Hoofdstuk 1 Methodologie: kennis door veranderen, de empirische benadering in de
pedagogiek
Ilse van Meurs
1.1.1 Een casus
Empirisch-analytisch Empirie betekent “ervaring als bron van kennis”. De stroming is analytisch,
onderzoek omdat ze kritisch en rationeel naar eigen resultaten kijkt. De
onderzoeksresultaten blijven geldig tot het tegendeel wordt aangetoond. Het
onderzoek is herhaalbaar en controleerbaar
Horizontale groepen Indeling in dezelfde leeftijdscategorie, je schuift door naar een nieuwe groep
met nieuwe begeleiders. Hier kan beter ingespeeld worden op
ontwikkelingsniveau, kunnen er makkelijker vriendjes gemaakt worden en
ouders kunnen goed ervaringen uitwisselen
Verticale groepsindeling Indeling met meerdere leeftijden bij elkaar, de begeleiders blijven wel op de
groep staan, dit zorgt voor een vertrouwde band en geen breuk van de
gehechtheidsrelatie. Taalvaardigheid wordt gestimuleerd en de ouders
kennen de leidsters goed. Daarnaast is het een nabootsing van situatie in een
groot gezin
Pedagogisch criterium Het welbevinden van de kinderen (inclusief het belang van een optimale
ontwikkeling). Het belang van de kinderen staat voorop
Gehechtheidstheorie Theorie over de aard van de relatie die zich in het eerste levensjaar vormt
tussen moeder, vader, en eventueel andere vaste verzorg(st)er enerzijds en
kind anderzijds. Deze hechtingsrelatie kan voor het kind een veilig of onveilig
karakter krijgen, afhankelijk van de instelling en het gedrag van de
verzorgende ouder
Welbevinden Zich goed voelen, leefplezier en kwaliteit van het leven
Empirische pedagogiek Er zal nooit aan pedagogen in de praktijk voorgeschreven worden hoe
opvoeding eruit moet zien. Opvoeders, leerkrachten en hulpverleners bepalen
dit zelf, op basis van eigen inzichten en ervaringen en het liefst na kennis te
hebben genomen van meest recente wetenschappelijke kennis
1.1.2 Wat is empirisch-analytische pedagogiek
Empirisch-analytische op systematische wijze verschillende pedagogische handelingen, methoden,
pedagogiek ingrepen, therapieën en dergelijke uitproberen en kijken of er van verschillend
pedagogisch effect sprake is. Het dwingt opvoedkundigen hun ideeën over
opvoedingsprocessen voortdurend aan de realiteit te toetsen
Empirisch duidt op de belangrijke plaats die de concrete
opvoedingswerkelijkheid van opvoeders en kinderen in een pedagogische
wetenschap moeten innemen
Analytisch duidt op de bescheiden pretentie, de opvoedingswerkelijkheid
telkens willen beschrijven en interpreteren
Pedagogisch Opgebouwd uit methoden, bijvoorbeeld een experiment, survey-onderzoek,
onderzoeksprogramma laboratoriumexperiment, observatieonderzoek, archiefonderzoek,
, neurobiologische en fysiologische studies. De vraag of hypothese bepaalt
welke methode het beste past
Kwantitatief Cijfermatige gegevens, laat statistische bewerkingen toe
Kwalitatief Meningen
Systematiek en moet worden nagestreefd in vooral kwalitatief onderzoek. Iedere goed
navolgbaarheid opgeleide onderzoeker zou in beginsel het onderzoek naar verticaal versus
horizontaal opvang moeten kunnen herhalen (repliceren)
Integratieve, Pedagogiek is gericht op integratie van verschillende disciplinaire
interdisciplinaire perspectieven. Niet verschansen achter details, maar gegevens uit diverse
wetenschap disciplines op verschillende niveaus van organisatie integreren in een meer
omvattend theoretisch perspectief
1.2 Historische achtergronden
Pedagogiek neemt specifieke vraag voor rekening op welke wijze het
functioneren en de ontwikkeling van het kind door en in opvoeding en
onderwijs kan worden verbeterd en geoptimaliseerd. Psychologie en
pedagogiek houden zich beiden bezig met o.a ontwikkeling van de mens, dus
er is zeker overlap, maar het blijven twee zelfstandige disciplines.
1.3.1 Empirisch-analytische pedagogiek
Pedagogiek: verschillende disciplinaire perspectieven verbinden tot een
integratieve theorie. Integreren van pedagogisch relevante kennis uit andere
disciplines vanuit pedagogisch perspectief en met oog op verbetering van
pedagogische praktijk, in het belang van het kind.
Psychologie legt nadruk op beschrijving en verklaring van ontwikkeling.
Pedagogiek kent lange traditie van reflectie over waarden en normen die
verband houden met opvoedingsdoelen en aanvaardbare
opvoedingsmiddelen.
1.2.3 De empirische cyclus
De empirische cyclus hoe
empirisch-analytisch
onderzoek is
gestructureerd en
welke stappen
moeten worden
gezet bij het
verzamelen en
analyseren van
empirische
gegevens
, Observatie Verzamelen en groeperen van empirisch feitenmateriaal.
