Samenvatting Politiek en Politicologie
& Colleges Bestuur, Politiek en Beleid
Inhoud
Hoofdstuk 1 en colleges week 1 ................................................................................. 1
Hoofdstuk 2 (m.u.v. §2.5) en colleges week 2 .............................................................. 8
Hoofdstuk 3 en colleges week 3 ............................................................................... 14
Hoofdstukken 5 & 6 en colleges week 4 .................................................................... 22
Hoofdstukken 7 & 8 en colleges week 5 .................................................................... 30
Hoofdstuk 9 en colleges week 6 ............................................................................... 36
Hoofdstuk 4 en colleges week 7 ............................................................................... 37
Hoofdstuk 1 en colleges week 1
Van Deth & Vis definiëren politiek als een situatie waar de overheid bij betrokken is of
zou moeten zijn.
Van Deth & Vis definiëren een politiek probleem als een ongewenst en veranderbaar
beschouwde situatie, waarbij de politiek betrokken is of zou moeten zijn.
Een probleem is een situa0e die men: als ongewenst ziet
denkt te moeten en kunnen veranderen
Een situatie wordt als ongewenst beschouwd als de feitelijke of ervaren situatie niet
overeenkomt met een norm of waarde. Dit is dus subjectief.
Een poli0ek probleem wordt niet al0jd door iedereen als dusdanig gezien:
Mensen hanteren verschillende waarden en normen om de werkelijkheid te beoordelen;
Zij ervaren van de objec0eve werkelijkheid verschillend omdat hun oordeel subjec0ef is en
zij verschillen over óf een probleem op de politieke agenda moet, en met welke
prioriteit.
Hoogerwerf definieert politiek als het overheidsbeleid, alsmede de totstandkoming en
de effecten daarvan.
Dit is te nauw, omdat er geen rekening wordt gehouden met zaken waar de overheid
(nog) geen beleid over voert. Ook vallen met deze definitie veel thema’s buiten de
politiek, zoals het ontstaan en de ontwikkeling van politieke stromingen en meningen,
het politieke stelsel en internationale relaties.
Laver definieert politiek als elke mengeling van conflict en samenwerking.
Brian Oonk (554947) – BSK/RO Saxion Pagina 1 van 45
,Samenvatting Politiek en Politicologie & Colleges Bestuur, Politiek en Beleid
Dit is te ruim, want hoewel veel conflicten in de politiek worden uitgevochten zijn lang
niet alle conflicten tussen mensen politiek, omdat er daar geen rol voor de overheid is of
wordt gezien.
Thijmen Borkent (555808) – BSK/RO Saxion Pagina 2 van 45
,Samenvatting Politiek en Politicologie & Colleges Bestuur, Politiek en Beleid
Andere politicologen zien politiek voornamelijk als een verdelingsvraagstuk. Geld,
macht, rechten, plichten en waarden zullen moeten worden verdeeld.
Lasswell definieert politiek als “wie krijgt wat, wanneer en hoe?”
Dit is te ruim, omdat bij niet alle verdelingsvraagstukken er een rol voor de overheid is of
wordt gezien.
Lasswell & Kaplan definiëren politiek als het vormen en verdelen van macht.
Dit is zowel te ruim, omdat dit toepasbaar is op ieder sociaal systeem, en te nauw,
omdat andere dingen dan macht ook door de politiek verdeeld worden.
Easton definieert politiek als de gezaghebbende toedeling van waarden voor een
samenleving.
Waarden zijn zowel materieel (voedsel, huisvesting) als immaterieel (vrijheid van
meningsuiting en veiligheidsgevoel). De gezaghebbende toedeling van waarden
betekent dat regels voor de verdeling bindend zijn (met dwang kunnen worden
gehandhaafd) en als legitiem worden beschouwd (als rechtvaardig en rechtmatig).
De overheid kan als enige regels bindend opleggen. Echter is het vooral de samenleving
die waarden vormt en kunnen ook andere organisaties dan de overheid legitiem
waarden verdelen, zoals bedrijven die hun bedrijfsvoering zelfstandig inrichten.
