Literatuurgeschiedenis – De middeleeuwen
1. In het begin
“Hebban olla vogola”
→ geschreven door Vlaamse monnik in het Engelse Kent rond 1100
→ probatio penae (= klad) met een stukje uit een liedje/ gedichtje
→ toevallig bekend
NL: mondelinge traditie
o Verhalen werden verteld of gezongen
o Publiek werd aangesproken
o Eerst vooral gepaard rijm, later ook proza
Schrijven? Latijn (kerk en wetenschap)
o Zeer af en toe Nederlandse naam of Nederlands woord als verklaring
o Maar: zeer langzaam wint NL aan belang
• Psalmvertaling
• Commentaar op het Hooglied
o In Oudnederlands (‘hebban’ ipv ‘hebben’)
o Daarna Middelnederlands
Handschriften (= met de hand geschreven boek, op perkament of papier)
o Arbeidsintensief: duur en langzaam
o Menselijke fouten + andere kijk op originaliteit = geen 2 manuscripten met
dezelfde tekst zijn gelijk
o Bijzonder kwetsbaar (water, vuur…)
o Schrijven = ambacht → auteurs onbekend
Samenvatting Nederlands: literatuurgeschiedenis 1
, 2. Hendrik Van Veldeke
= ‘eerste Nederlandstalige dichter’
o Geen Standaardnederlands, wel spectrum (bv. dialecten: Limburgs, Duits…)
o Ook populair in wat nu Duitstalig gebied is
Actief in verschillende genres
o Heligleven, hoofse roman, lyriek
o Van Sente Servaes
• In opdracht van een gravin, die optrad als mecenas (= zij betaalt)
o Eneasroman
• Hoofse cultuur!
• Doel: relaties ts mensen doepel laten verlopen
3. De ridderroman
De Trojeman van Segher Diengotgaf (= bekende hoofse roman, gebaseerd op Trojaanse
oorlog)
o Antieke stof, maar creatief eigen werk
• Het volledige verloop van Trojaanse oorlog komt niet aan bod
o 3 delen: hoofse dialogen, onderhandelingen, veldslag
o Pryeel van Trojen: wss oorspronkelijk Middelnederlands
→ hoofse liefde = hoofs gesprek over liefde, met veel wederzijds respect
3.1 Karelromans
o Bevatten historische kern
o Meestal gebaseerd op Oudfranse ‘chansons de geste’ (heldenliederen of
heldengedichten)
o Thema’s: feodale verhouding ts leenheer en leenman; strijd Karel tegen heidenen
o Epische en historische concentratie
• Gebeurtenissen worden allemaal aan Karel toegeschreven
• Verschillende historische gebeurtenissen aan stad toeschrijven
Samenvatting Nederlands: literatuurgeschiedenis 2
1. In het begin
“Hebban olla vogola”
→ geschreven door Vlaamse monnik in het Engelse Kent rond 1100
→ probatio penae (= klad) met een stukje uit een liedje/ gedichtje
→ toevallig bekend
NL: mondelinge traditie
o Verhalen werden verteld of gezongen
o Publiek werd aangesproken
o Eerst vooral gepaard rijm, later ook proza
Schrijven? Latijn (kerk en wetenschap)
o Zeer af en toe Nederlandse naam of Nederlands woord als verklaring
o Maar: zeer langzaam wint NL aan belang
• Psalmvertaling
• Commentaar op het Hooglied
o In Oudnederlands (‘hebban’ ipv ‘hebben’)
o Daarna Middelnederlands
Handschriften (= met de hand geschreven boek, op perkament of papier)
o Arbeidsintensief: duur en langzaam
o Menselijke fouten + andere kijk op originaliteit = geen 2 manuscripten met
dezelfde tekst zijn gelijk
o Bijzonder kwetsbaar (water, vuur…)
o Schrijven = ambacht → auteurs onbekend
Samenvatting Nederlands: literatuurgeschiedenis 1
, 2. Hendrik Van Veldeke
= ‘eerste Nederlandstalige dichter’
o Geen Standaardnederlands, wel spectrum (bv. dialecten: Limburgs, Duits…)
o Ook populair in wat nu Duitstalig gebied is
Actief in verschillende genres
o Heligleven, hoofse roman, lyriek
o Van Sente Servaes
• In opdracht van een gravin, die optrad als mecenas (= zij betaalt)
o Eneasroman
• Hoofse cultuur!
• Doel: relaties ts mensen doepel laten verlopen
3. De ridderroman
De Trojeman van Segher Diengotgaf (= bekende hoofse roman, gebaseerd op Trojaanse
oorlog)
o Antieke stof, maar creatief eigen werk
• Het volledige verloop van Trojaanse oorlog komt niet aan bod
o 3 delen: hoofse dialogen, onderhandelingen, veldslag
o Pryeel van Trojen: wss oorspronkelijk Middelnederlands
→ hoofse liefde = hoofs gesprek over liefde, met veel wederzijds respect
3.1 Karelromans
o Bevatten historische kern
o Meestal gebaseerd op Oudfranse ‘chansons de geste’ (heldenliederen of
heldengedichten)
o Thema’s: feodale verhouding ts leenheer en leenman; strijd Karel tegen heidenen
o Epische en historische concentratie
• Gebeurtenissen worden allemaal aan Karel toegeschreven
• Verschillende historische gebeurtenissen aan stad toeschrijven
Samenvatting Nederlands: literatuurgeschiedenis 2
