SAMENVATTING
INLEIDING TOT
2e SEMESTER
PROSPECTIE- &
OPGRAVINGSTECHNIEKEN
Prof. Vermeulen - Crombé
ArcheoStudent04
1E BACHELOR ARCHEOLOGIE
,
,Inhoud
1 De archeologische prospectie...................................................................................................5
1.1 Inleiding............................................................................................................................5
2 Luchtfotografische prospectie, kaartinterpretatie & teledetectie.............................................5
2.1 Geschiedenis van de luchtfotografische prospectie..........................................................5
2.2 Luchtfotografische prospectie op lage hoogte..................................................................7
2.2.1 Praktisch.....................................................................................................................7
2.2.2 Sporen vanuit de lucht waar te nemen.....................................................................10
2.2.3 Toepassingen............................................................................................................11
2.2.4 Onderzoek/studie van gevonden sites......................................................................12
2.3 Verticale luchtfotografie op grote hoogte.......................................................................13
2.4 Kaartinterpretatie.............................................................................................................15
2.5 Detectie via satellieten....................................................................................................15
2.6 Andere methoden van teledetectie..................................................................................17
3 ‘Gewone’ terreinverkenning..................................................................................................17
3.1 Verkenning op naakt land...............................................................................................18
3.1.1 Praktisch + methodiek..............................................................................................18
3.2 Intensieve ‘intra site’ prospectie.....................................................................................22
3.3 Strategieën van bemonstering.........................................................................................22
3.4 Prospectie op onbewerkt land.........................................................................................23
3.5 Toestellen........................................................................................................................24
4 Prospectie onder water...........................................................................................................24
5 Geoarcheologische & geofysische prospectie........................................................................25
5.1 Geoarcheologische prospectie.........................................................................................25
5.2 Geofysische prospectiemethoden....................................................................................26
6 Invasieve prospectietechnieken..............................................................................................29
i
, 6.1 Inleiding..........................................................................................................................29
6.2 Boringen & sonderingen.................................................................................................30
6.2.1 De (paleo)landschappelijke boorfase.......................................................................30
6.2.2 De prospectieve archeologische boorfase................................................................31
6.2.3 De waarderende archeologische boorfase................................................................32
6.2.4 Samengevat..............................................................................................................33
6.3 Proefsleuvenonderzoek (trial trenching, sondages mécanique)......................................33
6.3.1 Methode...................................................................................................................34
1 Theorie van de opgraving......................................................................................................34
2 Voorbereiding van de opgraving............................................................................................36
2.1 Redenen van opgravingen vandaag.................................................................................36
2.2 Vooronderzoek zonder ingreep i/d bodem (archeologietraject Vlaanderen)..................37
2.3 Vooronderzoek met ingreep i/d bodem...........................................................................38
2.4 De eigenlijke opgraving: plan van aanpak......................................................................38
2.5 Selectie: keuze van het op te graven oppervlak..............................................................38
2.6 Organisatie v/d opgraving: keuze v/d werkpunten..........................................................39
2.7 Het meetsysteem.............................................................................................................40
2.8 Klaarmaken van het terrein.............................................................................................41
2.9 Teamstructuur.................................................................................................................42
2.10 Training.........................................................................................................................42
3 Op het opgravingsterrein........................................................................................................43
3.1 Veiligheid & gezondheid................................................................................................43
3.2 Bewegen over de site......................................................................................................43
3.3 Materieel.........................................................................................................................43
3.4 Het meetsysteem.............................................................................................................44
3.5 Het opgraven...................................................................................................................44
3.6 Netheid van werken........................................................................................................45
ii
,4 Opgraven van specifieke contexten (deel 1)..........................................................................45
4.1 Stenen gebouwen & structuren.......................................................................................45
4.2 Contexten & stratigrafie..................................................................................................47
4.3 Secties & vlakken............................................................................................................47
4.4 Relaties tussen contexten: de Harris-matrix....................................................................47
