Samenvatting B&C: Mondelinge communicatie
Hoofdstuk 1: Algemene communicatie
1.1 Inleiding
Mondhygiënist
DOEL: preventieve, kwaliteitsvolle mond -en tandzorg verbeteren
PREVENTIEVE ROL: - voorkomen van tandbederf
- voorkomen van afwijkingen
- voorkomen dat afwijkingen verergeren
Soorten preventie
Primaire preventie = voorkomen van ziekte door het elimineren of verminderen van
ziekterisico’s/oorzaken
hoofddoel van mondhygiënist
AARD: voorlichtend
WANNEER: als cliënt gezond is
WIE: hele gemeenschap, groep of individu
VB: - tanden poetsen voorkomt cariës
- mondhygiëne-instructie: mondhygiënisten & tandartsen kunnen patiënten leren hoe ze
tanden & tandvlees op juiste manier moeten poetsen & flossen
voorkomen van tandplaque-opbouw en tandbederf
- fluoridebehandeling belang kinderen in ontw. fase v tanden
- dieetadvies: info verstrekken over gezonde voedingskeuzes & suikerinname beperken
voorkomen van tandbederf
- sealants: tandafdichtingen aanbrengen op kauwvlakken v/d achterste kiezen
beschermen tegen tandbederf (vnl. bij kinderen & adolescenten)
Secundaire preventie = vroegtijdig opsporen en behandelen van een ziekte
WANNEER: als gezondheid reeds verstoord is
VOORBEELD: - via borstkankerscreening
- paro behandeling: tandsteen verwijderen voorkomt gingivitis
- tandheelkundige controles/röntgenfoto’s & prof. tandreiniging
identificeren & aanpakken problemen in vroeg stadium voordat ze ernstig
worden of symptomen veroorzaken
- tandvulling: tandbederf in vroeg stadium -> tandarts zal aangetaste tandweefsel
verwijderen & tand vullen voorkomt verdere verspreiding cariës &
herstelt structuur + functie tand
Tertiaire preventie = voorkomen van verergering v/e bestaande ziekte & complicaties v/e ziekte
voorkomen
WANNEER: als gezondheid reeds verstoord is
VOORBEELD: - levensstijl aanpassen v/e diabetespatiënt -> minder kans op schade aan netvlies
(= diabetische retinopathie)
- blijvende opvolging v patiënt
- tandvleesbehandeling: diepe reiniging, flapoperaties of bottransplantaties voor
parodontitis
beheersen v/d aandoening & voorkomen v verdere schade aan tandvlees &
onderliggende botweefsel
1
,1.2 Definitie van communicatie
Communicatie = proces waarbij mensen ideeën delen, samen met ervaringen, kennis & gevoelens, dit
d.m.v. overdracht van symbolische boodschappen
4 ASPECTEN: 1. Communicatie is een proces
⤷ vindt enkel plaats als 2 of meer personen onderling betrokken zijn bij delen v
ideeën, ervaringen & gevoelens
⤷ actie – reactie
2. Communicatie is multifunctioneel
⤷ gedeelde boodschap wanneer zorgverleners & zorgvragers communiceren
vervult meerdere functies
⤷ bereiken v functies afh. v manier waarop boodschap is verstuurd & ontvangen
⤷ VB: patiëntinstructies tandextractie
Informatieve functie = tandarts voorziet patiënt van info over tandextractie.
