MEETSTANDAARDEN
Overheidsopdrachten
https://www.vlaanderen.be/het-facilitair-bedrijf-overheidsopdrachten-en-raamcontracten/draaiboek
Europese regelgeving
Europese richtlijnen die recent werden herwerkt:
• Richtlijn 2014/23/EU betreffende het plaatsen van concessieovereenkomsten
• Richtlijn 2014/24/EU van het Europees Parlement de Raad van 26februari 2014 betreffende het plaatsen
van overheidsopdrachten en tot intrekking van Richtlijn 2004/18/EG
• “gewone sectoren”
• RICHTLIJN 2014/25/EU VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD van 26 februari 2014betreffende het
plaatsen van opdrachten in de sectoren water- en energievoorziening, vervoer en postdiensten en
houdende intrekking van Richtlijn 2004/17/EG
• “speciale sectoren”
Omgezet in nationale wetgeving
• Wet inzake overheidsopdrachten van 17 juni 2016
• + uitvoeringsKB’s
Situering en toepassingsgebied
Op wie is de wet van toepassing (3 grote sectoren)
• De klassieke sectoren
o Staat, gewesten, gemeenten, OCMW’s, intercommunales
o Ook rechtspersonen (bv VZW) met een doel van algemeen belang, dat niet van industriële of
commerciële aard is + 50% gefinancierd door overheid of directie meer dan 50% uit overheid of
onderworpen aan beheer overheid
• De nutssectoren
o Water, energie, post
o Bv: Havenbedrijf Gent, Bpost, VMW, Eandis
o Hogere drempels, soepelere regeling voor ontvangst aanvraag deelneming langere looptijd
mogelijk raamcontracten, …
• De privé-sector
o Voor werken of diensten die meer dan 50% gesubsidieerd worden door de overheid (bv private
ziekenhuizen die gesubsidieerde werken laten uitvoeren)
o Uitzondering 1: levering => ongeacht bedrag van de subsidie, zijn leveringen niet onderworpen aan
de wet op de overheidsopdrachten
o Uitzondering 2: privaatrechtelijke universiteiten zijn voor alle gesubsidieerde opdrachten
onderworpen aan wet Overheidsopdrachten
Waarom een wet op overheidsopdrachten (WOO)?
• Uitsluiten misbruiken
• Biedt aannemers of dienstverleners zekerheid dat er een juiste afweging is van de kandidaten en dat de
overheid niet kan toewijzen obv favoritisme
• Twee basisprincipes:
o Keuze obv mededinging: obv concurrentie gaat overheid op zoek naar laagste prijs, of naar meest
interessante offerte
1
, o Alle afspraken liggen op voorhand vast (werk moet uitgevoerd worden obv vooraf afgesproken prijs
en voorwaarden + alle bijkomende kosten zijn in principe voor rekening aannemer)
Soorten opdrachten
Definitie overheidsopdracht:
de overeenkomst onder bezwarende titel die wordt gesloten tussen één of meer aannemers,
leveranciers of dienstverleners en één of meer aanbestedende overheden of overheidsbedrijven en die
betrekking heeft op het uitvoeren van werken, het leveren van producten of het verlenen van diensten.
Structuur WOO 2016
• Titel 1 : Algemene bepalingen (Art. 1-16)
• Titel 2: Klassieke sectoren (art. 17-92)
o Hfdst1 –Toepassingsgebied (17-34)
o Hfdst2 –Plaatsingsprocedures (35-42)
o Hfdst3 –Technieken en instrumenten voor elektronische en samengestelde opdrachten
o Hfdst4 –Verloop van de procedure (51-85)
▪ Afdeling 1 –Voorbereiding (51-59)
▪ Afdeling 2 -Bekendmaking en transparantie (60-65)
▪ Afdeling 3 –Selectie van deelnemers en gunning van opdrachten (66-80)
▪ Afdeling 4 –Gunning van de opdracht (81-85)
o Hfdst5 –Uitvoering van de opdracht (86-87)
o Hfdst6 -Sociale diensten en andere specifieke diensten (88-91)
o Hfdst7 –Overheidsopdrachten van beperkte waarde (92)
• Titel 3: Speciale sectoren (Art. 93-162)
• Titel 4: Bestuur (art. 163-166)
• Titel 5: Slot-wijzigings-, opheffings-en diverse bepalingen (art. 167-193)
Principes
• Gelijkheidsbeginsel
• Non-discriminatiebeginsel
• Transparantiebeginsel
• Proportionaliteitsbeginsel
• Anti-misbruik bepalingen => omzeilen toepassingsgebied of kunstmatig beperken mededinging
• Belangenconflicten
o “Elke situatie waarbij een fysieke persoon die gewerkt heeft voor een aanbestedende overheid als
interne medewerker, al dan niet in hiërarchisch verband, later tussenkomt in het kader van een
overheidsopdracht geplaatst voor deze aanbestedende overheid en een rechtstreeks verband
bestaat tussen de vroegere activiteiten die de voormelde persoon heeft uitgevoerd voor de
aanbestedende overheid en de activiteiten in het kader van de opdracht
o Beperkt tot een periode van 2 jaar
• Naleving van milieu-, sociaal en arbeidsrecht
o De uitbetaling van het loon
o het welzijn van de werknemers bij de uitvoering van hun werk
o de algemene tewerkstellingsvoorwaarden
o tewerkstelling van buitenlandse werknemers
o de verplichtingen op het vlak van de sociale zekerheid
• Art. 13: Vertrouwelijkheid
o Voor beslissing gunning/ selectie/ regelmatigheid/ stopzetting krijgen de inschrijvers of derden
géén inzage in de aanvragen tot deelneming of offertes van anderen
o Aanbesteders waarborgen de vertrouwelijkheid van gegevens
2
, Raming
De berekening van de geraamde waarde van een opdracht is gebaseerd op het totale bedrag, exclusief btw, zoals
geraamd door de aanbestedende dienst, met inbegrip van de eventuele opties en eventuele verlengingen van de
opdrachten zoals uitdrukkelijk vermeld in de aanbestedingsstukken.