5 Het vinden van objecten.........................................................................................................47
5.1 Aarden vaatwerk.............................................................................................................48
5.2 Constructiematerialen & andere ceramische producten..................................................48
5.3 Silex & andere stenen voorwerpen.................................................................................49
5.4 Glas.................................................................................................................................49
5.5 Metalen voorwerpen.......................................................................................................49
5.6 Benen of ivoren objecten en resten.................................................................................49
5.7 Schelpen..........................................................................................................................50
5.8 Andere organische materialen (leder, hout, textiel, …)..................................................50
6 Registratie..............................................................................................................................50
6.1 Basisprincipes bij de registratie......................................................................................50
6.2 Groeperen van vondsten..................................................................................................51
6.3 Geschreven registratie.....................................................................................................51
6.4 Bijzondere vondsten........................................................................................................52
6.5 Bankjes............................................................................................................................52
6.6 Tekenen v. plans & doorsneden (visuele registratie – deel 1)........................................52
6.7 Fotografie & video (visuele registratie – deel 2)............................................................53
7 Vondstenverwerking..............................................................................................................54
7.1 Algemene bemerkingen..................................................................................................54
7.2 Het wassen......................................................................................................................54
7.3 Het nummeren.................................................................................................................54
7.4 Sortering & tijdelijke opslag v/d vondsten.....................................................................55
iii
, 7.5 Eerste inventarisatie v/d vondsten...................................................................................55
8 Opgraven per context (deel 2)................................................................................................55
8.1 Houten gebouwen...........................................................................................................55
8.1.1 Paalgaten..................................................................................................................56
8.1.2 Houten structuren in (stand)greppels of bovengronds.............................................56
8.2 Gebouwen van klei..........................................................................................................57
8.3 Kuilen, grachten, bermen................................................................................................57
8.3.1 Kuilen.......................................................................................................................57
8.3.2 Ovens.......................................................................................................................58
8.3.3 Grachten, greppels en bermen..................................................................................58
8.4 Funeraire structuren & graven........................................................................................59
8.4.1 Inhumatie.................................................................................................................59
8.4.2 Crematie...................................................................................................................60
8.4.3 Rituele depots, excarnatie, knekelputten, …............................................................60
8.5 Steentijdsites (en vondstspreidingen)..............................................................................60
9 Ecologische bemonstering.....................................................................................................61
9.1 Algemeen........................................................................................................................61
9.2 Bemonsteringstechnieken...............................................................................................62
9.3 Verwerking van de monsters...........................................................................................62
10 Archivering & rapportering................................................................................................63
iv
, De archeologische prospectie
1 De archeologische prospectie
1.1 Inleiding
Prospectie lange tijd gezien als inleiding tot opgraving
Is volwaardig & kwantitatief zeer belangrijk deel van alle archeo. veldwerk
Evolutie naar bijna zelfstandige tak v/d archeo. → in meeste EU landen tijdens ‘70s –
‘80s
“Extensieve archeologie” → geografisch ruimere visie op hist. ontw. v/e hele streek
Uitbouw van discipline door meerdere factoren:
o Ontwikkeling New Archaeology i/d Angelsaksische wereld → ruimere SOC-
geografische dimensie
o Aandacht voor noodonderzoek & voorspellende archeo. kaarten
o Overheidsdruk: representatieve archeo. kaarten & inventarissen nodig
o Toenadering v/d archeo. tot aard-WET & geografie + ontwikkeling
‘landschapsarcheologie’
o Besef: archeo. patrimonium onder toenemende druk + veel archeologie
dagelijks vernietigd
Zie syllabus: p. 1 – 4
2 Luchtfotografische prospectie, kaartinterpretatie
& teledetectie
Voordeel v/e ‘blik uit de hoogte’:
o Aan het opp./net onder de bodem gelegen = vaak beter te zien vanuit de
hoogte
o Meteen overzicht
o Bijna meteen interpretatie te maken zonder te moeten opgraven (indien beetje
voorkennis van lokale GE)
2.1 Geschiedenis van de luchtfotografische prospectie
Gelijklopend met algemene evolutie van mens die ‘in de lucht’ gaat
Luchtfotografie op lage hoogte met archeo. doeleinden: 1e ontwikkeling bij begin
20e E:
o Ballonvluchten boven Ostia & Rome → 1e gekende archeo. toepassing: Boni,
1899:
Testen met luchtballon (bestond toen al 30j.)
Luchtzicht v/h Forum Romanum → kijken: nieuwe/betere
info/documentatie?
Letters in de vloer opgemerkt (vanop de grond nog niet gezien) →
meteen duidelijk: luchtfotografie ook nuttig om nieuwe dingen te
vinden op al gekende sites
5
, o 1e vluchten met vliegtuig
o Interbellum:
Idee van experimenteren met luchtfotografie: (vaak) militaire context
→ later van toepassing voor andere contexten/archeo.
