Samenvatting Filmgeschiedenis 2: uitgebreid overzicht

BA1 TAAL-EN LETTERKUNDE
THEATER-, FILM- EN LITERATUURWETENSCHAPPEN




GESCHIEDENIS VAN DE FILM 2:
KLASSIEKE EN MODERNE
PERIODE

Tabla de contenido

CLASSICAL HOLLYWOOD (CA. 1930-1960)............................................ 2

CLASSICAL HOLLYWOOD MUSICAL (CA.1930 – 1955)...........................11

FRANS POËTISCH REALISME (CA. 1930 – 1940)................................... 19

ORSON WELLES (1915-1985)............................................................. 29

ALFRED HITCHCOCK (1899-1980)....................................................... 38

ITALIAANS NEOREALISME (CA. 1940-1955)......................................... 46

ITALIAANS MODERNISME: MICHELANGELO ANTONIONI & PIER PAOLO
PASOLINI......................................................................................... 57

TRANSCENDENTAL STYLE: ROBERT BRESSON & CARL THEODOR DREYER
....................................................................................................... 67

JEAN-LUC GODARD EN NOUVELLE VAGUE............................................ 74

WESTERN......................................................................................... 81

NEW HOLLYWOOD (1966-1982)......................................................... 89

RIVE GAUCHE: ALAIN RESNAIS, CHRIS MARKER & AGNÈS VARDA.......100

CHANTAL AKERMAN........................................................................ 107




Página 1 de 112

, BA1 TAAL-EN LETTERKUNDE
THEATER-, FILM- EN LITERATUURWETENSCHAPPEN




CLASSICAL HOLLYWOOD (CA. 1930-1960)

“KLASSIEKE NARRATIEVE FILM” OF “KLASSIEKE FILMTAAL”

Classical Hollywood staat voor bepaalde filmtaal > classicisme
- Klassieke referentiepunt in filmgeschiedenis
- Taal/regels van die taal vastgelegd met soepele manier, aan vooravond van WOI
(met figuren zoals D.W. Griffith)
- Valt samen met standaardisering van lengte (90-120 minuten) > langspeelfilms
 Hiervoor waren kortfilms dominant model
Op zelfde moment vestigden grote studio’s zich in Hollywood
- Voordien grootste gedeelde van Amerikaanse filmindustrie aan oostkust
gevestigd
- Hollywood groeit uit tot dominante speler op mondiaal vlak
Specifieke taal/productiesysteem die hiermee gepaard gaat wordt verder geconsolideerd
in late jaren 1920 > wanneer geluidsfilm doorbreekt
- Gehele proces van ontwikkeling beschreven in L’Evolution delangage
cinématographique (André Bazin, 1955)
 Evolutie van de filmtaal
 Merkt op dat aan beide zijden van de oceaan (Frankrijk & Verenigde Staten)
ontwikkeling is van filmtaal die klassieke perfectie bereikt > evenwicht tussen
vorm en inhoud
 Deze taal blijft wereldwijd dominant t.e.m. late jaren 1950, vroege jaren
1960
 Hiernaast andere vormen van experimentele cinema (vooral na WOII) >
avant-garde, modernisme, etc.
 Hollywood als model voor andere nationale filmscholen


KENMERKEN VAN KLASSIEKE FILM(TAAL)

In kaart gebracht door Bordwell, Thompson en Staiger in The Classical Hollywood Cinema
- Geven aan dat Hollywood film gebruikt maakt van klassieke verhaalstructuur
 Enigma dat opgelost moet worden
 Evenwicht dat herstelt moet worden
 Oorzaak-gevolg-relatie
 Heel belangrijk: we begrijpen een bepaalde scène, omdat we deze kunnen
relateren aan voorafgaande scènes
 Belang van romantische heteroseksuele koppels
 Verhaal opgebouwd rond personages
 Personages met persoonlijke trekken
 Psychologische motivatie
 Identificatie met kijker
 Identificatiemechanisme tussen kijker en (meestal hoofd) personage




Página 2 de 112

, BA1 TAAL-EN LETTERKUNDE
THEATER-, FILM- EN LITERATUURWETENSCHAPPEN




- Belang van temporele en ruimtelijke coherentie > ondersteund door
 Continuity editing = in montage moet continuïteit in ruimte en tijd
gerespecteerd worden
 Als kijker shots/scènes aan elkaar kunnen relateren
 Ellipsen = sprongen in tijd
 Niet-betekenisvolle momenten weggeknipt
 Montage is onzichtbaar
 Montage weggemoffeld op micro- en macroniveau
 Scènes lijken organisch aan elkaar verbonden te worden
 Suspension of disbelief > we worden volledig opgenomen in de illusie
 180°-regel
 Typische manier van opbouwen van scène: establishing shot + closer shots
 Match on action = snijden in de actie
 Maakt montage onzichtbaarder
 Eyeline match = blikrichting van personages moeten onderling ruimtelijk
kloppen

“CLASSICAL HOLLYWOOD SYSTEM” (CA. 1914/1930- CA.1960)

