Geriatrie
Geriatrie en geriatrische syndromen (les 1)
De geriatrische patiënt en het zorgprogramma
Comprehensive Geriatric Assessment (CGA)= multidimensioneel interdisciplinair diagnostisch
process voor het in kaart brengen van medische, psychologische en functionele mogelijkheden van
kwetsbare ouderen met als doelstelling de ontwikkeling van gecoordineerd en geintegreerd plan
voor behandeling en lange-termijn opvolging
Doel CGA
- Evaluatie van mogelijkheid tot uitvoeren activiteiten noodzakelijk voor ‘welzijn’ van oudere
- Integratie biologisch (medisch), psychologisch (cognitief/affectief), sociaal/financieel domein
- Uitbreiding biologisch domein met psychosociaal domein: beter beeld impact GH-problemen
- Overzicht van mogelijkheden en beperkingen van oudere
- Wijze van omgaan met probleem
- Basis voor
o Zorgvuldige probleemanalyse
o Formuleren van diagnosen/aandachtspunten
o Opstellen zorgplan
o Prognose
Verschillende assessment niveaus: getrapt systeem (alg → specifiek)
1e niveau: 1e indruk (tijdens opnamegesprek/anamnese)
- Algemeen voorkomen
- Fysiek functioneren
- Sensorische functie
- Communicatie
2e niveau
- Gebruik van screening technieken bij specifieke risicogroepen
o Vb vroege detectie plotse cognitieve achteruitgang (delirium) bij ouderen met heupfractuur ahv DOS-
instrument
- Risicopersonen op toegenomen morbiditeit/functioneel verval detecteren
o ISAR (Identification of seniors at risk)/GRP instrument, CAM
e
3 niveau:
- Comprehensief assessment
- Systematische evaluatie in alle functionele gezondheidsdomeinen
1
, - Adhv (pre)screening technieken BMGST (Belgian minimal Geriatric Screening Tools), RAI/MDS
4e niveau
- Probleem gericht en meer gedetailleerd assessment
- In diepte specifiek voor 1 bepaalde diagnose
Valevaluatie
- Multidisciplinair: geriaters, verpleegkundigen, kinesitherapeuten en ergotherapeuten
- Gericht op geriatrische hoogrisicopatiënt in ZH
- Getest op haalbaarheid door 17 ZH verspreid over Vlaanderen, Wallonië en Brussel
- 4 fasen:
1. Case finding: opsporen van hoogrisicopersonen
2. Multifactoriële evaluatie: in kaart brengen van RF en oorzaken
3. Multifactoriële interventies: aanpak en behandeling
4. Transfer van info bij ontslag
Zorg voor ouderen
- Thuiszorg: Mantelzorger – Huisarts – Thuiszorgorganisaties
- Dagopvang– kortverblijf → wnr draagkracht thuiszorg overschreden
- Hersteloorden
- Residentiële zorg: Woon- en zorgcentra
- Ziekenhuiszorg: Zorgprogramma voor geriatrische pt
o Elk ZH met dienst geriatrie moet zo’n zorgprogramma hebben
De geriatrische pt
- Populatie >75j +
o Fragiliteit en beperkte homeostase
o Actieve polypathologie
2
, o Atypische klinische beelden vb infectie presenteert zich anders bij ouderen
o Verstoorde FK veel comorbiditeiten en polyfarmacie
o Gevaar voor functionele achteruitgang
o Gevaar voor deficiënte voeding
o Neigen tot inactiviteit en bedlegerigheid, ↑risico op opname in instelling en
afhankelijkheid bij activiteit van dagelijkse leven
o Psychosociale problemen
Screening → elke 75+ opgenomen in ZH en er verblijvend
- Door teamlid van afdeling waar opgenomen
- Gevalideerd screeningsinstrument
- Vermelding in P dossier
- Indien geen beroep op ILT => reden vermelden in pt-dossier (waarom niet gescreend)
Zorgprogramma voor geriatrische P (Koninklijk besluit)
1. Erkende dienst geriatrie: pluridisciplinaire zorgequipe
2. Geriatrische raadpleging
3. Geriatrisch dagZH: wnr P verwezen door HA/ZH →van daaruit behandelplan opstellen
4. Interne liaison: kwetsbare mensen binnen ZH op andere dienst
5. Externe liaison: hoe continuitieit van zorg garandeert wnr oudere ZH verlaat en binnenkomt
o individueel vlak: sociale dienst op geriatrie
o meso niveau: afspraken met WZC, thuisorganisaties…
De geriatrische zorg
- Pluridisciplinair: Diagnostisch – Therapeutisch – Revalidatie – Opvolging
- Opsporen van geriatrische P en waarborgen van continuïteit van zorg