Belang van de raming: Bepaalt de vorm van de plaatsingsprocedure én de uitvoering van de opdracht
• Europese -Belgische bekendmaking
• Toepassing flexibele plaatsingsprocedure
Voorbereidende stappen
Een overheid moet alvorens ze een opdracht uitschrijft eerst zelf een aantal stappen doorlopen:
1. Behoeftebepaling: rekening houden met het beschikbare budget, eventueel zelf al marktonderzoek
uitvoeren
2. Omschrijving van de opdracht
• Definiëren van de opdracht
• Kwalificatie van de opdracht
• Modaliteiten van de opdracht (aankoop, raamovereenkomst, verlenging van een opdracht, ...)
• Raming van de opdracht
Belangrijkste doelstelling van de wijziging
• verlagen van de administratieve lasten voor ondernemers (UEA)
• verlagen drempels voor KMO’s (verplichte verdeling in percelen) = opdracht in verschillende delen
• e-procurement
• verlagen van de administratieve lasten voor aanbestedende overheden (bv. kortere termijnen)
• strijd tegen malafide ondernemers (belangenvermenging, voorstudies,...)
• groei en innovatie (IP)
• verduurzaming van overheidsopdrachten
Belangrijkste wijzigingen
• De regelgeving vermeldt een aantal nieuwe algemene beginselen inzake overheidsopdrachten. Zo wordt er
bijvoorbeeld doorheen de hele regelgeving sterk ingezet op de naleving van milieu-, sociaal en arbeidsrecht.
• Het begrip ‘gunningsprocedure’ krijgt een nieuwe naam, met name ‘plaatsingsprocedure’.
• Er in de nieuwe regelgeving meer ingezet op onderhandelingsprocedures.
• Er zijn heel wat nieuwe drempelbedragen ingevoerd.
• Het gebruik van percelen wordt sterk aangemoedigd in de nieuwe regelgeving. Voor opdrachten vanaf de
federale Europese drempel (€ 135.000) is een aanbestedende overheid, behoudens motivering, zelfs
verplicht om een opdracht op te delen in percelen.
• De nieuwe regelgeving zet in grote mate in op digitalisering van overheidsopdrachten. De verplichting tot
elektronische communicatie wordt in grote mate uitgebreid. Op termijn zullen papieren offertes
bijvoorbeeld nog maar uitzonderlijk kunnen worden toegelaten (E-procurement)
• De indieningstermijnen zijn eenduidiger en meer op mekaar afgestemd. Het onderscheid tussen een
opdracht die Belgisch of Europees moet worden bekendgemaakt, verdwijnt.
• Voor opdrachten vanaf de Europese drempels is het Uniform Europees Aanbestedingsdocument (UEA)
ingevoerd. Dit document, dat bij de aanvraag tot deelneming of offerte moet worden gevoegd, geldt als
voorlopig bewijs dat kandidaten of inschrijvers voldoen aan de uitsluitingsgronden en de selectiecriteria.
Hierdoor zouden aanbestedende overheden (in bepaalde gevallen) de selectiefase kunnen uitstellen tot het
einde van de plaatsingsprocedure.
• Het prijsonderzoek, de procedure inzake abnormale prijzen en het hoofdstuk omtrent regelmatigheid zijn
aangepast en enigszins complexer. Er wordt meer ingezet op de controle van de naleving van het milieu-,
sociaal en arbeidsrecht, en dit voornamelijk in de fraudegevoelige sectoren.