Praktijkproblemen of ervaringen waar een probleem ligt, wat je op wil lossen
Hypothese een voorlopige stelling waarin je aangeeft wat je verwacht te vinden in je
onderzoek.
Inductie Formulering van hypothesen
Wat kan de oorzaak zijn / een voorlopig antwoord. Het is een soort globale
hypothese.
Deductie Afleiding van speciale consequenties uit de hypothesen, in de vorm van
toetsbare voorspellingen
uit de globale hypothese (inductie) moeten concrete voorspellingen worden
afgeleid. Je gaat dus van algemeen naar specifiek. Je maakt toetsbare
voorspellingen, denk aan specificeren doelgroep, instrumenten bepalen en je
onderzoeksopzet
Toetsing van de hypothesen, aan het al dan niet uitkomen van de voorspellingen in
nieuw empirisch materiaal
Evaluatie van de uitkomsten van de toetsing in verband met de gestelde hypothese(n)
of theorie.
De uitkomst wordt naar de aanvankelijke hypothese teruggekoppeld
Toetsbare voorspelling Toetsbaarheid is de eis dat er nauwkeurige voorspellingen kunnen worden
gedaan over te verwachten waarnemingen vanuit een hypothese of theorie
aan de hand waarvan deze bevestigd of weerlegd kan worden
Intersubjectieve empirische cyclus is mede uitgewerkt om het onderzoeksproces doorzichtig te
navolgbaarheid maken en daardoor navolgbaar
Spiraal / cirkel ieder onderzoek levert materiaal op ten behoeve van een aanscherping of
hernieuwde formulering van hypothesen voor verder onderzoek
1.4 Cultuurvergelijkende achtergronden
Pedagogiek als wetenschappelijke discipline is niet een specifiek Nederlands
verschijnsel, maar zeker ook niet wereldwijd verbreid. Er zijn bijvoorbeeld in
andere landen aparte disciplines voor bestudering van opvoeding en
onderwijs. In engelstalige landen wel verwarrend anders; ‘education’ is
doorgaans de discipline die het onderwijs tot voorwerp van onderzoek heeft
gemaakt. Er wordt een sterke grens getrokken tussen ‘leren’ en ‘opvoeden’
men beschouwt het onderzoek naar opvoeding van kinderen in gezin hier niet
als onderdeel van education, maar eerder ontwikkelingspsychologie of human
development
1.5 Toekomst
Diagnostiek methoden en technieken om een probleem vast te stellen
pedagogiek
Ilse van Meurs
1.1.1 Een casus
Empirisch-analytisch Empirie betekent “ervaring als bron van kennis”. De stroming is analytisch,
onderzoek omdat ze kritisch en rationeel naar eigen resultaten kijkt. De
onderzoeksresultaten blijven geldig tot het tegendeel wordt aangetoond. Het
onderzoek is herhaalbaar en controleerbaar
Horizontale groepen Indeling in dezelfde leeftijdscategorie, je schuift door naar een nieuwe groep
met nieuwe begeleiders. Hier kan beter ingespeeld worden op
ontwikkelingsniveau, kunnen er makkelijker vriendjes gemaakt worden en
ouders kunnen goed ervaringen uitwisselen
Verticale groepsindeling Indeling met meerdere leeftijden bij elkaar, de begeleiders blijven wel op de
groep staan, dit zorgt voor een vertrouwde band en geen breuk van de
gehechtheidsrelatie. Taalvaardigheid wordt gestimuleerd en de ouders
kennen de leidsters goed. Daarnaast is het een nabootsing van situatie in een
groot gezin
Pedagogisch criterium Het welbevinden van de kinderen (inclusief het belang van een optimale
ontwikkeling). Het belang van de kinderen staat voorop
Gehechtheidstheorie Theorie over de aard van de relatie die zich in het eerste levensjaar vormt
tussen moeder, vader, en eventueel andere vaste verzorg(st)er enerzijds en
kind anderzijds. Deze hechtingsrelatie kan voor het kind een veilig of onveilig
karakter krijgen, afhankelijk van de instelling en het gedrag van de
verzorgende ouder
Welbevinden Zich goed voelen, leefplezier en kwaliteit van het leven
Empirische pedagogiek Er zal nooit aan pedagogen in de praktijk voorgeschreven worden hoe
opvoeding eruit moet zien. Opvoeders, leerkrachten en hulpverleners bepalen
dit zelf, op basis van eigen inzichten en ervaringen en het liefst na kennis te
hebben genomen van meest recente wetenschappelijke kennis
1.1.2 Wat is empirisch-analytische pedagogiek
Empirisch-analytische op systematische wijze verschillende pedagogische handelingen, methoden,
pedagogiek ingrepen, therapieën en dergelijke uitproberen en kijken of er van verschillend
pedagogisch effect sprake is. Het dwingt opvoedkundigen hun ideeën over
opvoedingsprocessen voortdurend aan de realiteit te toetsen
Empirisch duidt op de belangrijke plaats die de concrete
