Preventieve zorg:
Indelingen van preventie
Preventie is een doeltreffende aanpak om mensen te beschermen en om ze te helpen bij een
verhoogd risico op ziekte. Preventie is grofweg in te delen naar:
- Doelgroep
- Fase van de ziekte
- Doel van maatregelen
- Methode van uitvoering
Doelgroep:
Preventie is vaak gericht op bepaalde groepen. Denk aan mensen in bepaalde leeftijdsgroepen. Ook
andere groepsindelingen worden gebruikt, zoals mensen die zwanger zijn of zich in een lage sociaal-
economische positie bevinden. Zoals ouderen, jongeren, zwangere vrouwen of mensen met een lage
sociaaleconomische positie. Daarbij wordt preventie vaak ingedeeld naar ziektestadium.
- Universele preventie: is gericht op de gehele gemeenschap of specifieke delen daarvan. Het
doel is om actief de gezondheid van de bevolking te bevorderen en te beschermen.
Voorbeelden hiervan zijn het waarborgen van de kwaliteit van drinkwater en het
Rijksvaccinatieprogramma.
- Selectieve preventie: is gericht op bevolkingsgroepen met een verhoogd risico op bepaalde
aandoeningen. Het doel is om te voorkomen dat mensen met risicofactoren daadwerkelijk
ziek worden. Denk aan de jaarlijkse griepprik voor 60-plussers en mensen met bepaalde
aandoeningen of het bevolkingsonderzoek naar borstkanker.
- Geïndiceerde preventie: is gericht op mensen met beginnende klachten om te voorkomen
dat deze verergeren tot een volwaardige aandoening. Bijvoorbeeld met een
, beweegprogramma voor mensen met lage rugklachten of een onlinegroepscursus voor
jongeren met depressieve klachten.
- Zorg gerelateerde preventie: is gericht op mensen die al te maken hebben met een ziekte of
aandoening. Het doel is om complicaties, beperkingen, een lagere levenskwaliteit of zelfs
sterfte te voorkomen. Bijvoorbeeld met een stoppen-met-roken-programma voor
COPD(chronische bronchitis en longemfyseem)-patiënten of een GLI(Gecombineerde
Leefstijlinterventie) voor mensen met obesitas.
Fase van ziekte:
Preventie naar fase waarin de ziekte zich bevindt is ingedeeld in primaire, secundaire en tertiaire
preventie. Deze indeling is afkomstig uit de gezondheidszorg.
- Primaire preventie: activiteiten die gezondheidsproblemen, ziekten en ongevallen
voorkomen bij gezonde mensen.
- Secundaire preventie: vroege opsporing van ziekten en risicofactoren van ziekten, zoals
bepaalde afwijkingen bij personen die ziek zijn, een verhoogd risico lopen of een bepaalde
genetische aanleg hebben. De ziekte kan daardoor eerder worden behandeld, zodat deze
eerder geneest of niet erger wordt.
- Tertiaire preventie: voorkomen van complicaties en ziekteverergering bij patiënten. Ook het
bevorderen van de zelfredzaamheid van patiënten valt hieronder.
Doel van maatregelen:
Preventiemaatregelen zijn ook in te delen naar het type doel dat ze dienen:
- Ziektepreventie: voorkomt specifieke ziekten of signaleert deze vroegtijdig. Voorbeelden:
screening, vaccinaties en preventieve medicatie.
- Gezondheidsbevordering: bevordert een gezonde leefstijl en een gezonde sociale en fysieke
omgeving.
- Gezondheidsbescherming: beschermt de bevolking tegen gezondheidsbedreigende
factoren. Voorbeelden: kwaliteitsbewaking van drink- en zwemwater, afvalverwijdering en
verkeersveiligheid.
De student stelt op basis van preventiegericht analyseren en vanuit een theoretisch onderbouwd
plan, interventies op voor een individu of een groep ter bevordering van gezond gedrag.