3
Overheidsopdrachten
https://www.vlaanderen.be/het-facilitair-bedrijf-overheidsopdrachten-en-raamcontracten/draaiboek
Europese regelgeving
Europese richtlijnen die recent werden herwerkt:
• Richtlijn 2014/23/EU betreffende het plaatsen van concessieovereenkomsten
• Richtlijn 2014/24/EU van het Europees Parlement de Raad van 26februari 2014 betreffende het plaatsen
van overheidsopdrachten en tot intrekking van Richtlijn 2004/18/EG
• “gewone sectoren”
• RICHTLIJN 2014/25/EU VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD van 26 februari 2014betreffende het
plaatsen van opdrachten in de sectoren water- en energievoorziening, vervoer en postdiensten en
houdende intrekking van Richtlijn 2004/17/EG
• “speciale sectoren”
Omgezet in nationale wetgeving
• Wet inzake overheidsopdrachten van 17 juni 2016
• + uitvoeringsKB’s
Situering en toepassingsgebied
Op wie is de wet van toepassing (3 grote sectoren)
• De klassieke sectoren
o Staat, gewesten, gemeenten, OCMW’s, intercommunales
o Ook rechtspersonen (bv VZW) met een doel van algemeen belang, dat niet van industriële of
commerciële aard is + 50% gefinancierd door overheid of directie meer dan 50% uit overheid of
onderworpen aan beheer overheid
• De nutssectoren
o Water, energie, post
o Bv: Havenbedrijf Gent, Bpost, VMW, Eandis
o Hogere drempels, soepelere regeling voor ontvangst aanvraag deelneming langere looptijd
mogelijk raamcontracten, …
• De privé-sector
o Voor werken of diensten die meer dan 50% gesubsidieerd worden door de overheid (bv private
ziekenhuizen die gesubsidieerde werken laten uitvoeren)
o Uitzondering 1: levering => ongeacht bedrag van de subsidie, zijn leveringen niet onderworpen aan
de wet op de overheidsopdrachten
o Uitzondering 2: privaatrechtelijke universiteiten zijn voor alle gesubsidieerde opdrachten
onderworpen aan wet Overheidsopdrachten
Waarom een wet op overheidsopdrachten (WOO)?
• Uitsluiten misbruiken
• Biedt aannemers of dienstverleners zekerheid dat er een juiste afweging is van de kandidaten en dat de
overheid niet kan toewijzen obv favoritisme
• Twee basisprincipes:
o Keuze obv mededinging: obv concurrentie gaat overheid op zoek naar laagste prijs, of naar meest
interessante offerte
1
, o Alle afspraken liggen op voorhand vast (werk moet uitgevoerd worden obv vooraf afgesproken prijs
en voorwaarden + alle bijkomende kosten zijn in principe voor rekening aannemer)
Soorten opdrachten
Definitie overheidsopdracht:
de overeenkomst onder bezwarende titel die wordt gesloten tussen één of meer aannemers,
leveranciers of dienstverleners en één of meer aanbestedende overheden of overheidsbedrijven en die
betrekking heeft op het uitvoeren van werken, het leveren van producten of het verlenen van diensten.
Structuur WOO 2016
• Titel 1 : Algemene bepalingen (Art. 1-16)
• Titel 2: Klassieke sectoren (art. 17-92)
o Hfdst1 –Toepassingsgebied (17-34)
o Hfdst2 –Plaatsingsprocedures (35-42)
o Hfdst3 –Technieken en instrumenten voor elektronische en samengestelde opdrachten
o Hfdst4 –Verloop van de procedure (51-85)
▪ Afdeling 1 –Voorbereiding (51-59)
▪ Afdeling 2 -Bekendmaking en transparantie (60-65)
▪ Afdeling 3 –Selectie van deelnemers en gunning van opdrachten (66-80)
▪ Afdeling 4 –Gunning van de opdracht (81-85)
o Hfdst5 –Uitvoering van de opdracht (86-87)
o Hfdst6 -Sociale diensten en andere specifieke diensten (88-91)
o Hfdst7 –Overheidsopdrachten van beperkte waarde (92)
• Titel 3: Speciale sectoren (Art. 93-162)
• Titel 4: Bestuur (art. 163-166)
• Titel 5: Slot-wijzigings-, opheffings-en diverse bepalingen (art. 167-193)
Principes
• Gelijkheidsbeginsel
• Non-discriminatiebeginsel
• Transparantiebeginsel
• Proportionaliteitsbeginsel
• Anti-misbruik bepalingen => omzeilen toepassingsgebied of kunstmatig beperken mededinging
• Belangenconflicten
o “Elke situatie waarbij een fysieke persoon die gewerkt heeft voor een aanbestedende overheid als
interne medewerker, al dan niet in hiërarchisch verband, later tussenkomt in het kader van een
overheidsopdracht geplaatst voor deze aanbestedende overheid en een rechtstreeks verband
bestaat tussen de vroegere activiteiten die de voormelde persoon heeft uitgevoerd voor de
aanbestedende overheid en de activiteiten in het kader van de opdracht
o Beperkt tot een periode van 2 jaar
• Naleving van milieu-, sociaal en arbeidsrecht
o De uitbetaling van het loon
o het welzijn van de werknemers bij de uitvoering van hun werk
o de algemene tewerkstellingsvoorwaarden
o tewerkstelling van buitenlandse werknemers
o de verplichtingen op het vlak van de sociale zekerheid
• Art. 13: Vertrouwelijkheid
o Voor beslissing gunning/ selectie/ regelmatigheid/ stopzetting krijgen de inschrijvers of derden
géén inzage in de aanvragen tot deelneming of offertes van anderen
o Aanbesteders waarborgen de vertrouwelijkheid van gegevens
2
, Raming
De berekening van de geraamde waarde van een opdracht is gebaseerd op het totale bedrag, exclusief btw, zoals
geraamd door de aanbestedende dienst, met inbegrip van de eventuele opties en eventuele verlengingen van de
opdrachten zoals uitdrukkelijk vermeld in de aanbestedingsstukken.