De definitie van Easton wordt bekritiseerd omdat deze ook de (ver)koop van goederen
en diensten op een markt zou omvatten. De markt en politiek zouden als alternatieve
verdelingsmechanismen moeten worden gezien.
Weer andere politicologen zien de politiek nog anders.
Taylor definieert politiek als het oplossen van collectieve actieproblemen.
Een collectief actieprobleem is een situatie waarin individuen hun eigenbelang
nastreven maar hierdoor een collectief resultaat ontstaat waarin niemands eigenbelang
gediend is.
Dit ontstaat bij middelen die niet uitsluitbaar zijn (algemeen toegankelijk) en kunnen
opraken (deelbaar) of juist niet opraken door gebruik (ondeelbaar).
Uitsluitbaar Niet uitsluitbaar
Deelbaar Private goods (kleding) Common goods (natuurlijke grondstoKen)
Niet deelbaar Club goods (bioscoop) Public goods (dijken, straatverlichting)
Tragedy of the Commons: Bij Common goods (deelbaar, niet uitsluitbaar) kan het
eigenbelang van individuen ervoor zorgen dat er te weinig overblijft voor allen die er
gebruik van maken.
Thijmen Borkent (555808) – BSK/RO Saxion Pagina 3 van 45
, Samenvatting Politiek en Politicologie & Colleges Bestuur, Politiek en Beleid
Free-riden: Bij Public goods (niet deelbaar, niet uitsluitbaar) is er geen prikkel om bij te
dragen aan het onderhoud omdat je er niet van kan worden uitgesloten. Zou iedereen dit
doen, dan kunnen publieke goederen niet in stand worden gehouden.
Er zijn drie manieren op collectieve actieproblemen op te lossen:
1. Overheidsingrijpen door middel van deze instrumenten, apart of in samenhang:
a. Fysieke (goederen te regelen/controleren)
b. Juridische en handhavings- (wetgeving, command and control)
c. Financieel-economische (subsidies, belastingen, accijnzen,
boetes)
d. Communicatieve of informatieve (informatiecampagnes, propaganda)
2. De verleiding om free-riden te verkleinen
Resultaat kosten/batenanalyse veranderen, lastig zonder
overheidsinterventie maar het kan wel! Ostrom ontwikkelde het
Institutional Analysis and Development Framework (IAD Framework)
waarmee geanalyseerd wordt hoe dit tot stand komt.
3. Moraal, normen, waarden en tradities
Vrijwilligheid of tradities kunnen een deel van de individuen ervan
weerhouden hun eigenbelang rucksichtslos te volgen. Er zijn altijd
mensen die deze verplichting niet voelen, dus overheidsingrijpen zal nodig
blijven.
Taylors definitie beperkt politiek tot het oplossen van collectieve actieproblemen.
Echter zijn er kwesties die dit niet zijn, maar wel als politiek worden gezien. Zoals
ethische problemen of andere problemen zonder free riders. Ook wordt niet voor elk
collectief actieprobleem een rol voor de overheid gezien.
Hoogerwerf ziet deze zeven dilemma’s die in de politiek opkomen als het gaat om
beleid:
Publiek Privaat Wat moet de overheid doen en wat de markt?
Democratie Leiding Moet macht liggen bij burgers of de staat?
Vrijheid Gelijkheid Hoe moeten middelen verdeeld worden?
Eenheid Verscheidenheid Individuele vrijheden of gelijkheidsworst?
Idealisme Realisme Streven naar het goede of haalbaarheid?
Doelmatigheid Aanvaardbaarheid Moet beleid goed werken of veel steun vinden?
Orde Verandering Bestaande orde handhaven of snel veranderen?