Indelingen van preventie
Preventie is een doeltreffende aanpak om mensen te beschermen en om ze te helpen bij een
verhoogd risico op ziekte. Preventie is grofweg in te delen naar:
- Doelgroep
- Fase van de ziekte
- Doel van maatregelen
- Methode van uitvoering
Doelgroep:
Preventie is vaak gericht op bepaalde groepen. Denk aan mensen in bepaalde leeftijdsgroepen. Ook
andere groepsindelingen worden gebruikt, zoals mensen die zwanger zijn of zich in een lage sociaal-
economische positie bevinden. Zoals ouderen, jongeren, zwangere vrouwen of mensen met een lage
sociaaleconomische positie. Daarbij wordt preventie vaak ingedeeld naar ziektestadium.
- Universele preventie: is gericht op de gehele gemeenschap of specifieke delen daarvan. Het
doel is om actief de gezondheid van de bevolking te bevorderen en te beschermen.
Voorbeelden hiervan zijn het waarborgen van de kwaliteit van drinkwater en het
Rijksvaccinatieprogramma.
- Selectieve preventie: is gericht op bevolkingsgroepen met een verhoogd risico op bepaalde
aandoeningen. Het doel is om te voorkomen dat mensen met risicofactoren daadwerkelijk
ziek worden. Denk aan de jaarlijkse griepprik voor 60-plussers en mensen met bepaalde
aandoeningen of het bevolkingsonderzoek naar borstkanker.
- Geïndiceerde preventie: is gericht op mensen met beginnende klachten om te voorkomen
dat deze verergeren tot een volwaardige aandoening. Bijvoorbeeld met een
, beweegprogramma voor mensen met lage rugklachten of een onlinegroepscursus voor
jongeren met depressieve klachten.
- Zorg gerelateerde preventie: is gericht op mensen die al te maken hebben met een ziekte of
aandoening. Het doel is om complicaties, beperkingen, een lagere levenskwaliteit of zelfs
sterfte te voorkomen. Bijvoorbeeld met een stoppen-met-roken-programma voor
COPD(chronische bronchitis en longemfyseem)-patiënten of een GLI(Gecombineerde
Leefstijlinterventie) voor mensen met obesitas.
Fase van ziekte:
Preventie naar fase waarin de ziekte zich bevindt is ingedeeld in primaire, secundaire en tertiaire
preventie. Deze indeling is afkomstig uit de gezondheidszorg.
- Primaire preventie: activiteiten die gezondheidsproblemen, ziekten en ongevallen
voorkomen bij gezonde mensen.
- Secundaire preventie: vroege opsporing van ziekten en risicofactoren van ziekten, zoals
bepaalde afwijkingen bij personen die ziek zijn, een verhoogd risico lopen of een bepaalde
genetische aanleg hebben. De ziekte kan daardoor eerder worden behandeld, zodat deze
eerder geneest of niet erger wordt.
- Tertiaire preventie: voorkomen van complicaties en ziekteverergering bij patiënten. Ook het
bevorderen van de zelfredzaamheid van patiënten valt hieronder.
Doel van maatregelen:
Preventiemaatregelen zijn ook in te delen naar het type doel dat ze dienen:
- Ziektepreventie: voorkomt specifieke ziekten of signaleert deze vroegtijdig. Voorbeelden:
screening, vaccinaties en preventieve medicatie.
- Gezondheidsbevordering: bevordert een gezonde leefstijl en een gezonde sociale en fysieke
omgeving.
- Gezondheidsbescherming: beschermt de bevolking tegen gezondheidsbedreigende
factoren. Voorbeelden: kwaliteitsbewaking van drink- en zwemwater, afvalverwijdering en
verkeersveiligheid.
De student stelt op basis van preventiegericht analyseren en vanuit een theoretisch onderbouwd
plan, interventies op voor een individu of een groep ter bevordering van gezond gedrag.
