Week 17
helo KC 1 - Sociale Cognitie: Van waarneming naar sociale cognitie
De sociale cognitie staat tussen sociale psychologie en cognitieve psychologie, waarbij
het cognitieve systeem wordt gebruikt om sociaal gedrag te snappen. Mensen hebben
intenties over anderen en ze willen de cognitie van anderen beïnvloeden.
Sociale brein hypothese: hoe groter de groep is waarin je leeft, hoe groter je neocortex.
Mensen zijn in staat om ongeveer 150 relaties tegelijkertijd te onderhouden.
Contextafhankelijkheid
Contextafhankelijkheid voor het interpreteren van stimuli heeft belangrijke gevolgen
voor sociale stimuli. Dit kan leiden tot etnisch profileren: staande gehouden worden op
basis van huidskleur, etniciteit, nationaliteit, taal of religie.
Belangrijke gevolgen voor gedrag
Er is een bias die wordt onderzocht door middel van de shooter-bias:
er worden foto’s getoond van mensen die wel/geen wapen
vasthouden. Op basis hiervan moet de proefpersoon klikken op
‘schieten’ of ‘niet schieten’. Er wordt vaker onterecht niet geschoten
bij witte targets en er wordt vaker onterecht geschoten bij zwarte
targets.
Doordat bottom-up informatie (vastgehouden wapens/portemonnee)
geïnterpreteerd wordt met behulp van top-down kennis (geactiveerde associatie over
zwarte mensen), wordt de stimulus geïnterpreteerd op basis van de context.
Constructing social reality
Mensen maken een constructie van hun sociale omgeving door verder te gaan dan de
informatie die gegeven wordt en dus sociale eigenschappen gaan inschatten op basis
van bijvoorbeeld het gezicht. Deze constructies bepalen uiteindelijk het gedrag.
Model in het boek
Een stimulus wordt waargenomen door een perceptieproces.
Vervolgens kan het geëncodeerd (betekenis aan hangen)
worden, waardoor het opgeslagen kan worden in het
geheugen. Deze georganiseerde kennis kan vervolgens dieper
verwerkt worden om beslissingen te nemen en oordelen te
maken voordat het uiteindelijk gedrag wordt uitgevoerd.
,Basisidee sociale cognitie
Er is een objectieve werkelijkheid die in een subjectieve werkelijkheid wordt vertaald,
door middel van bestaande kennis. Door deze subjectieve werkelijkheid hebben we een
model over hoe anderen zouden kunnen zijn.
KC 2 - Sociale Cognitie: Sociale waarneming 1: Eerste
indrukken
Gezichten
Gezichten zijn een van de belangrijkste bronnen van informatie bij eerste indrukken.
Statische gezichten bevatten sociale informatie waarvan veel direct waar te nemen is,
zoals gender, leeftijd en aantrekkelijkheid. Men schat vaak persoonlijkheidskenmerken
van een ander in op basis van zijn gezicht, zoals bij de fysiognomie.
Fysiognomie
In de 18e en 19e eeuw werd gedacht dat het mogelijk is om gezichten te gebruiken om
gedrag te voorspellen. Uiteindelijk blijkt dat fysiognomie niet klopt, maar we worden er
wel door beïnvloed: competente gezichten krijgen meer stemmen, competente en
dominante gezichten worden aangenomen als managers bij succesvolle bedrijven en
dominante gezichten hebben een hogere militaire rang
Er zijn ook consequenties voor mensen met onbetrouwbare gezichten. Ze:
- worden in trust games minder vertrouwd
- worden vaker schuldig gevonden
- worden vaker uit een line-up geselecteerd
- krijgen extremere veroordelingen
Oosterhof & Todorov (2008): Wat lezen we af uit het gezicht?
Taak. proefpersonen beoordelen gezichten op 15 persoonskenmerken.
Resultaten. Geschatte betrouwbaarheid en dominantie verklaarden veel van de variatie.
Ander onderzoek: ook jeugdigheid/aantrekkelijkheid verklaren een deel van de variatie
Reverse correlation
Bij reverse correlation wordt telkens hetzelfde neutrale gezicht laten zien, alleen elke
keer met een net andere ruis, waardoor het gezicht er telkens anders uit ziet. Hierbij
worden twee gezichten getoond en het betrouwbaarste gezicht moet gekozen worden.
Alle gekozen gezichten worden vervolgens over elkaar geplaatst, waardoor er een
gemiddeld betrouwbaar gezicht uitkomt.
, Voor reverse correlation is er geen hypothese nodig, waardoor je niets hoeft te
manipuleren. Dit is handig, want er zijn veel kenmerken die we gebruiken bij het
oordelen van een gezicht die moeilijk onder woorden te brengen zijn, zoals schaduwen.