o In samenspraak met HA en andere zorgverleners
- Hoofddoel
o Optimaal herstel vd functionele performantie
o Een zo groot mogelijke zelfredzaamheid en levenskwaliteit
Vereiste deskundigheid: pluridisciplinair geriatrisch team: 9
- Min 1 voltijd geriatrer
- Verpleegkundige
- Zorgkundige
- Sociaal assistent of verpl, optie sociale verpl
- Kinesitherapeut
- Ergotherapeut
- Logopedist
- Dieetleer
- Psycholoog
Zie kliniek
3
, Infecties bij oudere personen (les 1)
Epidemiologie
- Meeste infecties komen voor bij oudere populatie (ook bij jongsten: nog geen IS)
o Kwetsbaar, immuniteit laat afweten, comorbiditeiten → terug infecties
- Top 3
o UTI x20 tov jong volwassenen
▪ Incidentie stijgt met leeftijd (CAVE urinaire catheters)
▪ Meer bacteriurie (>100000HFU), meer urineweginfecties bij V > M
o LRTI x3 tov jong volwassenen
▪ Belangrijkste doodsoorzaak in BE
▪ Incidentie neemt toe met leeftijd, meer kans op hospitalisatie bij mannen
▪ Pneumonie kan latent zijn, zonder koorst, lichte hoest,…
o SSTI (huid en weke weefsels)
- Verhoogde mortaliteit: stijgt sterk met lft vanaf 70j
- Verhoogde morbiditeit ➔ Trager herstel
o ↑AE/complicaties
o ↑hospitalisatieduur
o ↑functioneel verlies
Risicofactoren
- Veroudering vh IS: immunosenescentie
o Cellulaire immuniteit: thymus involutie, minder hematopoetisch weefsel in BM
▪ ↓productie TC en BC => minder naïeve cellen naar periferie?
• Oligoclonale expansie CD8+ geheugen T-cellen
▪ Jonge immuuncellen koloniseren thymus => perifere klieren en BM
▪ Capaciteit om dat te doen vermindert: thymus involueert en verdwijnt, ook
BM mindert
• LW minder bevolkt door afweercellen
▪ Shift jonge TC naar senescente BC en TC: minder goed reageren, AS maken
met mindere affiniteit
o As: ↓affiniteit met Ag, ↓opsonofagocytose
o Gevolg: immunogeniciteit vaccins ↓ (IR ↓ bij ouderen)
o Moleculair: ook aangeboren systeem (APC) gaan het ook minder goed doen
- Veroudering van eindorganen (max capaciteit/reserve organen rond 30j)
4
Geriatrie en geriatrische syndromen (les 1)
De geriatrische patiënt en het zorgprogramma
Comprehensive Geriatric Assessment (CGA)= multidimensioneel interdisciplinair diagnostisch
process voor het in kaart brengen van medische, psychologische en functionele mogelijkheden van
kwetsbare ouderen met als doelstelling de ontwikkeling van gecoordineerd en geintegreerd plan
voor behandeling en lange-termijn opvolging
Doel CGA
- Evaluatie van mogelijkheid tot uitvoeren activiteiten noodzakelijk voor ‘welzijn’ van oudere
- Integratie biologisch (medisch), psychologisch (cognitief/affectief), sociaal/financieel domein
- Uitbreiding biologisch domein met psychosociaal domein: beter beeld impact GH-problemen
- Overzicht van mogelijkheden en beperkingen van oudere
- Wijze van omgaan met probleem
- Basis voor
o Zorgvuldige probleemanalyse
o Formuleren van diagnosen/aandachtspunten
o Opstellen zorgplan
o Prognose
Verschillende assessment niveaus: getrapt systeem (alg → specifiek)
1e niveau: 1e indruk (tijdens opnamegesprek/anamnese)
- Algemeen voorkomen
- Fysiek functioneren
- Sensorische functie
- Communicatie
2e niveau
- Gebruik van screening technieken bij specifieke risicogroepen
o Vb vroege detectie plotse cognitieve achteruitgang (delirium) bij ouderen met heupfractuur ahv DOS-
instrument
- Risicopersonen op toegenomen morbiditeit/functioneel verval detecteren
o ISAR (Identification of seniors at risk)/GRP instrument, CAM
e
3 niveau:
- Comprehensief assessment
- Systematische evaluatie in alle functionele gezondheidsdomeinen
1
, - Adhv (pre)screening technieken BMGST (Belgian minimal Geriatric Screening Tools), RAI/MDS
4e niveau
- Probleem gericht en meer gedetailleerd assessment
- In diepte specifiek voor 1 bepaalde diagnose
Valevaluatie
- Multidisciplinair: geriaters, verpleegkundigen, kinesitherapeuten en ergotherapeuten
- Gericht op geriatrische hoogrisicopatiënt in ZH
- Getest op haalbaarheid door 17 ZH verspreid over Vlaanderen, Wallonië en Brussel