Klassieke filmtaal verbonden met specifiek productie-, distrubutie- en
consumptiesysteem = Classical Hollywood System
- Ontstaat vanaf periode waarin studio’s zich in Hollywood vestigden/Griffith actief
was
- 1930: systeem verder verfijnt met opkomst van geluidsfilm
- Enorme output: elke studio bracht 1 film per week uit > voor massapubliek
 Deel van grootstedelijke massacultuur
- Vanaf 1940: minder bioscoopbezoeken
 Door opkomst van TV & suburbanisatie in Verenigde Staten


KLASSIEKE SPEELFILMS VANAF DOORBRAAK GELUID

Klassieke speelfilms als deel van een gestandaardiseerd programma
- Newsreel
- Kortfilm (short)
- Cartoon
- Double feature: A- en B-productie


B-FILMS

Naast A-films (prestigieuze producties), ook B movies (= low-budget films)
- Vaak Westerns, vanaf 1950 ook sciencefiction en horror
 Vaak in series gemaakt (= serials)
- Ongeveer 70 minuten lang > meestal korter dan hoofdfilm
- Vele regisseurs (Anthony Mann) of acteurs (John Wayne) leerden vak in B-films,
vooraleer ze overstapten naar A-films
- Esthetisch gezien interessant: minder geld > durfden meer risico te nemen
 Bv. horrorfilms bij RKO door Val Lewton > kleine meesterwerkjes
Veel studio’s produceerden zowel A- als B-films, maar enkele studio’s focusten hun
productie op B-films

Página 3 de 112

, BA1 TAAL-EN LETTERKUNDE
THEATER-, FILM- EN LITERATUURWETENSCHAPPEN




HOLLYWOOD-SYSTEEM: GEDRAGEN DOOR STUDIO’S

Studio’s stonden in voor de massaproductie van massa-entertainment
- Sommige studio’s waren gigantisch
 Telden duizenden personeelsleden> hiërarchie, specialisatie, arbeidsindeling
 Enorme faciliteiten: opnamestudio’s, research departments, studio lots (=
studio terrein in open lucht)
- Studio’s waren ook belangrijke economische, en politieke factoren in jaren 1940-
50
 Konden meewegen op het beleid
 Nauw vervlochten met groot kapitaal
 Overschakeling naar geluidsfilm versterkte greep naar Wall Street >
overschakeling gepaard met enorme investeringen
 Geluidsdichte opnamestudio’s bouwen & bioscoopzalen uitrusten met
geluidsinstallatie
“Classical Hollywood” is oligopolie (= aantal studio’s die alle macht naar zich trokken)
- Opvallend in klassieke Hollywood systeem: alle studio’s waren verticaal
geïntegreerd (= deden aan productie, distributie en consumptie)
- Systeem van block booking en blind bidding
- Studio’s differentieerden zich
 In productie: A- en B- producties
 In consumptie: A- en B- producties




Página 4 de 112

, BA1 TAAL-EN LETTERKUNDE
THEATER-, FILM- EN LITERATUURWETENSCHAPPEN




Oligopolie van “Classical Hollywood”
- 95% van filmproductie in handen van 8 studio’s
 5 majors = “Big Five” > verticale integratie
 Metro Goldwyn Mayor (MGM), Paramount, Warner Brothers, 20th Century
Fox, Radio Picture (RKO)
 3 minors
 Universal, Colombia, United Artists
 + Independents
- Studiosysteem ontstaan rond WOI > toegepast tot late jaren 1950, vroege jaren
1960
 Rond 1930: hertekening van het evenwicht
 RKO wordt nieuwe grote studio > voordien op vlak van radio actief, had
juiste technici in dienst die ervaring hadden met het werken in geluid
 Fox groeit ook enorm > valt tijdens de Depressie een beetje terug
 Warner Bros kleine studio in de stille periode, maar groeit enorm na 1930
- Elke studio had eigen imago > werd geassocieerd met bepaalde stijl, acteurs en
regisseurs
 Niet strak afgebakend: grote mobiliteit van personeel
 Min of meer sprake van bepaalde identiteit
 MGM: studio van American values, studio van kleurrijke musicals
 Paramount: meer gesofisticeerde Europese identiteit
 Warner Brothers: studio van de gangster-films, film-noir, volkse karakter,
sfeer van de straat vaak opgeroepen
 20th Century fox: special effects
 RKO: bracht enkele gedurfde producties aan de markt (zoals King Kong,
1933), Orson Welles
 Universal: B-producties, horrorfilms, Duits-expressionistische traditie
 Columbia: volks karakter, screwball comedies
 United Artists: coöperatieve studio (Chaplin, Griffith, Fairbanks, Pickford),
productie + distributie zelf in handen, verdelen/distributeur van enkele
onafhankelijke producties
Naast 8 grote studio’s ook nog Independents
- Stonden in voor 5% van filmproductie
- Sommige onafhankelijke studio’s zetten zich in op prestigieuze A-producties
(vergelijkbaar met A-producties van majors)
- Ook kleinere studio’s: “Poverty Row Studio’s” > produceerden enkel B-films
 Studio’s die in jaren 1940-50 ook echte meesterwerken afleverden
- Ook kleine studio’s die gespecialiseerd waren in producties voor specifieke
etnische groepen
 Low-budget producties




Página 5 de 112