(Militaire) piloten brachten grote ontdekkingen aan → systematische
vluchten over landschappen in IT, SY, N-AFR
Antoine Poidebard (19e – 20e E):
▫ Surveys in SY, MESO & IR tijdens ‘20s – ‘30s
O.G.S.Crawford (19e – 20e E):
▫ Brit
▫ Boek ‘Wessex from the air’
▫ Heel systematisch te werk → karteren a.d.h.v. luchtfoto’s
John Bradford (20e E):
▫ Brit
▫ Foto’s van Banditaccia necropool, Cerveteri
▫ In die tijd: minder erosie van mechanisch ploegen → veel in
kaart gebracht
o Vormen van ‘remote sensing’ gestimuleerd & systematisch geworden na
WO II (vanaf jaren ’50 – ’70):
Ontwikkeling kleurenfoto’s
1e ‘boom’: oblieke/schuine luchtfotografie
Roger Agasche:
▫ Grote invloed voor onze gebieden
▫ Vooral marks in landbouwgebieden
▫ Systematisch gewerkt: resultaten in atlassen
Charles Leva:
▫ BE
▫ Toch ontbreken van voldoende syst. aanpak
Jaques Semey:
▫ BE/VL
▫ Onderzoek zandstreek van Binnen-Vlaanderen
▫ In samenwerking met UGent
Luchtfotografie op grotere hoogte, vooral in de jaren ’70 – ’90:
o Doel: niet langer enkel ‘sites’ → netwerken blootleggen → meer
systematisch tewerk gaan → vooral BR systematiek in vluchtorg. &
cartografie:
1e x syst. vliegen op nationaal niveau (grote projecten)
Systematisch over bep. gebieden vliegen in ≠ periodes doorheen het
jaar
Overgang naar site-/landschapsarcheologie
o Ontwikkeling van:
Optische filtering
Vanaf ‘90s: digitaal studiewerk
Digitalisering, vanaf eeuwwisseling/21e E:
o Doorbraak satellieten & gebruik van Geografische Informatie Systemen (GIS)
o ↑: meer koppeling v/d opgemerkte structuren aan archeo. &
landschappelijke gegevens
o Ontwikkelen volwaardige ‘landscape archaeology’ → overgang naar
systematisch meer toepassen van luchtfotografie voor archeologie
6
, o Beter inzien: landschap van vandaag heeft veel overgedragen uit een ver
verleden → totale kijk = noodzakelijk voor goed begrip v/d ontwikkeling
o Digitale fotografie + liberalisering van wetgeven rond het maken van
luchtopnamen:
Nieuwe push in systematische toepassing van luchtfotografisch
onderzoek
Sommige landen blijven nog weinig actief
o Explosie van methodologische vernieuwing in luchtfotografie:
Digitale fotografie
Doorbraak computertechnieken in beeldbewerking
Kartering luchtfoto’s
Mogelijkheden v/h internet
Ontwikkeling van satellietbeeldverwerving
Doorbraak nieuwe platforms voor luchtopnamen op lage hoogte (bv.
drones)
2.2 Luchtfotografische prospectie op lage hoogte
2.2.1 Praktisch
Meestal van uit schuine invalshoek
1 v/d meest efficiënte & actieve prospectietechnieken
Organisatie dient systematisch & beredeneerd te gebeuren:
o Voorafgaande landschapsstudie v/d regio:
Geologisch
Bodemkundig
Geomorfologisch
Klimatologisch
…
→ ‘marks’ kunnen ook gevolg zijn van nat. omstandigheden
o Kennis v/d landbouwbeoefening
o Enige kennis v/d occupatieGE → bibliografische studie van eerdere archeo.
