,GEZONDHEIDSBEVORDERINGSPLAN
Ineffectief omgaan met de eigen gezondheid
t.a.v. mobiliseren
PLP-Bachelor Leerafdeling Interne/ Nefrologie
Modulenaam:
Titel opdracht:
Studentnaam:
Studentnummer:
Stageperiode:
Semester:
School:
Naam organisatie:
Afdeling:
Naam stagedocent:
Naam LWG-docent:
Naam SLB’er:
Werkbegeleiders:
Datum: 09-12-2019
1
,Inhoudsopgave
1. Inleiding..............................................................................................................................................3
2. Werkwijze/ proces..............................................................................................................................7
2.1 Visie op zorg.................................................................................................................................7
2.2 Methode van gezondheidsbevordering en gedragsanalyse..........................................................7
2.2.1 Intervention Mapping............................................................................................................7
2.2.2 Model van Lalonde................................................................................................................9
2.3 Dataverzameling.........................................................................................................................11
3. De oorzaken van de gezondheidsproblemen....................................................................................14
3.1 Determinanten van gedrag........................................................................................................14
3.1.1 Biologische en erfelijke factoren (intern milieu)..................................................................14
3.1.2 Omgevingsfactoren (extern milieu).....................................................................................14
3.1.3 Leefstijl (kennis, attitude en gedrag)....................................................................................15
3.1.4 Voorzieningen in de gezondheidszorg.................................................................................16
..........................................................................................................................................................16
3.2 Impact van het gezondheidsprobleem.......................................................................................17
4. Gezondheidsbevorderende interventies..........................................................................................18
4.1 Mogelijke interventies................................................................................................................18
4.2 Gekozen interventies..................................................................................................................19
4.2.1 Aard, omvang en duur van de interventies..........................................................................23
4.2.2 Informatie- en communicatietechnologieën.......................................................................25
5. Borging en reflectie..........................................................................................................................27
5.1 Borging.......................................................................................................................................27
5.2 Reflectie 5.2.1 Reflectie.............................................................................................................28
5.2.2 Discussie..............................................................................................................................28
6. Literatuurlijst....................................................................................................................................31
7. Bijlagen.............................................................................................................................................33
Bijlage 1 Beoordelingsmodel Cochrane............................................................................................33
Bijlage 2 Patiëntenkaart kwetsbare ouderen....................................................................................34
2
, 1. Inleiding
Vergrijzing
Door de toenemende en dubbele vergrijzing van de bevolking wordt de ouderenpopulatie steeds
groter [CITATION VMS09 \l 1043 ]. Volgens het CBS zullen er naar verwachting in 2030 4,2 miljoen
mensen van 65 jaar en ouder in Nederland zijn. Deze groep vormt dan 23 procent van de gehele
bevolking. Bijna een kwart van de bevolking is dus 65 jaar of ouder. Met name het aantal 80-plussers
zal sterk stijgen [CITATION CBS18 \l 1043 ]. Veel ouderen worden opgenomen in het ziekenhuis. Het
gaat hierbij ook steeds vaker om kwetsbare ouderen. Dit zijn ouderen vanaf 70 jaar met meer dan
één (chronische) aandoening, meer lichamelijke beperkingen en een slechter gepercipieerde
gezondheid. Ruim 25 procent van de patiënten die in het ziekenhuis worden opgenomen zijn
kwetsbare ouderen. Dit zijn ongeveer 400.000 patiënten in Nederland per jaar. Ziekenhuizen spelen
dus een belangrijke rol bij de zorgverlening aan deze doelgroep [CITATION VMS09 \l 1043 ].
Met name mobiliseren is erg belangrijk bij kwetsbare ouderen, omdat het de gezondheid en het
welzijn verbetert [CITATION Kil06 \l 1043 ] [ CITATION Bro16 \l 1043 ]. Bedrust heeft een negatief
effect op de gezondheid [ CITATION Eri14 \l 1043 ]. Toch brengt het merendeel van de kwetsbare
ouderen tijdens een ziekenhuisopname het grootste gedeelte van hun opname door in bed
[ CITATION Hol19 \l 1043 ].
