Samenvatting Inleiding Recht: semester 1,

INLEIDING RECHT: SEMESTER 1
DEEL 1: INLEIDING TOT HET RECHT
1. ALGEMENE INLEIDING

1.1. Verantwoording
“Eenieder wordt geacht de wet te kennen”
Voorbeelden: Als je werkt weet je dat je een arbeidsovereenkomst moet sluiten, bij een
scheiding, verkeersovertreding, …
Recht en moraal/godsdienstige regels raken elkaar op meerdere punten.
Voorbeelden: Men mag niet stelen, men mag niet doden, openbare orde, …


1.2. Het begrip recht

1.2.1. Algemeen
Het recht is:
- Een geheel van algemeen geldende normatieve regels,
- Opgelegd of ontvangen en bekrachtigd door de staat,
- Waarvan de naleving afdwingbaar is,
- En die de ordening van het maatschappelijk leven beogen.


1.2.2. Het geheel van algemeen geldende normatieve regels
 Verbods-, gebods-, toelatings- en organieke regels

Verbods- en gebodsregels:
 ‘je moet’ of ‘je mag niet’  bv. De verkoper moet aan de koper een zaak leveren die
met de overeenkomst in overeenstemming is.
Toelatingsregels:
 ‘je mag’  bv. Je mag een huis waarvan je eigenaar bent verhuren, verkopen, maar
ook weggeven of afbreken.
Organieke regels:
 Regels die iets organiseren  bv. aantal volksvertegenwoordigers en senatoren, de
soorten rechtbanken die worden opgericht, …
 Aanvullend of dwingend recht
Dwingend:
 Ze moeten nageleefd worden door elk rechtssubject, bij een niet-naleving volgt een
sanctie.  bv. Echtgenoten zijn jegens elkaar tot samenwoning verplicht; zij zijn
elkaar getrouwheid, hulp en bijstand verschuldigd.
 De regels van openbare orde, goede zeden en zwakkere personen beschermen.


1

,Aanvullend:
 Ze gelden enkel voor de rechtssubjecten voor zover zij geen andere regeling
getroffen hebben.
 Ze vullen de overeenkomst van de partijen aan.
 De keuze (als rechtssubject) om de aanvullende bepalingen van de wet te volgen of
om een afwijkende overeenkomst te sluiten.
 bv. Indien bij het aangaan van de koop niets daaromtrent bedongen is, moet de
koper betalen op de plaats en op het tijdstip voor de levering bepaald.
 Algemene of individuele normen
Algemene normen:
 Gelden voor alle rechtssubjecten die zich on dezelfde feitelijke omstandigheden
bevinden.
 In een aantal gevallen blijft de wet vaag (rechter kan dan bepalen of de wet al dan
niet van toepassing is en kan deze concreet invullen).
 bv. bepalingen met betrekking tot woninghuur of huur van een handelspand
Individuele normen:
 Slechts weinig normen die betrekking hebben op een bepaalde rechtssubject.
 bv. normen die een aanstelling in het parlement of als notaris betreffen


1.2.3. Door de staat opgelegde of ontvangen en bekrachtigde normen
De regels zijn opgesteld door de overheid, als wij het over recht hebben.
Voorbeelden: sportvereniging, school, het huwelijk, nationaliteitsverzekering, …


1.2.4. Afdwingbare normen
Als men niet houdt aan de regels volgen er sancties, die opgelegd worden door: rechter,
politie, overheidsinstanties, …
Voorbeelden: verkeersboetes bij snelheidsovertredingen, gevangenisstraf bij moord, …


1.2.5. Normen die de ordening van het maatschappelijke leven beogen
De taak van het recht is het scheppen van orde en een juridisch probleem zal volgens
toepassingen van het recht opgelost worden.
Voorbeelden: Verjaring kan principieel onrechtvaardig zijn maar is omwille van
rechtszekerheid te verantwoorden. Rechtszekerheid betekent dat de rechtssubjecten mogen
verwachten hoe een rechtsregel zal toegepast worden, waardoor er stabiliteit in de
rechtsbetrekkingen heerst.




2

,2. INDELINGEN VAN HET RECHT

2.1. Privaatrecht – Publiekrecht
2.1.1. Het publiekrecht
2.1.2. Het privaatrecht
PUBLIEK: NATIONAAL
Publiek = Regelt de verhoudingen tussen de burgers en de overheid.
Nationaal = binnen de landsgrens




 Grondwettelijk- en staatsrecht  bv. grondrechten, mensenrechten, …
 Administratief recht  bv. orde van het land, stedenbouw, …
 Strafrecht en strafprocesrecht  bv. strafbare feiten en alle procedures
Bij een strafrecht zijn er 3 soorten misdrijven:
o Overtredingen  politiestraf
o Wanbedrijven  correctionele straf
o Misdaden  criminele straf

 Fiscaal recht (belastingen) en begrotingsrecht  bv. inkomstenbelasting, erf- en
registratiebelasting, btw, …


PUBLIEK: INTERNATIONAAL:
Internationaal = overstijgt de landgrens
 Internationaal publiekrecht of volkenrecht
 De manier waarop staten afspraken maken en dat wordt vastgelegd in
verdragingen
 Internationaal strafrecht
bv. Belg pleegt in het buitenland een misdrijf. Gaat hij daar berecht worden of moet
hij naar België komen?




3

, PRIVAAT: NATIONAAL:
Privaat = Regelt de verhoudingen tussen burgers onderling (op private belangen)




 Vennootschapsrecht  bv. BVBA, NV, … (bedrijven)
PRIVAAT: INTERNATIONAAL:
 Internationale privaatrecht  bv. Een Belg huwt een Spaanse schone, aan boord van
een Italiaanse boot, varende in de Griekse territoriale wateren. Zullen het huwelijk en
zijn gevolgen volgens Belgisch, Spaans, Italiaans of Grieks recht geregeld worden?
Zo’n situatie kan aanleiding geven tot ‘wetsconflicten’ of collisie.


Nieuw Burgerlijk Wetboek:
Invoering op 1 november 2020
 Boek 1: Algemene bepalingen
 Boek 2: Personen-, familie – en relatievermogensrecht
 Boek 3: Goederen
 Boek 4: Nalatenschappen, schenkingen en testamenten
 Boek 5: Verbintenissen
 Boek 6: Bijzondere overeenkomsten
 Boek 7: Zekerheden
 Boek 8: Bewijs
 Boek 9: Verjaring


2.1.3. Enkele ‘gemengde’ takken
Gemengde rechtstakken: zowel privaat- als publiekrecht.
 Ondernemings- en economisch recht
 Alle rechtsbetrekkingen tussen ondernemers
 Normen i.v.ml. prijsbeleid, oneerlijke concurrentie, …
 Vennootschapsrecht



4