DOEL: helpt patiënt om goed geïnformeerd te zijn over wat te verwachten &
hoe voor mond te zorgen na ingreep
VB: details over procedure en verdoving, mogelijke risico’s & complicaties,
instructies voor nazorg (voedsel & medicatie)
Geruststellende functie = tijdens gesprek een geruststellende taal & toon
gebruiken, info doseren om zorgen & angsten van
patiënt te verminderen
DOEL: positieve patiëntervaring & angst voor tandarts verminderen
Educatieve functie = patiënt voorlichten over mondgezondheid en preventieve
maatregelen
VB: tijdens procedure kan tandarts wijzen op belang van regelmatig poetsen
& flossen om toekomstige tandheelkundige problemen te voorkomen
Consentfunctie = tandarts moet zorgen dat de patiënt begrijpt & instemt met
voorgestelde behandeling
-> mondelingen of schriftelijke toestemming
3. Communicatie gebruikt meerdere kanalen
⤷ verbaal kanaal: - mondeling belangrijke info uitleggen aan patiënt zoals welke
tandheelkundige aandoening patiënt heeft & beschikbare
behandelopties
- duidelijke taal gebruiken
- vragen beantwoorden van patiënt
⤷ non-verbaal kanaal: - om info te versterken en patiënt een naslagwerk geven
- Vb. brochures, folders,...
- patiënt kan info op eigen tempo doornemen
⤷ visueel kanaal: - Vb. röntgenfoto’s, grafieken v tandheelkundige aandoening
- helpt patiënt de diagnose & behandeling beter te begrijpen
4. Communicatie is niet altijd intentioneel
⤷ elke houding zal, gewild of ongewild, een boodschap sturen
⤷ Vb: - toon van stem (trillende stem, hogere stem)
- micro-uitdrukkingen
- lichaamshouding (open of gesloten)
- oogcontact
- glimlachen of fronsen
- lichaamsgeur, kleding en uiterlijk
2
, - tijd en punctualiteit
- fysieke afstand/proximity
- onbewuste bewegingen
- ademhaling
1.3 Communicatie binnen de gezondheidszorg
Communicatie binnen de gezondheidszorg = het vervaardigen en doorsturen van boodschappen en
strategieën om gezondheid van individuen &
gemeenschappen te bevorderen
OPDELING AFH. VAN AANTAL BETROKKEN PERSONEN:
1. Interpersoonlijke communicatie
Interpersoonlijke communicatie = mensen zijn in elkaars nabijheid en kunnen elkaar zien/horen
Gemedieerde interpersoonlijke communicatie = communicatie verloopt via tussenweg of
medium (e-mail, telefoon,...)
2. Massacommunicatie
Massacommunicatie = communicatie naar groter publiek
⤷ KENMERKEN: - communicatie verloopt altijd via medium (graffiti, krant, tv, boek,
tentoonstelling, homepage, weblog)
- openbaar, voor iedereen toegankelijk of waarneembaar
- afstand in ruimte & tijd tussen communicerende partijen
- bewust zijn v/d mogelijke aanwezigheid v/d ander
3. Intrapersoonlijke communicatie
Intrapersoonlijke communicatie = binnen de persoon
⤷ KENMERKEN: - tegen jezelf praten (onhoorbaar of hardop)
⤷ BELANG INNERLIJKE DIALOOG: - spreekangst
-> gevoed door innerlijke alleenspraken
vb. “Ze luisteren toch niet naar me.”