opvoedingswerkelijkheid van opvoeders en kinderen in een pedagogische
wetenschap moeten innemen
Analytisch duidt op de bescheiden pretentie, de opvoedingswerkelijkheid
telkens willen beschrijven en interpreteren
Pedagogisch Opgebouwd uit methoden, bijvoorbeeld een experiment, survey-onderzoek,
onderzoeksprogramma laboratoriumexperiment, observatieonderzoek, archiefonderzoek,
, neurobiologische en fysiologische studies. De vraag of hypothese bepaalt
welke methode het beste past
Kwantitatief Cijfermatige gegevens, laat statistische bewerkingen toe
Kwalitatief Meningen
Systematiek en moet worden nagestreefd in vooral kwalitatief onderzoek. Iedere goed
navolgbaarheid opgeleide onderzoeker zou in beginsel het onderzoek naar verticaal versus
horizontaal opvang moeten kunnen herhalen (repliceren)
Integratieve, Pedagogiek is gericht op integratie van verschillende disciplinaire
interdisciplinaire perspectieven. Niet verschansen achter details, maar gegevens uit diverse
wetenschap disciplines op verschillende niveaus van organisatie integreren in een meer
omvattend theoretisch perspectief
1.2 Historische achtergronden
Pedagogiek neemt specifieke vraag voor rekening op welke wijze het
functioneren en de ontwikkeling van het kind door en in opvoeding en
onderwijs kan worden verbeterd en geoptimaliseerd. Psychologie en
pedagogiek houden zich beiden bezig met o.a ontwikkeling van de mens, dus
er is zeker overlap, maar het blijven twee zelfstandige disciplines.
1.3.1 Empirisch-analytische pedagogiek
Pedagogiek: verschillende disciplinaire perspectieven verbinden tot een
integratieve theorie. Integreren van pedagogisch relevante kennis uit andere
disciplines vanuit pedagogisch perspectief en met oog op verbetering van
pedagogische praktijk, in het belang van het kind.
Psychologie legt nadruk op beschrijving en verklaring van ontwikkeling.
Pedagogiek kent lange traditie van reflectie over waarden en normen die
verband houden met opvoedingsdoelen en aanvaardbare
opvoedingsmiddelen.
1.2.3 De empirische cyclus
De empirische cyclus hoe
empirisch-analytisch
onderzoek is
gestructureerd en
welke stappen
moeten worden
gezet bij het
verzamelen en
analyseren van
empirische
gegevens
, Observatie Verzamelen en groeperen van empirisch feitenmateriaal.
Praktijkproblemen of ervaringen waar een probleem ligt, wat je op wil lossen
Hypothese een voorlopige stelling waarin je aangeeft wat je verwacht te vinden in je
onderzoek.
Inductie Formulering van hypothesen
Wat kan de oorzaak zijn / een voorlopig antwoord. Het is een soort globale
hypothese.
Deductie Afleiding van speciale consequenties uit de hypothesen, in de vorm van
toetsbare voorspellingen
uit de globale hypothese (inductie) moeten concrete voorspellingen worden
afgeleid. Je gaat dus van algemeen naar specifiek. Je maakt toetsbare
voorspellingen, denk aan specificeren doelgroep, instrumenten bepalen en je
onderzoeksopzet
Toetsing van de hypothesen, aan het al dan niet uitkomen van de voorspellingen in
nieuw empirisch materiaal
Evaluatie van de uitkomsten van de toetsing in verband met de gestelde hypothese(n)
of theorie.
De uitkomst wordt naar de aanvankelijke hypothese teruggekoppeld
Toetsbare voorspelling Toetsbaarheid is de eis dat er nauwkeurige voorspellingen kunnen worden
gedaan over te verwachten waarnemingen vanuit een hypothese of theorie
aan de hand waarvan deze bevestigd of weerlegd kan worden
Intersubjectieve empirische cyclus is mede uitgewerkt om het onderzoeksproces doorzichtig te
navolgbaarheid maken en daardoor navolgbaar
Spiraal / cirkel ieder onderzoek levert materiaal op ten behoeve van een aanscherping of
hernieuwde formulering van hypothesen voor verder onderzoek
1.4 Cultuurvergelijkende achtergronden
Pedagogiek als wetenschappelijke discipline is niet een specifiek Nederlands
verschijnsel, maar zeker ook niet wereldwijd verbreid. Er zijn bijvoorbeeld in
andere landen aparte disciplines voor bestudering van opvoeding en
onderwijs. In engelstalige landen wel verwarrend anders; ‘education’ is
doorgaans de discipline die het onderwijs tot voorwerp van onderzoek heeft
gemaakt. Er wordt een sterke grens getrokken tussen ‘leren’ en ‘opvoeden’
men beschouwt het onderzoek naar opvoeding van kinderen in gezin hier niet
als onderdeel van education, maar eerder ontwikkelingspsychologie of human
development
1.5 Toekomst
Diagnostiek methoden en technieken om een probleem vast te stellen