Gevolgen lage mobiliteit tijdens ziekenhuisopname
Er zijn verschillende gevolgen van een lage mobilisatie tijdens een ziekenhuisopname, namelijk
functieverlies, afname van spierkracht, decubitus, een longontsteking, trombose, urineretentie,
urineweginfecties, nier- en blaasstenen en obstipatie. Deze problemen worden hieronder verder
toegelicht.
Functieverlies
Door een lage mobilisatie tijdens ziekenhuisopname kan functieverlies na de opname optreden
[ CITATION Bro16 \l 1043 ]. Functieverlies houdt in dat patiënten na opname in het ziekenhuis
blijvend minder goed in staat zijn om zelfstandig activiteiten te verrichten [ CITATION deV15 \l
1043 ]. In het dagelijks leven kan dit leiden tot een grotere afhankelijkheid, waardoor de
zelfredzaamheid dus wordt verminderd en zelfstandig wonen misschien niet meer mogelijk is
[CITATION VMS17 \l 1043 ]. Ouderen functioneren een maand na de opname nog steeds minder
goed dan voor de opname, zowel wat betreft de algemeen dagelijkse levensverrichtingen (ADL) als
de mobiliteit [ CITATION Bro16 \l 1043 ]. Van de kwetsbare ouderen treedt bij ruim 35 procent
functieverlies op tijdens een ziekenhuisopname. Dit percentage stijgt sterk met de leeftijd [ CITATION
deV15 \l 1043 ]. Functionele achteruitgang in het ziekenhuis kan dus worden voorkomen door vroege
mobilisatie [ CITATION Hol19 \l 1043 ].
Afname van spierkracht
Een ander gevolg van een lage mobilisatie kan zijn dat de spierkracht afneemt. Door spierverslapping
neemt de mobiliteit aanzienlijk af, hierdoor kan er valangst ontstaan, waardoor het risico op vallen
juist groter wordt. De oudere heeft na ontslag uit het ziekenhuis meer moeite met de ADL, waardoor
er langer extramurale zorg nodig is dan bij ouderen die veel hebben gemobiliseerd tijdens
ziekenhuisopname [ CITATION Jan15 \l 1043 ]. Daarnaast kan het zelfs voorkomen dat iemand niet
meer zelfstandig thuis kan wonen en opgenomen moet worden in een verzorgingshuis[CITATION
3
Ineffectief omgaan met de eigen gezondheid
t.a.v. mobiliseren
PLP-Bachelor Leerafdeling Interne/ Nefrologie
Modulenaam:
Titel opdracht:
Studentnaam:
Studentnummer:
Stageperiode:
Semester:
School:
Naam organisatie:
Afdeling:
Naam stagedocent:
Naam LWG-docent:
Naam SLB’er:
Werkbegeleiders:
Datum: 09-12-2019
1
,Inhoudsopgave
1. Inleiding..............................................................................................................................................3
2. Werkwijze/ proces..............................................................................................................................7
2.1 Visie op zorg.................................................................................................................................7
2.2 Methode van gezondheidsbevordering en gedragsanalyse..........................................................7
2.2.1 Intervention Mapping............................................................................................................7
2.2.2 Model van Lalonde................................................................................................................9
2.3 Dataverzameling.........................................................................................................................11
3. De oorzaken van de gezondheidsproblemen....................................................................................14
3.1 Determinanten van gedrag........................................................................................................14
3.1.1 Biologische en erfelijke factoren (intern milieu)..................................................................14
3.1.2 Omgevingsfactoren (extern milieu).....................................................................................14
3.1.3 Leefstijl (kennis, attitude en gedrag)....................................................................................15
3.1.4 Voorzieningen in de gezondheidszorg.................................................................................16
..........................................................................................................................................................16
3.2 Impact van het gezondheidsprobleem.......................................................................................17
4. Gezondheidsbevorderende interventies..........................................................................................18
4.1 Mogelijke interventies................................................................................................................18
4.2 Gekozen interventies..................................................................................................................19
