Samenvatting HNH-20306

Voedingsgedrag
HNE-20306
(lecture 6 niet doorgegaan, door ongeval docent)
Lecture 1
Verschillende perspectieven op voedingsgedrag

Verschillende perspectieven op voedingsgedrag
 Psychologisch
 Lekker
 Individueel
 Landbouw/economisch
 Graan groeit goed
 Goedkoop
 Sociologisch
 Sociale status
 Maatschappelijk niveau
 Voedingskundig/fysiologisch
 Gezond
 Vitamines

Betekenissen van eten
 Instandhouding van het lichaam gebrek vit C → scheurbuik
 Emotie hedonisch assymetrische respons op voedsel
 Maatschappelijk verschijnsel en politiek wantrouwen tegen genvoedsel, beter leven sterren
 Sociale betekenis maaltijden eten in sociale context
 Sociale facilitatie: als mensen samen eten met familie en vrienden eten ze meer dan alleen
 Modeling: mensen passen hun eetgedrag aan op basis van het eetgedrag van een tafelgenoot
 Impression management: mensen passen hun eetgedrag aan om een goede indruk te maken
 Communicatie romantisch diner/zakenlunch
 Onderscheiding eten bij McDonald’s of sterrenrestaurant

Shepherd 1985 Factors influencing food choice




1 - 40

,Rozin & Sobal 2006 Model of food choice




b) Uitwerking van (a)




Jos Mojet




2 - 40

,Sociologische stromingen
 Functionalisme
 No-nonsense
- Harris: Good to think, good to eat; voedseltaboes zoals in de Bijbel geformuleerd waren economisch
gezien rendabel
 Voedsel is functioneel, economisch
 Structuralisme
 Voedsel meer dan nutriënten alleen; sterk symbolische waarde
- Bourdieu/Elias: distinction: maatschappelijk kritiek op het oordeel van smaak
- sociale klassen en individuen onderscheiden zich d.m.v. o.a. voedselkeuzes
- risico op obesitas in lagere sociale klasse neemt toe naarmate BNP stijgt
- low-income countries: lagere sociale klasses minst risico obesitas
- high/middle-income countries: lagere sociale klasses meest risico obesitas
 Je bent wat je eet

Rozin 1983 taxonomie van acceptatie en verwerping
 Dimensions
 Sensory-affective; smaak
 Anticipated consequences; potentiële gevolgen van inneming
 Ideational; ideeën over ongepastheid bij situatie/eetbaarheid (moeite met eten van chocolade in vorm
van drol)
 Contaminant; wanneer ideeën/eigenschappen overdraagbaar worden
- Law of contagion: objecten nemen eigenschappen van elkaar over
→ bijv. haar in de soep; soep smaakt hetzelfde, maar is toch niet meer lekker
 Rejections vs acceptance
 Distaste good taste
 Danger beneficial
 Inappropriate appropriate
 Disgust transvalued

Piet Vroon eetgedrag komt voort uit hersenfuncties
 Hersenstam: klassieke conditionering voorkeur voor zoet
 Limbisch systeem: instrumentele conditionering misselijk na eten van teveel drop → afkeur drop
 Hersenschors: cognitie is een product gezond of ongezond?

Theory of Planned Behaviour
 Gedrag is rationeel
 Externe variabelen → Attitude → Intentie tot gedrag → Gedrag
Sociale norm
Ingeschat vermogen
om gedrag te realiseren




3 - 40

, Ernst Engel Duitse statisticus
 Wet van Engel: deel inkomen dat aan voedsel wordt besteedt, neemt af met groei van inkomen
 Toename BNP
 Afname en% koolhydraten (zetmeel), plantaardig eiwit, plantaardig vet
 Toename en% suiker, vet, dierlijk eiwit, dierlijk vet
 Gelijk en% totaal eiwit


Totaal:
Rijker; meer vet, minder CHO, eiwit
constant
Minder zetmeel, meer suikers




Invloed op voedselkeuze en inneming
Leeftijd Geslacht
Eiwit Heel constant Mannen meer dan vrouwen

Melk Afname met leeftijd Ongeveer evenveel
Groenten Toename met leeftijd Mannen iets meer dan vrouwen

Fruit Redelijk constant Vrouwen meer dan mannen

Vlees - Relatief gelijk

Lecture 2
Voedselvoorkeuren

Discussie over nature of nurture bij ontstaan van voedselvoorkeuren
 Meeste voorkeuren aangeleerd door conditionering
 Aangeboren voorkeur voor zoet en afkeer tegen bitter en zuur
 Omnivore’s paradox: noodzaak om nieuwe voedingsmiddelen te proberen, maar tegelijkertijd gevaarlijk

Neophobia: angst voor het proberen van nieuwe voedingsmiddelen
Neophillia: nieuwe dingen moeten proberen
1 Ontwikkeling van neophobie met leeftijd; percentage moeilijk
etende kinderen per leeftijdscategorie

Ontwikkeling van voedselvoorkeuren
1. Aangeboren voorkeuren en aversies

Zoet: aangeboren voorkeur koolhydraten
Zuur: aangeboren aversie gevaar
Bitter: aangeboren aversie gevaar
Zout: aangeleerd in eerste jaar vochtbalans
Umami: onduidelijk eiwitten




4 - 40