Gemiddeldheid
Hoewel aantrekkelijkheid en betrouwbaarheid sterk gecorreleerd zijn door
het halo effect, worden gemiddelde gezichten bij de eerste indruk toch als
het betrouwbaarst gezien. Deze vorm van evaluatie van betrouwbaarheid
is echter vaak niet accuraat, omdat het om de eerste indruk gaat.
Conclusie
Bij de eerste indruk lezen mensen veel informatie af aan het gezicht. Primair gaat het
om betrouwbaarheid en dominantie. Het heeft consequenties voor het echte leven,
maar meestal niet heel accuraat.
KC 3 - Sociale Cognitie: Sociale waarneming 2: Expressies
Silvan Tomkins (1962): Expressies onthullen discrete emoties die uitgelezen kunnen
worden en ze zijn direct, universeel en context-afhankelijk.
Basic emotion theory
Facial action coding system: spieren die aangespannen moeten worden voor expressie
Paul Ekman’s Basic Emotion Theory (BET) is gebaseerd op Tomkins’ werk. Deze theorie
gaat uit van zes basisemoties: blij, boos, verdriet, angst, walging en verbazing. Er is
meestal een directe link tussen interne staat en expressie, wat contextafhankelijk is. In
bepaalde situaties moet de echte expressie echter onderdrukt worden (zoals in het geval
van display rules), waardoor er micro-expressies kunnen ontstaan.
BET blijkt niet zo universeel te zijn als gedacht: bij westerse culturen zit de emotie
vooral in de mond en bij Aziatische culturen juist meer in de ogen.
Contextafhankelijkheid
De congruentie tussen de interne staat en expressie van blijdschap blijkt alleen voor te
komen in het bijzijn van anderen, wat het contextafhankelijk maakt. Soms zijn
expressies van emoties ambigu, waardoor de context, zoals het lichaam, gebruikt wordt
om de emotie te interpreteren. Hierbij worden huilende gezichten het meest accuraat
herkend, waarna angst, verdriet en boosheid volgen, respectievelijk.
Dit is echter gebaseerd op vlakke expressies, terwijl in het echte leven er ook vaak
sprake is van intense emoties, zoals in sporten. Deze zijn lastig te interpreteren met
alleen het gezicht, aangezien deze gezichten zowel intens blij als intens verdrietig
helo KC 1 - Sociale Cognitie: Van waarneming naar sociale cognitie
De sociale cognitie staat tussen sociale psychologie en cognitieve psychologie, waarbij
het cognitieve systeem wordt gebruikt om sociaal gedrag te snappen. Mensen hebben
intenties over anderen en ze willen de cognitie van anderen beïnvloeden.
Sociale brein hypothese: hoe groter de groep is waarin je leeft, hoe groter je neocortex.
Mensen zijn in staat om ongeveer 150 relaties tegelijkertijd te onderhouden.
Contextafhankelijkheid
Contextafhankelijkheid voor het interpreteren van stimuli heeft belangrijke gevolgen
voor sociale stimuli. Dit kan leiden tot etnisch profileren: staande gehouden worden op
basis van huidskleur, etniciteit, nationaliteit, taal of religie.
Belangrijke gevolgen voor gedrag
Er is een bias die wordt onderzocht door middel van de shooter-bias:
er worden foto’s getoond van mensen die wel/geen wapen
vasthouden. Op basis hiervan moet de proefpersoon klikken op
‘schieten’ of ‘niet schieten’. Er wordt vaker onterecht niet geschoten
bij witte targets en er wordt vaker onterecht geschoten bij zwarte
targets.
Doordat bottom-up informatie (vastgehouden wapens/portemonnee)
geïnterpreteerd wordt met behulp van top-down kennis (geactiveerde associatie over
zwarte mensen), wordt de stimulus geïnterpreteerd op basis van de context.
Constructing social reality
Mensen maken een constructie van hun sociale omgeving door verder te gaan dan de
informatie die gegeven wordt en dus sociale eigenschappen gaan inschatten op basis
van bijvoorbeeld het gezicht. Deze constructies bepalen uiteindelijk het gedrag.
Model in het boek
Een stimulus wordt waargenomen door een perceptieproces.
Vervolgens kan het geëncodeerd (betekenis aan hangen)
worden, waardoor het opgeslagen kan worden in het
geheugen. Deze georganiseerde kennis kan vervolgens dieper
verwerkt worden om beslissingen te nemen en oordelen te
maken voordat het uiteindelijk gedrag wordt uitgevoerd.
,Basisidee sociale cognitie
Er is een objectieve werkelijkheid die in een subjectieve werkelijkheid wordt vertaald,
door middel van bestaande kennis. Door deze subjectieve werkelijkheid hebben we een
model over hoe anderen zouden kunnen zijn.