Overzicht definities politiek:
Van Deth & Vis Waar de overheid betrokken is of zou moeten zijn
Hoogerwerf Overheidsbeleid, en totstandkoming en eKecten daarvan
Thijmen Borkent (555808) – BSK/RO Saxion Pagina 4 van 45
& Colleges Bestuur, Politiek en Beleid
Inhoud
Hoofdstuk 1 en colleges week 1 ................................................................................. 1
Hoofdstuk 2 (m.u.v. §2.5) en colleges week 2 .............................................................. 8
Hoofdstuk 3 en colleges week 3 ............................................................................... 14
Hoofdstukken 5 & 6 en colleges week 4 .................................................................... 22
Hoofdstukken 7 & 8 en colleges week 5 .................................................................... 30
Hoofdstuk 9 en colleges week 6 ............................................................................... 36
Hoofdstuk 4 en colleges week 7 ............................................................................... 37
Hoofdstuk 1 en colleges week 1
Van Deth & Vis definiëren politiek als een situatie waar de overheid bij betrokken is of
zou moeten zijn.
Van Deth & Vis definiëren een politiek probleem als een ongewenst en veranderbaar
beschouwde situatie, waarbij de politiek betrokken is of zou moeten zijn.
Een probleem is een situa0e die men: als ongewenst ziet
denkt te moeten en kunnen veranderen
Een situatie wordt als ongewenst beschouwd als de feitelijke of ervaren situatie niet
overeenkomt met een norm of waarde. Dit is dus subjectief.
Een poli0ek probleem wordt niet al0jd door iedereen als dusdanig gezien:
Mensen hanteren verschillende waarden en normen om de werkelijkheid te beoordelen;
Zij ervaren van de objec0eve werkelijkheid verschillend omdat hun oordeel subjec0ef is en
zij verschillen over óf een probleem op de politieke agenda moet, en met welke
prioriteit.
Hoogerwerf definieert politiek als het overheidsbeleid, alsmede de totstandkoming en
de effecten daarvan.
Dit is te nauw, omdat er geen rekening wordt gehouden met zaken waar de overheid
(nog) geen beleid over voert. Ook vallen met deze definitie veel thema’s buiten de
politiek, zoals het ontstaan en de ontwikkeling van politieke stromingen en meningen,
het politieke stelsel en internationale relaties.
Laver definieert politiek als elke mengeling van conflict en samenwerking.
Brian Oonk (554947) – BSK/RO Saxion Pagina 1 van 45
,Samenvatting Politiek en Politicologie & Colleges Bestuur, Politiek en Beleid
Dit is te ruim, want hoewel veel conflicten in de politiek worden uitgevochten zijn lang
niet alle conflicten tussen mensen politiek, omdat er daar geen rol voor de overheid is of
wordt gezien.
Thijmen Borkent (555808) – BSK/RO Saxion Pagina 2 van 45
,Samenvatting Politiek en Politicologie & Colleges Bestuur, Politiek en Beleid
Andere politicologen zien politiek voornamelijk als een verdelingsvraagstuk. Geld,
macht, rechten, plichten en waarden zullen moeten worden verdeeld.
Lasswell definieert politiek als “wie krijgt wat, wanneer en hoe?”
Dit is te ruim, omdat bij niet alle verdelingsvraagstukken er een rol voor de overheid is of
wordt gezien.
Lasswell & Kaplan definiëren politiek als het vormen en verdelen van macht.
Dit is zowel te ruim, omdat dit toepasbaar is op ieder sociaal systeem, en te nauw,
omdat andere dingen dan macht ook door de politiek verdeeld worden.
Easton definieert politiek als de gezaghebbende toedeling van waarden voor een
samenleving.
Waarden zijn zowel materieel (voedsel, huisvesting) als immaterieel (vrijheid van
meningsuiting en veiligheidsgevoel). De gezaghebbende toedeling van waarden
betekent dat regels voor de verdeling bindend zijn (met dwang kunnen worden
gehandhaafd) en als legitiem worden beschouwd (als rechtvaardig en rechtmatig).
De overheid kan als enige regels bindend opleggen. Echter is het vooral de samenleving
die waarden vormt en kunnen ook andere organisaties dan de overheid legitiem
waarden verdelen, zoals bedrijven die hun bedrijfsvoering zelfstandig inrichten.
