Open vragen:
1) Een van de leidmotieven in het handboek is het naturalisme. Leg uit wat naturalisme is en geef drie voorbeelden van
denkers of theorieën die bekend staan als naturalistisch. Leg voor elk voorbeeld uit waarom er sprake is van naturalisme.
(5p)
a) Definitie v naturalisme: filosofische opvatting dat het universum verklaarbaar is vanuit zijn eigen natuur en eigen
principes zoals de oerstoffen, die beschreven kunnen worden door middel vd natuurwetenschappen , eerder dan vanuit
bovennatuurlijke gebeurtenissen
b) naturalistische denkers & theorieën
1. natuurfilosofen
2. materialisten of fysicalisten, zoals la mettrie of hedendaagse fysicalisten
3. Nietzsche, omdat hij terdege rekening hield met bevindingen uit de toenmalige natuurwetenschappen. de mens
als product vd natuur, van zijn natuur. Nadruk op natuurlijke feiten en ‘onze natuur’ - onze lichamelijke constitutie
en ons temperament
2) Geef 2 argumenten voor en tegen een dualistische opvatting over de verhouding tussen lichaam en geest:
1. Pro: Descartes’ gedachte-experiment: We kunnen bestaan zonder lichaam dus we zijn niet ons lichaam.
2. Pro: Bijna-doodervaringen: sommige personen die klinisch dood geweest zijn kunnen die korte periode van sterfte
beschrijven als een ervaring waarbij ze afstand nemen van het lichaam en bijvoorbeeld hun overleden dierbaren zien.
Een persoon overleeft dus zijn eigen lichaam. Alhoewel dit argument wel onbetrouwbaar en tegenstrijdig is.
3. Contra: het interactieprobleem: hoe informatie uitwisselen tussen lichaam en geest als ze volledig anders zijn?
4. Contra: het probleem van andere geesten: hebben andere mensen ook een geest? We kunnen nooit zeker zijn wat
anderen denken of ervaren, dualisme gaat verder -> nooit zeker zijn dat andere mensen een geest hebben.
3) Geef 2 argumenten voor en tegen het reductionisme:
1. Pro: autoriteit en succes van de moderne wetenschappen (geneeskunde, neurowetenschappen…)
2. Pro: aansluiting bij gezond verstand: “what you see is what you get”
3. Contra: kennisargument van Frank Jackson: het geval van Mary. Zijn qualia ook fysisch?
4. Contra: dilemma van Hempel: wat wordt bedoeld als men zegt dat alles kan worden beschreven en verklaard met
behulp van fysica? Als het om de huidige fysica is, is het fysicalisme onwaar. Als het om fysica in haar gehele afgeronde
vorm gaat is fysica een lege theorie.
4) Verklaar scheldwoord adaptationisme: adaptationisme is optimisme over de ontwerpkracht van natuurlijke selectie.
Panglossianisme is hiervan een spotnaam. Het legt de nadruk op de beperkingen van natuurlijke selectie. Ze zien elke ziekte als een
soort zegen, ze gaan alles positief bekijken. Adaptationisten zien er iets nuttigs in, ook al zijn er veel ontwerpen die duidelijk veel
minder goed zijn/geen toepassing hebben.
5) Situeer, verklaar én illustreer het volgende begrip: ressentiment
Situeer (0,75): Nietzsches kritiek op tal van theorieën en fenomenen, zoals de epistemologie van Plato, de christelijke
moraal en de vrouw
Verklaar: emotie als reactie op een onaangename stand van zaken die men zelf niet kan veranderen (0,25). Oplossing: de
onaangename stand van zaken depreciëren, dat wil zeggen wegzetten als onbelangrijk of oninteressant (0,5)
Illustreer: drie voorbeelden in de cursus:
a) Plato’s reactie op de veranderlijkheid van de zintuiglijke wereld;
b) de reactie van christenen op de superioriteit en de hardheid van de herenmoraal
c) Nietzsches eigen reactie op de onbereikbaarheid van vrouwen in zijn leven
6) Bespreek drie bezwaren van Friedrich Nietzsche tegen de moraalfilosofie van Immanuel Kant.
a. We hebben vrij wil waarmee we op vrije en autonome wijze keuzes kunnen maken.