Belang van de raming: Bepaalt de vorm van de plaatsingsprocedure én de uitvoering van de opdracht
• Europese -Belgische bekendmaking
• Toepassing flexibele plaatsingsprocedure
Voorbereidende stappen
Een overheid moet alvorens ze een opdracht uitschrijft eerst zelf een aantal stappen doorlopen:
1. Behoeftebepaling: rekening houden met het beschikbare budget, eventueel zelf al marktonderzoek
uitvoeren
2. Omschrijving van de opdracht
• Definiëren van de opdracht
• Kwalificatie van de opdracht
• Modaliteiten van de opdracht (aankoop, raamovereenkomst, verlenging van een opdracht, ...)
• Raming van de opdracht
Belangrijkste doelstelling van de wijziging
• verlagen van de administratieve lasten voor ondernemers (UEA)
• verlagen drempels voor KMO’s (verplichte verdeling in percelen) = opdracht in verschillende delen
• e-procurement
• verlagen van de administratieve lasten voor aanbestedende overheden (bv. kortere termijnen)
• strijd tegen malafide ondernemers (belangenvermenging, voorstudies,...)
• groei en innovatie (IP)
• verduurzaming van overheidsopdrachten
Belangrijkste wijzigingen
• De regelgeving vermeldt een aantal nieuwe algemene beginselen inzake overheidsopdrachten. Zo wordt er
bijvoorbeeld doorheen de hele regelgeving sterk ingezet op de naleving van milieu-, sociaal en arbeidsrecht.
• Het begrip ‘gunningsprocedure’ krijgt een nieuwe naam, met name ‘plaatsingsprocedure’.
• Er in de nieuwe regelgeving meer ingezet op onderhandelingsprocedures.
• Er zijn heel wat nieuwe drempelbedragen ingevoerd.
• Het gebruik van percelen wordt sterk aangemoedigd in de nieuwe regelgeving. Voor opdrachten vanaf de
federale Europese drempel (€ 135.000) is een aanbestedende overheid, behoudens motivering, zelfs
verplicht om een opdracht op te delen in percelen.
• De nieuwe regelgeving zet in grote mate in op digitalisering van overheidsopdrachten. De verplichting tot
elektronische communicatie wordt in grote mate uitgebreid. Op termijn zullen papieren offertes
bijvoorbeeld nog maar uitzonderlijk kunnen worden toegelaten (E-procurement)
• De indieningstermijnen zijn eenduidiger en meer op mekaar afgestemd. Het onderscheid tussen een
opdracht die Belgisch of Europees moet worden bekendgemaakt, verdwijnt.
• Voor opdrachten vanaf de Europese drempels is het Uniform Europees Aanbestedingsdocument (UEA)
ingevoerd. Dit document, dat bij de aanvraag tot deelneming of offerte moet worden gevoegd, geldt als
voorlopig bewijs dat kandidaten of inschrijvers voldoen aan de uitsluitingsgronden en de selectiecriteria.
Hierdoor zouden aanbestedende overheden (in bepaalde gevallen) de selectiefase kunnen uitstellen tot het
einde van de plaatsingsprocedure.
• Het prijsonderzoek, de procedure inzake abnormale prijzen en het hoofdstuk omtrent regelmatigheid zijn
aangepast en enigszins complexer. Er wordt meer ingezet op de controle van de naleving van het milieu-,
sociaal en arbeidsrecht, en dit voornamelijk in de fraudegevoelige sectoren.
3