KC 2 - Sociale Cognitie: Sociale waarneming 1: Eerste
indrukken
Gezichten
Gezichten zijn een van de belangrijkste bronnen van informatie bij eerste indrukken.
Statische gezichten bevatten sociale informatie waarvan veel direct waar te nemen is,
zoals gender, leeftijd en aantrekkelijkheid. Men schat vaak persoonlijkheidskenmerken
van een ander in op basis van zijn gezicht, zoals bij de fysiognomie.
Fysiognomie
In de 18e en 19e eeuw werd gedacht dat het mogelijk is om gezichten te gebruiken om
gedrag te voorspellen. Uiteindelijk blijkt dat fysiognomie niet klopt, maar we worden er
wel door beïnvloed: competente gezichten krijgen meer stemmen, competente en
dominante gezichten worden aangenomen als managers bij succesvolle bedrijven en
dominante gezichten hebben een hogere militaire rang
Er zijn ook consequenties voor mensen met onbetrouwbare gezichten. Ze:
- worden in trust games minder vertrouwd
- worden vaker schuldig gevonden
- worden vaker uit een line-up geselecteerd
- krijgen extremere veroordelingen
Oosterhof & Todorov (2008): Wat lezen we af uit het gezicht?
Taak. proefpersonen beoordelen gezichten op 15 persoonskenmerken.
Resultaten. Geschatte betrouwbaarheid en dominantie verklaarden veel van de variatie.
Ander onderzoek: ook jeugdigheid/aantrekkelijkheid verklaren een deel van de variatie
Reverse correlation
Bij reverse correlation wordt telkens hetzelfde neutrale gezicht laten zien, alleen elke
keer met een net andere ruis, waardoor het gezicht er telkens anders uit ziet. Hierbij
worden twee gezichten getoond en het betrouwbaarste gezicht moet gekozen worden.
Alle gekozen gezichten worden vervolgens over elkaar geplaatst, waardoor er een
gemiddeld betrouwbaar gezicht uitkomt.
, Voor reverse correlation is er geen hypothese nodig, waardoor je niets hoeft te
manipuleren. Dit is handig, want er zijn veel kenmerken die we gebruiken bij het
oordelen van een gezicht die moeilijk onder woorden te brengen zijn, zoals schaduwen.
Gemiddeldheid
Hoewel aantrekkelijkheid en betrouwbaarheid sterk gecorreleerd zijn door
het halo effect, worden gemiddelde gezichten bij de eerste indruk toch als
het betrouwbaarst gezien. Deze vorm van evaluatie van betrouwbaarheid
is echter vaak niet accuraat, omdat het om de eerste indruk gaat.
Conclusie
Bij de eerste indruk lezen mensen veel informatie af aan het gezicht. Primair gaat het
om betrouwbaarheid en dominantie. Het heeft consequenties voor het echte leven,
maar meestal niet heel accuraat.
KC 3 - Sociale Cognitie: Sociale waarneming 2: Expressies
Silvan Tomkins (1962): Expressies onthullen discrete emoties die uitgelezen kunnen
worden en ze zijn direct, universeel en context-afhankelijk.
Basic emotion theory
Facial action coding system: spieren die aangespannen moeten worden voor expressie
Paul Ekman’s Basic Emotion Theory (BET) is gebaseerd op Tomkins’ werk. Deze theorie
gaat uit van zes basisemoties: blij, boos, verdriet, angst, walging en verbazing. Er is
meestal een directe link tussen interne staat en expressie, wat contextafhankelijk is. In
bepaalde situaties moet de echte expressie echter onderdrukt worden (zoals in het geval
van display rules), waardoor er micro-expressies kunnen ontstaan.
BET blijkt niet zo universeel te zijn als gedacht: bij westerse culturen zit de emotie
vooral in de mond en bij Aziatische culturen juist meer in de ogen.
Contextafhankelijkheid
De congruentie tussen de interne staat en expressie van blijdschap blijkt alleen voor te
komen in het bijzijn van anderen, wat het contextafhankelijk maakt. Soms zijn
expressies van emoties ambigu, waardoor de context, zoals het lichaam, gebruikt wordt
om de emotie te interpreteren. Hierbij worden huilende gezichten het meest accuraat
herkend, waarna angst, verdriet en boosheid volgen, respectievelijk.
Dit is echter gebaseerd op vlakke expressies, terwijl in het echte leven er ook vaak
sprake is van intense emoties, zoals in sporten. Deze zijn lastig te interpreteren met
alleen het gezicht, aangezien deze gezichten zowel intens blij als intens verdrietig