1) Een van de leidmotieven in het handboek is het naturalisme. Leg uit wat naturalisme is en geef drie voorbeelden van
denkers of theorieën die bekend staan als naturalistisch. Leg voor elk voorbeeld uit waarom er sprake is van naturalisme.
(5p)
a) Definitie v naturalisme: filosofische opvatting dat het universum verklaarbaar is vanuit zijn eigen natuur en eigen
principes zoals de oerstoffen, die beschreven kunnen worden door middel vd natuurwetenschappen , eerder dan vanuit
bovennatuurlijke gebeurtenissen
b) naturalistische denkers & theorieën
1. natuurfilosofen
2. materialisten of fysicalisten, zoals la mettrie of hedendaagse fysicalisten
3. Nietzsche, omdat hij terdege rekening hield met bevindingen uit de toenmalige natuurwetenschappen. de mens
als product vd natuur, van zijn natuur. Nadruk op natuurlijke feiten en ‘onze natuur’ - onze lichamelijke constitutie
en ons temperament
2) Geef 2 argumenten voor en tegen een dualistische opvatting over de verhouding tussen lichaam en geest:
1. Pro: Descartes’ gedachte-experiment: We kunnen bestaan zonder lichaam dus we zijn niet ons lichaam.
2. Pro: Bijna-doodervaringen: sommige personen die klinisch dood geweest zijn kunnen die korte periode van sterfte
beschrijven als een ervaring waarbij ze afstand nemen van het lichaam en bijvoorbeeld hun overleden dierbaren zien.
Een persoon overleeft dus zijn eigen lichaam. Alhoewel dit argument wel onbetrouwbaar en tegenstrijdig is.
3. Contra: het interactieprobleem: hoe informatie uitwisselen tussen lichaam en geest als ze volledig anders zijn?
4. Contra: het probleem van andere geesten: hebben andere mensen ook een geest? We kunnen nooit zeker zijn wat
anderen denken of ervaren, dualisme gaat verder -> nooit zeker zijn dat andere mensen een geest hebben.
3) Geef 2 argumenten voor en tegen het reductionisme:
1. Pro: autoriteit en succes van de moderne wetenschappen (geneeskunde, neurowetenschappen…)
2. Pro: aansluiting bij gezond verstand: “what you see is what you get”
3. Contra: kennisargument van Frank Jackson: het geval van Mary. Zijn qualia ook fysisch?
4. Contra: dilemma van Hempel: wat wordt bedoeld als men zegt dat alles kan worden beschreven en verklaard met
behulp van fysica? Als het om de huidige fysica is, is het fysicalisme onwaar. Als het om fysica in haar gehele afgeronde
vorm gaat is fysica een lege theorie.
4) Verklaar scheldwoord adaptationisme: adaptationisme is optimisme over de ontwerpkracht van natuurlijke selectie.
Panglossianisme is hiervan een spotnaam. Het legt de nadruk op de beperkingen van natuurlijke selectie. Ze zien elke ziekte als een
soort zegen, ze gaan alles positief bekijken. Adaptationisten zien er iets nuttigs in, ook al zijn er veel ontwerpen die duidelijk veel
minder goed zijn/geen toepassing hebben.
5) Situeer, verklaar én illustreer het volgende begrip: ressentiment
Situeer (0,75): Nietzsches kritiek op tal van theorieën en fenomenen, zoals de epistemologie van Plato, de christelijke
moraal en de vrouw
Verklaar: emotie als reactie op een onaangename stand van zaken die men zelf niet kan veranderen (0,25). Oplossing: de
onaangename stand van zaken depreciëren, dat wil zeggen wegzetten als onbelangrijk of oninteressant (0,5)
Illustreer: drie voorbeelden in de cursus:
a) Plato’s reactie op de veranderlijkheid van de zintuiglijke wereld;
b) de reactie van christenen op de superioriteit en de hardheid van de herenmoraal
c) Nietzsches eigen reactie op de onbereikbaarheid van vrouwen in zijn leven
6) Bespreek drie bezwaren van Friedrich Nietzsche tegen de moraalfilosofie van Immanuel Kant.
a. We hebben vrij wil waarmee we op vrije en autonome wijze keuzes kunnen maken.