4.2.1 Aard, omvang en duur van de interventies..........................................................................23
4.2.2 Informatie- en communicatietechnologieën.......................................................................25
5. Borging en reflectie..........................................................................................................................27
5.1 Borging.......................................................................................................................................27
5.2 Reflectie 5.2.1 Reflectie.............................................................................................................28
5.2.2 Discussie..............................................................................................................................28
6. Literatuurlijst....................................................................................................................................31
7. Bijlagen.............................................................................................................................................33
Bijlage 1 Beoordelingsmodel Cochrane............................................................................................33
Bijlage 2 Patiëntenkaart kwetsbare ouderen....................................................................................34
2
, 1. Inleiding
Vergrijzing
Door de toenemende en dubbele vergrijzing van de bevolking wordt de ouderenpopulatie steeds
groter [CITATION VMS09 \l 1043 ]. Volgens het CBS zullen er naar verwachting in 2030 4,2 miljoen
mensen van 65 jaar en ouder in Nederland zijn. Deze groep vormt dan 23 procent van de gehele
bevolking. Bijna een kwart van de bevolking is dus 65 jaar of ouder. Met name het aantal 80-plussers
zal sterk stijgen [CITATION CBS18 \l 1043 ]. Veel ouderen worden opgenomen in het ziekenhuis. Het
gaat hierbij ook steeds vaker om kwetsbare ouderen. Dit zijn ouderen vanaf 70 jaar met meer dan
één (chronische) aandoening, meer lichamelijke beperkingen en een slechter gepercipieerde
gezondheid. Ruim 25 procent van de patiënten die in het ziekenhuis worden opgenomen zijn
kwetsbare ouderen. Dit zijn ongeveer 400.000 patiënten in Nederland per jaar. Ziekenhuizen spelen
dus een belangrijke rol bij de zorgverlening aan deze doelgroep [CITATION VMS09 \l 1043 ].
Met name mobiliseren is erg belangrijk bij kwetsbare ouderen, omdat het de gezondheid en het
welzijn verbetert [CITATION Kil06 \l 1043 ] [ CITATION Bro16 \l 1043 ]. Bedrust heeft een negatief
effect op de gezondheid [ CITATION Eri14 \l 1043 ]. Toch brengt het merendeel van de kwetsbare
ouderen tijdens een ziekenhuisopname het grootste gedeelte van hun opname door in bed
[ CITATION Hol19 \l 1043 ].
Gevolgen lage mobiliteit tijdens ziekenhuisopname
Er zijn verschillende gevolgen van een lage mobilisatie tijdens een ziekenhuisopname, namelijk
functieverlies, afname van spierkracht, decubitus, een longontsteking, trombose, urineretentie,
urineweginfecties, nier- en blaasstenen en obstipatie. Deze problemen worden hieronder verder
toegelicht.
Functieverlies
Door een lage mobilisatie tijdens ziekenhuisopname kan functieverlies na de opname optreden
[ CITATION Bro16 \l 1043 ]. Functieverlies houdt in dat patiënten na opname in het ziekenhuis
blijvend minder goed in staat zijn om zelfstandig activiteiten te verrichten [ CITATION deV15 \l
1043 ]. In het dagelijks leven kan dit leiden tot een grotere afhankelijkheid, waardoor de
zelfredzaamheid dus wordt verminderd en zelfstandig wonen misschien niet meer mogelijk is
[CITATION VMS17 \l 1043 ]. Ouderen functioneren een maand na de opname nog steeds minder
goed dan voor de opname, zowel wat betreft de algemeen dagelijkse levensverrichtingen (ADL) als
de mobiliteit [ CITATION Bro16 \l 1043 ]. Van de kwetsbare ouderen treedt bij ruim 35 procent
functieverlies op tijdens een ziekenhuisopname. Dit percentage stijgt sterk met de leeftijd [ CITATION
deV15 \l 1043 ]. Functionele achteruitgang in het ziekenhuis kan dus worden voorkomen door vroege
mobilisatie [ CITATION Hol19 \l 1043 ].
Afname van spierkracht
Een ander gevolg van een lage mobilisatie kan zijn dat de spierkracht afneemt. Door spierverslapping
neemt de mobiliteit aanzienlijk af, hierdoor kan er valangst ontstaan, waardoor het risico op vallen
juist groter wordt. De oudere heeft na ontslag uit het ziekenhuis meer moeite met de ADL, waardoor
er langer extramurale zorg nodig is dan bij ouderen die veel hebben gemobiliseerd tijdens
ziekenhuisopname [ CITATION Jan15 \l 1043 ]. Daarnaast kan het zelfs voorkomen dat iemand niet
meer zelfstandig thuis kan wonen en opgenomen moet worden in een verzorgingshuis[CITATION
3