- 4 fasen:
1. Case finding: opsporen van hoogrisicopersonen
2. Multifactoriële evaluatie: in kaart brengen van RF en oorzaken
3. Multifactoriële interventies: aanpak en behandeling
4. Transfer van info bij ontslag
Zorg voor ouderen
- Thuiszorg: Mantelzorger – Huisarts – Thuiszorgorganisaties
- Dagopvang– kortverblijf → wnr draagkracht thuiszorg overschreden
- Hersteloorden
- Residentiële zorg: Woon- en zorgcentra
- Ziekenhuiszorg: Zorgprogramma voor geriatrische pt
o Elk ZH met dienst geriatrie moet zo’n zorgprogramma hebben
De geriatrische pt
- Populatie >75j +
o Fragiliteit en beperkte homeostase
o Actieve polypathologie
2
, o Atypische klinische beelden vb infectie presenteert zich anders bij ouderen
o Verstoorde FK veel comorbiditeiten en polyfarmacie
o Gevaar voor functionele achteruitgang
o Gevaar voor deficiënte voeding
o Neigen tot inactiviteit en bedlegerigheid, ↑risico op opname in instelling en
afhankelijkheid bij activiteit van dagelijkse leven
o Psychosociale problemen
Screening → elke 75+ opgenomen in ZH en er verblijvend
- Door teamlid van afdeling waar opgenomen
- Gevalideerd screeningsinstrument
- Vermelding in P dossier
- Indien geen beroep op ILT => reden vermelden in pt-dossier (waarom niet gescreend)
Zorgprogramma voor geriatrische P (Koninklijk besluit)
1. Erkende dienst geriatrie: pluridisciplinaire zorgequipe
2. Geriatrische raadpleging
3. Geriatrisch dagZH: wnr P verwezen door HA/ZH →van daaruit behandelplan opstellen
4. Interne liaison: kwetsbare mensen binnen ZH op andere dienst
5. Externe liaison: hoe continuitieit van zorg garandeert wnr oudere ZH verlaat en binnenkomt
o individueel vlak: sociale dienst op geriatrie
o meso niveau: afspraken met WZC, thuisorganisaties…
De geriatrische zorg
- Pluridisciplinair: Diagnostisch – Therapeutisch – Revalidatie – Opvolging
- Opsporen van geriatrische P en waarborgen van continuïteit van zorg
o In samenspraak met HA en andere zorgverleners
- Hoofddoel
o Optimaal herstel vd functionele performantie
o Een zo groot mogelijke zelfredzaamheid en levenskwaliteit
Vereiste deskundigheid: pluridisciplinair geriatrisch team: 9
- Min 1 voltijd geriatrer
- Verpleegkundige
- Zorgkundige
- Sociaal assistent of verpl, optie sociale verpl
- Kinesitherapeut
- Ergotherapeut
- Logopedist
- Dieetleer
- Psycholoog
Zie kliniek
3
, Infecties bij oudere personen (les 1)
Epidemiologie
- Meeste infecties komen voor bij oudere populatie (ook bij jongsten: nog geen IS)
o Kwetsbaar, immuniteit laat afweten, comorbiditeiten → terug infecties
- Top 3
o UTI x20 tov jong volwassenen
▪ Incidentie stijgt met leeftijd (CAVE urinaire catheters)
▪ Meer bacteriurie (>100000HFU), meer urineweginfecties bij V > M
o LRTI x3 tov jong volwassenen
▪ Belangrijkste doodsoorzaak in BE
▪ Incidentie neemt toe met leeftijd, meer kans op hospitalisatie bij mannen
▪ Pneumonie kan latent zijn, zonder koorst, lichte hoest,…
o SSTI (huid en weke weefsels)
- Verhoogde mortaliteit: stijgt sterk met lft vanaf 70j
- Verhoogde morbiditeit ➔ Trager herstel
o ↑AE/complicaties
o ↑hospitalisatieduur
o ↑functioneel verlies
Risicofactoren
- Veroudering vh IS: immunosenescentie
o Cellulaire immuniteit: thymus involutie, minder hematopoetisch weefsel in BM
▪ ↓productie TC en BC => minder naïeve cellen naar periferie?
• Oligoclonale expansie CD8+ geheugen T-cellen
▪ Jonge immuuncellen koloniseren thymus => perifere klieren en BM
▪ Capaciteit om dat te doen vermindert: thymus involueert en verdwijnt, ook
BM mindert
• LW minder bevolkt door afweercellen
▪ Shift jonge TC naar senescente BC en TC: minder goed reageren, AS maken
met mindere affiniteit
o As: ↓affiniteit met Ag, ↓opsonofagocytose
o Gevolg: immunogeniciteit vaccins ↓ (IR ↓ bij ouderen)
o Moleculair: ook aangeboren systeem (APC) gaan het ook minder goed doen
- Veroudering van eindorganen (max capaciteit/reserve organen rond 30j)
4
