Samenvatting VMV 1: thema 7 - decubitus

Thema 7 – decubitus
1. Definitie
Decubitus is:
 Een gelokaliseerde beschadiging van
o De huid
o En / of onderliggend weefsel
 Meestal ter hoogte van een botuitsteeksel
 Als gevolg van
o Druk
o Of druk in samenhang met schuifkracht
 Een aantal andere bevorderende of beïnvloedende factoren wordt ook geassocieerd met
decubitus; de betekenis van deze factoren moet nog verder onderzocht worden.

2. Decubitus
Synoniem in literatuur  niet goed, zijn te beperkt:
 Druk-necrose
 Drukletsel
 Doorligwonde
Het is een veel gebruikte term.
In het engels: bedsores, pressure ulcers, decubitus ulcers, preddure sores.
3. Etiologie
3.1. Over druk, schuifkracht, weefselvorming, ischemie…
Druk / druk + schuifkracht = externe mechanische belasting.
Meestal thv bot uitsteeksels  interne reactie (ischemie, weefselvorming met celdeformatie)
 weefselschade met name gelokaliseerde beschadiging van de huid en / of onderliggend
weefsel doch ene persoon is gevoeliger dan de andere (= intrinsieke
gevoeligheid).
Druk of comprimerende kracht = kracht loodrecht uitgeoefend op het
weefsel.
Schuifkracht = kracht uitgeoefend evenwijdig aan het weefsel
Weefselschade als gevolg van druk/schuifkracht:
 Druk  weefselvorming  celdeformaties  weefselversterf
 Druk + schuifkrachten  bloedvatafsluiting  ischemie
(zuurstoftekort). Zodoende heeft een halfzittende houding door de combinatie van druk-
en schuifbelasting meer kans op weefselschade.
 Weefselreperfusieschade: indien de bloedcirculatie na een periode van ischemie
herstelt, komen zuurstofradicalen vrij die weefselnecrose kunnen veroorzaken.
 Gestoorde diffusie: van voedingsstoffen, afvalstoffen en hormonen, die het
metabolisme in de spieren reguleren.
Intrinsieke gevoeligheid voor belasting  de ene persoon is gevoeliger voor het
ontwikkelen van decubitus dan de andere.
3.2. Over celschade, reversibiliteit, frictie, druktoename boven beenderig uitsteeksel
3.2.1. De (grootte van de ) celschade
Kan variëren van reversibel (=omkeerbaar) tot irreversibel. De overgang bevindt zich op
een bepaald tijdstip = overgangspunt = point of no return.
Reversibel  point of no return  irreversible.
Hoe groter de inwerkende druk- en schuifkrachten, hoe sneller dit overgangspunt
wordt bereikt.

, De weefseltolerantie speelt tevens mee in het al dan niet sneller bereiken van het
overgangspunt.
Hoe groter de uitgeoefende druk- en schuifkrachten, hoe meer de bloedtoevoer wordt
afgekneld, hoe groter de celschade.
Preventie: dient zich te richten op o.a. het verminderen van v/d grootte v/d druk- en
schuifkrachten.
Hoe langer een bepaalde druk- en schuifkracht aanhoudt, hoe groter de schade thv spieren
en huid.
Precentie: dient zich te richten op het beperken van de tijd dat een bepaalde druk- en
schuifkracht aanhoudt.
Lichte druk gedurende lange tijd veroorzaakt meer weefselschade dan hoge druk
gedurende korte tijd!!
3.2.2. Schuifkrachten zijn niet hetzelfde als frictie / wrijving
Schuifkracht = kracht uitgeoefend evenwijdig aan het weefsel.
Frictie = huid schuurt  vorming schaafwond / blaar  geen decubitus!!
3.2.3. Loodrecht op de huid uitgeoefende krachten boven een beenderig uitsteeksel
Lokalisatie van de druk is ook heel belangrijk:
 Loodrecht op de huid uitgeoefende krachten boven een beenderig uitsteeksel verenigen
zich in een klein(er) gebied in het onderhuidse vet- en spierweefsel vlak boven
botgedeelte.
 De druk neemt dus toe met de diepte van het weefsel
Soms uitgebreide weefselbeschadiging in de diepte + onaangetaste huid.