- patiënten met afasie
-> door beschadiging v taalcentrum in hersenen raakt
communicatie met anderen & jezelf verstoord (moeilijk op
woorden komen)
1.4 Basisfactoren van communicatie
• Basismodel voor communicatie (Shannon&Weaver)
Medium = kanaal waardoor gecodeerde boodschap
overgebracht wordt, hoe
⤷ VB: folder, website, speelgoed in wachtzaal, frisse geur, app
Zender = van wie de info uitgaat, verstuurt
boodschap/mededeling
-> op basis v/e bron
Boodschap = inhoud van datgene wat men de ander wil vertellen
DOEL: invloed uitoefenen op de ander
KANAAL: - verbaal
- non-verbaal
BELANG: - “hoe” dit wordt gezegd
ASPECT: - inhoudsaspect
- betrekkingsaspect/relationele aspect = hoe jij je voelt t.o.v. de ander
-> Vb. praten & terwijl op computer bezig zijn => lijkt alsof je geen interesse toont
3
Hoofdstuk 1: Algemene communicatie
1.1 Inleiding
Mondhygiënist
DOEL: preventieve, kwaliteitsvolle mond -en tandzorg verbeteren
PREVENTIEVE ROL: - voorkomen van tandbederf
- voorkomen van afwijkingen
- voorkomen dat afwijkingen verergeren
Soorten preventie
Primaire preventie = voorkomen van ziekte door het elimineren of verminderen van
ziekterisico’s/oorzaken
hoofddoel van mondhygiënist
AARD: voorlichtend
WANNEER: als cliënt gezond is
WIE: hele gemeenschap, groep of individu
VB: - tanden poetsen voorkomt cariës
- mondhygiëne-instructie: mondhygiënisten & tandartsen kunnen patiënten leren hoe ze
tanden & tandvlees op juiste manier moeten poetsen & flossen
voorkomen van tandplaque-opbouw en tandbederf
- fluoridebehandeling belang kinderen in ontw. fase v tanden
- dieetadvies: info verstrekken over gezonde voedingskeuzes & suikerinname beperken
voorkomen van tandbederf
- sealants: tandafdichtingen aanbrengen op kauwvlakken v/d achterste kiezen
beschermen tegen tandbederf (vnl. bij kinderen & adolescenten)
Secundaire preventie = vroegtijdig opsporen en behandelen van een ziekte
WANNEER: als gezondheid reeds verstoord is
VOORBEELD: - via borstkankerscreening
- paro behandeling: tandsteen verwijderen voorkomt gingivitis
- tandheelkundige controles/röntgenfoto’s & prof. tandreiniging
identificeren & aanpakken problemen in vroeg stadium voordat ze ernstig
worden of symptomen veroorzaken
- tandvulling: tandbederf in vroeg stadium -> tandarts zal aangetaste tandweefsel
verwijderen & tand vullen voorkomt verdere verspreiding cariës &
herstelt structuur + functie tand
Tertiaire preventie = voorkomen van verergering v/e bestaande ziekte & complicaties v/e ziekte
voorkomen
WANNEER: als gezondheid reeds verstoord is
VOORBEELD: - levensstijl aanpassen v/e diabetespatiënt -> minder kans op schade aan netvlies
(= diabetische retinopathie)
- blijvende opvolging v patiënt
- tandvleesbehandeling: diepe reiniging, flapoperaties of bottransplantaties voor
parodontitis
beheersen v/d aandoening & voorkomen v verdere schade aan tandvlees &
onderliggende botweefsel
1
,1.2 Definitie van communicatie
Communicatie = proces waarbij mensen ideeën delen, samen met ervaringen, kennis & gevoelens, dit
d.m.v. overdracht van symbolische boodschappen
4 ASPECTEN: 1. Communicatie is een proces
⤷ vindt enkel plaats als 2 of meer personen onderling betrokken zijn bij delen v
ideeën, ervaringen & gevoelens
⤷ actie – reactie
2. Communicatie is multifunctioneel
⤷ gedeelde boodschap wanneer zorgverleners & zorgvragers communiceren
vervult meerdere functies
⤷ bereiken v functies afh. v manier waarop boodschap is verstuurd & ontvangen
⤷ VB: patiëntinstructies tandextractie
Informatieve functie = tandarts voorziet patiënt van info over tandextractie.