vondsten
o Studie van cartografische bronnen:
Topografische kaarten + toponiemen
Bestaande verticale foto’s
Bodemkaarten
Kadasterkaarten
…
→ Zijn vaak reflectie van elementen in het landschap, kunnen ver i/h
verleden teruggaan
o Logistiek organisatie & uitvoering v/d vluchten → bep. strategie + regels v/h
luchtruim kennen
o Terreincontroles na ontdekkingen vanuit de lucht
o Sporen karteren & inventariseren
o Publiceren v/d voornaamste/meest relevante ontdekkingen
Vervoermiddelen voor de luchtfotograaf:
o Bemande luchtballonnen
o ULM (Ultra Licht Motorvliegtuig)
7
INLEIDING TOT
2e SEMESTER
PROSPECTIE- &
OPGRAVINGSTECHNIEKEN
Prof. Vermeulen - Crombé
ArcheoStudent04
1E BACHELOR ARCHEOLOGIE
,
,Inhoud
1 De archeologische prospectie...................................................................................................5
1.1 Inleiding............................................................................................................................5
2 Luchtfotografische prospectie, kaartinterpretatie & teledetectie.............................................5
2.1 Geschiedenis van de luchtfotografische prospectie..........................................................5
2.2 Luchtfotografische prospectie op lage hoogte..................................................................7
2.2.1 Praktisch.....................................................................................................................7
2.2.2 Sporen vanuit de lucht waar te nemen.....................................................................10
2.2.3 Toepassingen............................................................................................................11
2.2.4 Onderzoek/studie van gevonden sites......................................................................12
2.3 Verticale luchtfotografie op grote hoogte.......................................................................13
2.4 Kaartinterpretatie.............................................................................................................15
2.5 Detectie via satellieten....................................................................................................15
2.6 Andere methoden van teledetectie..................................................................................17
3 ‘Gewone’ terreinverkenning..................................................................................................17
3.1 Verkenning op naakt land...............................................................................................18
3.1.1 Praktisch + methodiek..............................................................................................18
3.2 Intensieve ‘intra site’ prospectie.....................................................................................22
3.3 Strategieën van bemonstering.........................................................................................22
3.4 Prospectie op onbewerkt land.........................................................................................23
3.5 Toestellen........................................................................................................................24
4 Prospectie onder water...........................................................................................................24
5 Geoarcheologische & geofysische prospectie........................................................................25
5.1 Geoarcheologische prospectie.........................................................................................25
5.2 Geofysische prospectiemethoden....................................................................................26
6 Invasieve prospectietechnieken..............................................................................................29
i
, 6.1 Inleiding..........................................................................................................................29
6.2 Boringen & sonderingen.................................................................................................30
6.2.1 De (paleo)landschappelijke boorfase.......................................................................30
6.2.2 De prospectieve archeologische boorfase................................................................31
6.2.3 De waarderende archeologische boorfase................................................................32
6.2.4 Samengevat..............................................................................................................33
6.3 Proefsleuvenonderzoek (trial trenching, sondages mécanique)......................................33
6.3.1 Methode...................................................................................................................34
1 Theorie van de opgraving......................................................................................................34
2 Voorbereiding van de opgraving............................................................................................36
2.1 Redenen van opgravingen vandaag.................................................................................36
2.2 Vooronderzoek zonder ingreep i/d bodem (archeologietraject Vlaanderen)..................37
2.3 Vooronderzoek met ingreep i/d bodem...........................................................................38
2.4 De eigenlijke opgraving: plan van aanpak......................................................................38
2.5 Selectie: keuze van het op te graven oppervlak..............................................................38
2.6 Organisatie v/d opgraving: keuze v/d werkpunten..........................................................39
2.7 Het meetsysteem.............................................................................................................40
2.8 Klaarmaken van het terrein.............................................................................................41
2.9 Teamstructuur.................................................................................................................42
2.10 Training.........................................................................................................................42
3 Op het opgravingsterrein........................................................................................................43
3.1 Veiligheid & gezondheid................................................................................................43
3.2 Bewegen over de site......................................................................................................43
3.3 Materieel.........................................................................................................................43
3.4 Het meetsysteem.............................................................................................................44
3.5 Het opgraven...................................................................................................................44
3.6 Netheid van werken........................................................................................................45
ii
,4 Opgraven van specifieke contexten (deel 1)..........................................................................45
4.1 Stenen gebouwen & structuren.......................................................................................45
4.2 Contexten & stratigrafie..................................................................................................47
