Samenvatting recht verkennen semester 1

Deel IV: Justitie


A. De kenmerken van justitie
A.1 Justitie als bewaker van de rechtsstaat
A.1.1 Toegang tot de rechter

 Afdwingbaarheid van het recht: moet beschikbaar zijn voor ied, anders: kan je je subjectieve
rechten niet afdwingen
 Pro-deoadvocaat: Advocaten zijn duur => niet simpel, financiële toegankelijkheid MAAR advocaten
= duur => Pro Deo advocaat
o Wordt toegewezen OF kan er zelf naartoe gaan
o =/ altijd gratis
 Afhankelijk van inkomsten
 Volledig gratis OF leefloon en deel betalen

 Toegang tot rechter = vrij, MAAR kan niet zomaar in beroep gaan (niet voor de lol)
o Moet bekwaamheid zijn om te procederen
o Moet er belang bij hebben om een bep resultaat te bekomen (geen zekerheid natuurlijk)

 Procesrechtmisbruik
 Tergend en roekeloze vordering/beroep
o Bv. het niet betalen van een schuld is niet terecht, niet gebaseerd op een grond



A.1.2 Recht van verdediging

 Natuurlijke rechter: niet enkel kijken naar het soort rechtbank voor de bevoegdheid, maar ook naar
de plaats die territoriaal bevoegd is -> kijken naar woonplaats
 Dagvaardingstermijn: het recht van verdediging te waarborgen
o Je bent gedagvaard -> je moet tijd hebben om te antwoorden op de eisen die er in
geformuleerd staan
 Bewijsstukken: aan rechter maar ook aan tegenpartij
o Alle bewijsstukken die gemaakt zijn moeten overgemaakt zijn naar de andere partij
o Ook worden neergelegd op de rechtbank zelf,
 Bij griffier (seceratiaat v/d rechtbank)
 Geen neergelegde/ overgemaakte stukken -> daarop kan je je niet op beroepen
 Procesrechtmisbruik
 Tergend en roekeloos verweer




1

,A.1.3 Onafhankelijkheid en onpartijdige rechter

 Onpartijdige rechter (= een algemeen rechtsbeginsel):
o Recht op een eerlijk proces (evrm)
o Objectief oordeel
 Onbevooroordeeld
 Niet laten beïnvloeden
o Geen beïnvloeding betrokken van de zaak
o Neutraliteit behouden
o Bijvoorbeeld: zaak Dutroux
 Rechter was naar een spaghetti-avond geweest om geld in te
zamelen voor de slachtoffers en familie -> verloor status
onpartijdige rechter, heeft daardoor in die zaak niet meer kunnen
optreden
 Onafhankelijke rechter
o Geen politieke/overheid sturing
o RM is onafhankelijk
o => niet: kunnen niet spreken over rechtsstaat
o Scheiding der machten
 Recht op een redelijk proces (evrm)
 Objectief oordeel: onbevooroordeeld


A.1.4 Openbaarheid van rechtspraak

 Vonnissen = openbaar
 Uitspraken = openbaar
o Maar niet alles staat openbaar
o Wel alle zittingen zijn openbaar
 Vonnissen en arresten kan je altijd bekomen (je kan altijd een kopie aanvragen)
o Mogelijkheid controle op rechterlijke macht
o Mogelijkheid om rechtszaken te lezen, en te kijken dat de zaken op een correcte manier
gemotiveerd worden


A.2 Actoren van justitie: wie is wie in de rechtszaal




 Ene kant: de ene partij en andere kant: de andere + advocaten




2

,Actoren:

 Rechter(s)
 Griffier
 Procureur des Koning (Openbaar Ministerie)
 Eisende partij
 Verwerende partij

Soms één beroepsmagistraat (=mensen die een specifieke opleiding hebben gevolgd)

o Politierechter
o Vrederechter

 Procureur des Konings (openbaar ministerie)
o Altijd aanwezig bij strafzaken
o Aanklager
o Vertegenwoordigd de samenleving
o Duikt ook veel op bij de arbeidsrechtbank: moet daar verplicht advies geven
 Beklaagdenbankje: traditioneel
 Hof van assisen: specifieke kledij, toga -> kleur verwijst naar verschillende rechtbanken
Overzicht:
 De zetel = de magistratuur (rechters)
 De balie= de advocatuur (die de mensen bijstaan)
 Het openbaar ministerie = het parket (de staande magistratuur)

A.2.1 De rechter

= zittende magistratuur (=/ staande magistratuur; het Parket)

 Ambtenaren
o Benoemd voor het leven
o Tot ze in pensioen gaan
 Rechtbank in eerste aanleg (politie, correctionele, arbeids, burger, vredesrechtbank,
…) => rechter
o Uitspraak: vonnis
 Hof van beroep / Arbeidshof (bij een hof van beroep/ arbeidshof) => raadsheer
o Uitspraken: arrest
 Passieve rol? Of een actieve inbreng? Rechters hebben een eigen inbreng -> evolutie
in
o Vroeger
 Passieve rol
 Rechters: geschil voorgelegd -> aan hen om het te doen met wat ze
hebben -> daarover oordeel vellen
 Geen eigen initiatief/suggesties geven/inbreng
o Nu
 Actievere rol bij de organisatie (het in staat stellen) van een
procedure
 De wijze waarop dat moet gebeuren te vereenvoudigen en
sancties op te leggen voor wie misbruik van de rechtspleging



3

, maakt
 Verbod van rechtsweigering:
o Verplicht om een vonnis te vellen -> mag nooit weigeren recht te spreken
 Worden bijgestaan door griffier = secretariaat van de rechtbank


A.2.2 Griffie

 Gerechtelijk ambtenaar die beslissingen van een rechtbank/hof schriftelijk acteert
 Griffie: processtukken neergelegd, rechtsdagen (om te pleiten) aangevraagd
 Men kan hier ook info krijgen over het verloop van procedure


A.2.3 Het openbaar ministerie (= parket/openbare aanklager)

= staande magistratuur

 Altijd aanwezig, vertegenwoordigt bij elke rechtbank of hof (buiten vredegerecht)
de belangen van de gemeenschap/samenleving
 Taak:
o Strafopvolging -> opsporen, vervolgen en uitvoeren van straffen
o Facultatief -> als de rechtbank het OM om advies vraagt/wanneer het OM
advies nuttig/opportuun vindt (bv. jeugdzaken)
 Hiërarchie:
o Staat onder de minister van Justitie
 Arbeidsauditeur:
o Het parket bij de arbeidsrechtbank
o Verplicht (sociale zekerheid, sociale bijstand) of facultatief advies


Niveau 1ste aanleg Procureur des Koning (PdK) +
Substituten
PdK bij Arbeidsrechtbank heeft
Arbeidsauditeur
Niveau Hof van Beroep Procureur-Generaal
Bijgestaan door:
 Advocaten-generaal
 Subsituten-procureur-
generaal
PG in Arbeidshof heet
Arbeidsauditeur-generaal
Nationaal niveau Federaal Parket & Parket bij
Cassatie
Federaal parket:
 Grensoverschrijdende
misdaad
 Terrorisme,
mensenhandel, …




4