leefwereld
WAAROM
Low werkt en woont zelf in New York, wat is hier het gevolg van?
- Je wordt blind voor je eigen cultuur omdat je sommige dingen ziet als vanzelfsprekendheden.
+ Ze kan haar eigen subjectiviteit objectiveren
+ Ze kent de stad van binnenuit, praktische voordelen
+ Haar betrokkenheid zorgt voor motivatie
Zelf-reflectief: transparant over eigen rol en werkwijze
2
, Wat wil Low contesteren en veranderen?
Ze wil de representaties van het herdenken van 9/11 contesteren, uitbreiden en aanpassen.
Waarom is ze een emanciperende onderzoeker?
Ze stelt een democratisch tekort vast en ze luistert en geeft een stem aan de lokale inwoners.
Waarom maakt dat haar woorden ‘gekleurd’?
Onvermijdelijk, je eigen sociale en culturele achtergrond hebben altijd invloed op je blik,
hoe je de leefwereld wil begrijpen
à Objectiviteit is een illusie als het gaat over interpreteren of begrijpen van een ervaring of leefwereld
HOE
Hoe kun je als antropoloog het stedelijke leven onderzoeken? (London)
Op welke moeilijkheden bots je als je het stedelijke leven wil onderzoeken?
— Eindeloos, geen afgebakende gemeenschap, veelheid aan groepen instituties, praktijken, emoties
— Rommelig, beweging, steeds verandering
Methodes van aanpak:
Casestudy: klein veldje bepalen in specifieke context, exploreren met een open blik, het onverwachte
Mapping: letterlijk en figuurlijk in kaart brengen
Observeren, being out
ETNOGRAFISCHE TAKEN
Ontdekken > beschrijven > inleven > vergelijken > begrijpen
Inductief onderzoek: eerst ‘het veld in’
Cultuurschok: iets wat je niet kent of ervaring mee hebt
Going native: je bent deel geworden van de context die je wil snappen
PUBLIEKE RUIMTE
Publieke ruimte: ontmoetingsplaatsen, ruimte van iedereen, vrij te bezoeken
HOLLISTIES, EMOTIES, ETC
Holistisch: samenhang van sociale, politie, economische, culturele en religieuze structuren
Emoties: gedeelde dimensie van gevoelens gevormd door taal, praktijken, verwachtingen
Constructivisme: emoties die naar ons toekomen door onze opvoeding, prikkels, omgeving
Gender: culturele constructie van mannelijkheid/vrouwelijkheid
Essentialistisch: vaste veronderstellingen, clichés
Context: omgeving, kader, milieu
Gated communities: ommuurde gemeenschappen
Comparatief: vergelijken
Metafoor:
Context > script Structuur > stuurt historische actoren Agency > ruimte voor improvisatie
Context > huis Structuur > bepaalt hoe historische actoren leven Agency > vormgeven
3