4.3 Secties & vlakken............................................................................................................47
4.4 Relaties tussen contexten: de Harris-matrix....................................................................47
5 Het vinden van objecten.........................................................................................................47
5.1 Aarden vaatwerk.............................................................................................................48
5.2 Constructiematerialen & andere ceramische producten..................................................48
5.3 Silex & andere stenen voorwerpen.................................................................................49
5.4 Glas.................................................................................................................................49
5.5 Metalen voorwerpen.......................................................................................................49
5.6 Benen of ivoren objecten en resten.................................................................................49
5.7 Schelpen..........................................................................................................................50
5.8 Andere organische materialen (leder, hout, textiel, …)..................................................50
6 Registratie..............................................................................................................................50
6.1 Basisprincipes bij de registratie......................................................................................50
6.2 Groeperen van vondsten..................................................................................................51
6.3 Geschreven registratie.....................................................................................................51
6.4 Bijzondere vondsten........................................................................................................52
6.5 Bankjes............................................................................................................................52
6.6 Tekenen v. plans & doorsneden (visuele registratie – deel 1)........................................52
6.7 Fotografie & video (visuele registratie – deel 2)............................................................53
7 Vondstenverwerking..............................................................................................................54
7.1 Algemene bemerkingen..................................................................................................54
7.2 Het wassen......................................................................................................................54
7.3 Het nummeren.................................................................................................................54
7.4 Sortering & tijdelijke opslag v/d vondsten.....................................................................55
iii
, 7.5 Eerste inventarisatie v/d vondsten...................................................................................55
8 Opgraven per context (deel 2)................................................................................................55
8.1 Houten gebouwen...........................................................................................................55
8.1.1 Paalgaten..................................................................................................................56
8.1.2 Houten structuren in (stand)greppels of bovengronds.............................................56
8.2 Gebouwen van klei..........................................................................................................57
8.3 Kuilen, grachten, bermen................................................................................................57
8.3.1 Kuilen.......................................................................................................................57
8.3.2 Ovens.......................................................................................................................58
8.3.3 Grachten, greppels en bermen..................................................................................58
8.4 Funeraire structuren & graven........................................................................................59
8.4.1 Inhumatie.................................................................................................................59
8.4.2 Crematie...................................................................................................................60
8.4.3 Rituele depots, excarnatie, knekelputten, …............................................................60
8.5 Steentijdsites (en vondstspreidingen)..............................................................................60
9 Ecologische bemonstering.....................................................................................................61
9.1 Algemeen........................................................................................................................61
9.2 Bemonsteringstechnieken...............................................................................................62
9.3 Verwerking van de monsters...........................................................................................62
10 Archivering & rapportering................................................................................................63
iv
, De archeologische prospectie
1 De archeologische prospectie
1.1 Inleiding
Prospectie lange tijd gezien als inleiding tot opgraving
Is volwaardig & kwantitatief zeer belangrijk deel van alle archeo. veldwerk
Evolutie naar bijna zelfstandige tak v/d archeo. → in meeste EU landen tijdens ‘70s –
‘80s
“Extensieve archeologie” → geografisch ruimere visie op hist. ontw. v/e hele streek
Uitbouw van discipline door meerdere factoren:
o Ontwikkeling New Archaeology i/d Angelsaksische wereld → ruimere SOC-
geografische dimensie
o Aandacht voor noodonderzoek & voorspellende archeo. kaarten
o Overheidsdruk: representatieve archeo. kaarten & inventarissen nodig
o Toenadering v/d archeo. tot aard-WET & geografie + ontwikkeling
‘landschapsarcheologie’
o Besef: archeo. patrimonium onder toenemende druk + veel archeologie
dagelijks vernietigd
Zie syllabus: p. 1 – 4
2 Luchtfotografische prospectie, kaartinterpretatie
& teledetectie
Voordeel v/e ‘blik uit de hoogte’:
o Aan het opp./net onder de bodem gelegen = vaak beter te zien vanuit de
hoogte
o Meteen overzicht
o Bijna meteen interpretatie te maken zonder te moeten opgraven (indien beetje
voorkennis van lokale GE)
2.1 Geschiedenis van de luchtfotografische prospectie
Gelijklopend met algemene evolutie van mens die ‘in de lucht’ gaat
Luchtfotografie op lage hoogte met archeo. doeleinden: 1e ontwikkeling bij begin
20e E:
o Ballonvluchten boven Ostia & Rome → 1e gekende archeo. toepassing: Boni,
1899:
Testen met luchtballon (bestond toen al 30j.)
Luchtzicht v/h Forum Romanum → kijken: nieuwe/betere
info/documentatie?
Letters in de vloer opgemerkt (vanop de grond nog niet gezien) →
meteen duidelijk: luchtfotografie ook nuttig om nieuwe dingen te
vinden op al gekende sites
5
, o 1e vluchten met vliegtuig
o Interbellum:
Idee van experimenteren met luchtfotografie: (vaak) militaire context
→ later van toepassing voor andere contexten/archeo.