DOEL: helpt patiënt om goed geïnformeerd te zijn over wat te verwachten &
hoe voor mond te zorgen na ingreep
VB: details over procedure en verdoving, mogelijke risico’s & complicaties,
instructies voor nazorg (voedsel & medicatie)
Geruststellende functie = tijdens gesprek een geruststellende taal & toon
gebruiken, info doseren om zorgen & angsten van
patiënt te verminderen
DOEL: positieve patiëntervaring & angst voor tandarts verminderen
Educatieve functie = patiënt voorlichten over mondgezondheid en preventieve
maatregelen
VB: tijdens procedure kan tandarts wijzen op belang van regelmatig poetsen
& flossen om toekomstige tandheelkundige problemen te voorkomen
Consentfunctie = tandarts moet zorgen dat de patiënt begrijpt & instemt met
voorgestelde behandeling
-> mondelingen of schriftelijke toestemming
3. Communicatie gebruikt meerdere kanalen
⤷ verbaal kanaal: - mondeling belangrijke info uitleggen aan patiënt zoals welke
tandheelkundige aandoening patiënt heeft & beschikbare
behandelopties
- duidelijke taal gebruiken
- vragen beantwoorden van patiënt
⤷ non-verbaal kanaal: - om info te versterken en patiënt een naslagwerk geven
- Vb. brochures, folders,...
- patiënt kan info op eigen tempo doornemen
⤷ visueel kanaal: - Vb. röntgenfoto’s, grafieken v tandheelkundige aandoening
- helpt patiënt de diagnose & behandeling beter te begrijpen
4. Communicatie is niet altijd intentioneel
⤷ elke houding zal, gewild of ongewild, een boodschap sturen
⤷ Vb: - toon van stem (trillende stem, hogere stem)
- micro-uitdrukkingen
- lichaamshouding (open of gesloten)
- oogcontact
- glimlachen of fronsen
- lichaamsgeur, kleding en uiterlijk
2
, - tijd en punctualiteit
- fysieke afstand/proximity
- onbewuste bewegingen
- ademhaling
1.3 Communicatie binnen de gezondheidszorg
Communicatie binnen de gezondheidszorg = het vervaardigen en doorsturen van boodschappen en
strategieën om gezondheid van individuen &
gemeenschappen te bevorderen
OPDELING AFH. VAN AANTAL BETROKKEN PERSONEN:
1. Interpersoonlijke communicatie
Interpersoonlijke communicatie = mensen zijn in elkaars nabijheid en kunnen elkaar zien/horen
Gemedieerde interpersoonlijke communicatie = communicatie verloopt via tussenweg of
medium (e-mail, telefoon,...)
2. Massacommunicatie
Massacommunicatie = communicatie naar groter publiek
⤷ KENMERKEN: - communicatie verloopt altijd via medium (graffiti, krant, tv, boek,
tentoonstelling, homepage, weblog)
- openbaar, voor iedereen toegankelijk of waarneembaar
- afstand in ruimte & tijd tussen communicerende partijen
- bewust zijn v/d mogelijke aanwezigheid v/d ander
3. Intrapersoonlijke communicatie
Intrapersoonlijke communicatie = binnen de persoon
⤷ KENMERKEN: - tegen jezelf praten (onhoorbaar of hardop)
⤷ BELANG INNERLIJKE DIALOOG: - spreekangst
-> gevoed door innerlijke alleenspraken
vb. “Ze luisteren toch niet naar me.”
- patiënten met afasie
-> door beschadiging v taalcentrum in hersenen raakt
communicatie met anderen & jezelf verstoord (moeilijk op
woorden komen)
1.4 Basisfactoren van communicatie
• Basismodel voor communicatie (Shannon&Weaver)
Medium = kanaal waardoor gecodeerde boodschap
overgebracht wordt, hoe
⤷ VB: folder, website, speelgoed in wachtzaal, frisse geur, app
Zender = van wie de info uitgaat, verstuurt
boodschap/mededeling
-> op basis v/e bron
Boodschap = inhoud van datgene wat men de ander wil vertellen
DOEL: invloed uitoefenen op de ander
KANAAL: - verbaal
- non-verbaal
BELANG: - “hoe” dit wordt gezegd
ASPECT: - inhoudsaspect
- betrekkingsaspect/relationele aspect = hoe jij je voelt t.o.v. de ander
-> Vb. praten & terwijl op computer bezig zijn => lijkt alsof je geen interesse toont
3