De definitie van Easton wordt bekritiseerd omdat deze ook de (ver)koop van goederen
en diensten op een markt zou omvatten. De markt en politiek zouden als alternatieve
verdelingsmechanismen moeten worden gezien.
Weer andere politicologen zien de politiek nog anders.
Taylor definieert politiek als het oplossen van collectieve actieproblemen.
Een collectief actieprobleem is een situatie waarin individuen hun eigenbelang
nastreven maar hierdoor een collectief resultaat ontstaat waarin niemands eigenbelang
gediend is.
Dit ontstaat bij middelen die niet uitsluitbaar zijn (algemeen toegankelijk) en kunnen
opraken (deelbaar) of juist niet opraken door gebruik (ondeelbaar).
Uitsluitbaar Niet uitsluitbaar
Deelbaar Private goods (kleding) Common goods (natuurlijke grondstoKen)
Niet deelbaar Club goods (bioscoop) Public goods (dijken, straatverlichting)
Tragedy of the Commons: Bij Common goods (deelbaar, niet uitsluitbaar) kan het
eigenbelang van individuen ervoor zorgen dat er te weinig overblijft voor allen die er
gebruik van maken.
Thijmen Borkent (555808) – BSK/RO Saxion Pagina 3 van 45
, Samenvatting Politiek en Politicologie & Colleges Bestuur, Politiek en Beleid
Free-riden: Bij Public goods (niet deelbaar, niet uitsluitbaar) is er geen prikkel om bij te
dragen aan het onderhoud omdat je er niet van kan worden uitgesloten. Zou iedereen dit
doen, dan kunnen publieke goederen niet in stand worden gehouden.
Er zijn drie manieren op collectieve actieproblemen op te lossen:
1. Overheidsingrijpen door middel van deze instrumenten, apart of in samenhang:
a. Fysieke (goederen te regelen/controleren)
b. Juridische en handhavings- (wetgeving, command and control)
c. Financieel-economische (subsidies, belastingen, accijnzen,
boetes)
d. Communicatieve of informatieve (informatiecampagnes, propaganda)
2. De verleiding om free-riden te verkleinen
Resultaat kosten/batenanalyse veranderen, lastig zonder
overheidsinterventie maar het kan wel! Ostrom ontwikkelde het
Institutional Analysis and Development Framework (IAD Framework)
waarmee geanalyseerd wordt hoe dit tot stand komt.
3. Moraal, normen, waarden en tradities
Vrijwilligheid of tradities kunnen een deel van de individuen ervan
weerhouden hun eigenbelang rucksichtslos te volgen. Er zijn altijd
mensen die deze verplichting niet voelen, dus overheidsingrijpen zal nodig
blijven.
Taylors definitie beperkt politiek tot het oplossen van collectieve actieproblemen.
Echter zijn er kwesties die dit niet zijn, maar wel als politiek worden gezien. Zoals
ethische problemen of andere problemen zonder free riders. Ook wordt niet voor elk
collectief actieprobleem een rol voor de overheid gezien.
Hoogerwerf ziet deze zeven dilemma’s die in de politiek opkomen als het gaat om
beleid:
Publiek Privaat Wat moet de overheid doen en wat de markt?
Democratie Leiding Moet macht liggen bij burgers of de staat?
Vrijheid Gelijkheid Hoe moeten middelen verdeeld worden?
Eenheid Verscheidenheid Individuele vrijheden of gelijkheidsworst?
Idealisme Realisme Streven naar het goede of haalbaarheid?
Doelmatigheid Aanvaardbaarheid Moet beleid goed werken of veel steun vinden?
Orde Verandering Bestaande orde handhaven of snel veranderen?
Overzicht definities politiek:
Van Deth & Vis Waar de overheid betrokken is of zou moeten zijn
Hoogerwerf Overheidsbeleid, en totstandkoming en eKecten daarvan
Thijmen Borkent (555808) – BSK/RO Saxion Pagina 4 van 45