(Militaire) piloten brachten grote ontdekkingen aan → systematische
vluchten over landschappen in IT, SY, N-AFR
Antoine Poidebard (19e – 20e E):
▫ Surveys in SY, MESO & IR tijdens ‘20s – ‘30s
O.G.S.Crawford (19e – 20e E):
▫ Brit
▫ Boek ‘Wessex from the air’
▫ Heel systematisch te werk → karteren a.d.h.v. luchtfoto’s
John Bradford (20e E):
▫ Brit
▫ Foto’s van Banditaccia necropool, Cerveteri
▫ In die tijd: minder erosie van mechanisch ploegen → veel in
kaart gebracht
o Vormen van ‘remote sensing’ gestimuleerd & systematisch geworden na
WO II (vanaf jaren ’50 – ’70):
Ontwikkeling kleurenfoto’s
1e ‘boom’: oblieke/schuine luchtfotografie
Roger Agasche:
▫ Grote invloed voor onze gebieden
▫ Vooral marks in landbouwgebieden
▫ Systematisch gewerkt: resultaten in atlassen
Charles Leva:
▫ BE
▫ Toch ontbreken van voldoende syst. aanpak
Jaques Semey:
▫ BE/VL
▫ Onderzoek zandstreek van Binnen-Vlaanderen
▫ In samenwerking met UGent
Luchtfotografie op grotere hoogte, vooral in de jaren ’70 – ’90:
o Doel: niet langer enkel ‘sites’ → netwerken blootleggen → meer
systematisch tewerk gaan → vooral BR systematiek in vluchtorg. &
cartografie:
1e x syst. vliegen op nationaal niveau (grote projecten)
Systematisch over bep. gebieden vliegen in ≠ periodes doorheen het
jaar
Overgang naar site-/landschapsarcheologie
o Ontwikkeling van:
Optische filtering
Vanaf ‘90s: digitaal studiewerk
Digitalisering, vanaf eeuwwisseling/21e E:
o Doorbraak satellieten & gebruik van Geografische Informatie Systemen (GIS)
o ↑: meer koppeling v/d opgemerkte structuren aan archeo. &
landschappelijke gegevens
o Ontwikkelen volwaardige ‘landscape archaeology’ → overgang naar
systematisch meer toepassen van luchtfotografie voor archeologie
6
, o Beter inzien: landschap van vandaag heeft veel overgedragen uit een ver
verleden → totale kijk = noodzakelijk voor goed begrip v/d ontwikkeling
o Digitale fotografie + liberalisering van wetgeven rond het maken van
luchtopnamen:
Nieuwe push in systematische toepassing van luchtfotografisch
onderzoek
Sommige landen blijven nog weinig actief
o Explosie van methodologische vernieuwing in luchtfotografie:
Digitale fotografie
Doorbraak computertechnieken in beeldbewerking
Kartering luchtfoto’s
Mogelijkheden v/h internet
Ontwikkeling van satellietbeeldverwerving
Doorbraak nieuwe platforms voor luchtopnamen op lage hoogte (bv.
drones)
2.2 Luchtfotografische prospectie op lage hoogte
2.2.1 Praktisch
Meestal van uit schuine invalshoek
1 v/d meest efficiënte & actieve prospectietechnieken
Organisatie dient systematisch & beredeneerd te gebeuren:
o Voorafgaande landschapsstudie v/d regio:
Geologisch
Bodemkundig
Geomorfologisch
Klimatologisch
…
→ ‘marks’ kunnen ook gevolg zijn van nat. omstandigheden
o Kennis v/d landbouwbeoefening
o Enige kennis v/d occupatieGE → bibliografische studie van eerdere archeo.
vondsten
o Studie van cartografische bronnen:
Topografische kaarten + toponiemen
Bestaande verticale foto’s
Bodemkaarten
Kadasterkaarten
…
→ Zijn vaak reflectie van elementen in het landschap, kunnen ver i/h
verleden teruggaan
o Logistiek organisatie & uitvoering v/d vluchten → bep. strategie + regels v/h
luchtruim kennen
o Terreincontroles na ontdekkingen vanuit de lucht
o Sporen karteren & inventariseren
o Publiceren v/d voornaamste/meest relevante ontdekkingen
Vervoermiddelen voor de luchtfotograaf:
o Bemande luchtballonnen
o ULM (Ultra Licht Motorvliegtuig)
7
