Ontwikkelingspsychologie
Samenvatting - Sem2 TP1 - Fleur Verdonck
1
,Inhoud:
Basis les 1: Inleiding in de ontwikkeling van het kind.
Specialisatieles 1: het begin van het leven.
Basis les 2: Theoretische perspectieve en onderzoek.
Specialisatieles 2: Motorische en fysieke ontwikkeling doorheen de levensloop
Basis les 3: Cognitieve ontwikkeling in de babytijd
Specialisatieles 3: De creatief- expressieve ontwikkeling, deel 1
Basis les 4: Sociaal-emotioneel baby
Specialisatieles 4: Creatieve ontwikkeling deel 2
Basis les 5: De sociale ontwikkeling en de persoonlijkheidsontwikkeling in de babytijd
Specialisatieles 5: Taal
Basis les 6: Seksuele ontw. Peuters en kleuter, cognitieve ontw. Lagere school.
Specialisatieles 6: Seksuele ontwikkeling en ontwikkeling genderidentiteit
Basis les 7: De schooltijd
Specialisatieles 7: Onderwijs: lezen, schrijven en rekenen.
Basis les 8 : Cognitieve ontwikkeling adolescentie
Basis les 9 : De sociaal-emotionele ontwikkeling en de persoonlijkheidsontwikkeling in de
adolescentie en de cognitieve ontwikkeling in de volwassenheid
Basis les 10 : De cognitieve ontwikkeling, sociaal-emotionele en persoonlijkheidsontwikkeling
in de volwassenheid
Basis les 11 : Ouderdom
-
+ Voorbeeld examenvragen
Ontwikkelingspsychologie: Algemene doelstellingen (woordje van docent)
Om te weten wanneer gedrag fout gaat moet je uiteraard eerst inzicht krijgen in de normale
ontwikkeling van gedrag. Bv. als je een kind zijn cognitieve mogelijkheden wil testen, wat is
normaal voor die leeftijd? Kind met angst, wanneer wordt het pathologisch? Geen onderscheid
kunnen maken tussen fantasie en realiteit: tot welke leeftijd normaal?
Daarnaast gaan we in het vak ontwikkelings kennismaken met verschillende theorieën om
gedrag te gaan interpreteren. Er zijn verschillende visies, onderzoekslijnen en het is belangrijk
om daar een goed zicht op te hebben zodat je ontwikkeling kritisch en genuanceerd kunt
benaderen.
Tot slot is een belangrijk doel van dit vak om inzicht te krijgen in de menselijke ontwikkeling
binnen de verschillende levensfasen: van prenataal (‘kruimel’-stadium) tot ouderdom. Wat
normaal is tijdens een bepaalde fas is dat bv. niet tijdens een andere fase.
2
, Basis les 1: Inleiding in de ontwikkeling van het kind
Definities:
Ontwikkelingspsychologie = wetenschappelijke studie van patronen van groei, verandering en
stabiliteit bij mensen gedurende hun hele leven, van conceptie tot de late volwassenheid.
→In handboek beperkt tot aan adolescentie
→ Synoniem = levenslooppsychologie
Ontwikkeling = genese, ontvouwen
Lichamelijke groei en veranderingen in de psyche van individuele personen die worden
beïnvloed door de ontwikkeling van de samenleving
→ Ontwikkeling = groei, toename, stabiliteit, voortgang & teruggang, afbraak, aftakeling
1.1.1 REIKWIJDTE VAN HET VAKGEBIED
Thematische gebieden:
1. Fysieke ontwikkeling = studie naar de invloed van het lichaam op het gedrag
Bv. Effecten van het seksuele rijpingsproces tijdens de adolescentie op gedrag
2. Cognitieve ontwikkeling = studie naar de invloed van groei en verandering in intellectuele
Hangen vermogens op het gedrag
allemaal Bv. Invloed van veranderingen in intellectuele vermogens op gedrag
op een
3. Sociaal-emotionele ontwikkeling = studie naar interacties van mensen en hoe hun
bepaald
sociale relaties in de loop van hun leven groeien, veranderen en stabiel blijven, en de
niveau met
manier waarop mensen in toenemende mate hun emoties bewust ervaren en er greep
elkaar op krijgen
verweven Bv. Evolutie van vriendschappen in de kindertijd
4. Persoonlijkheidsontwikkeling = studie naar stabiliteit en veranderingen in eigenschappen
die personen van elkaar onderscheiden
Bv. Bezit een mens gedurende zijn leven stabiele karaktereigenschappen?
→ Sociaal-emotionele ontwikkeling en de persoonlijkheidsontwikkeling zijn sterk met elkaar
verweven
3
, Ontwikkelingsfasen en individuele verschillen:
• Prenatale periode (conceptie – geboorte)
• Babytijd (0-2 jaar)
• Peuter- en kleutertijd (2-6 jaar)
• Lagere schooltijd (6-12 jaar)
• Adolescentie (12- 20 jaar)
• Volwassenheid (20-60 jaar)
• Oudere volwassenheid of ouderdom (> 60 jaar)
➔ Soms duidelijke grenzen, soms artificieel
➢ Grote individuele verschillen
➢ Ontwikkelingspsychologie: gemiddelden!
Ontwikkelingspsychologie
→ Algemene veranderingen en gedragsreorganisaties die iedereen doormaakt bij
het ouder worden
→ Ontwikkeling als een normatief gegeven
Maar ook aandacht voor de individuele ontwikkeling = individuele variatie rond het normatieve
verloop van de ontwikkeling
➔ Variatie tussen kinderen wordt groter naarmate ze ouder worden.
1.1.2.Invloeden op de ontwikkeling: in een sociale wereld.
Cohort = Een groep mensen die rond dezelfde tijd op dezelfde plek is geboren ( Is niet hetzelfde
als een generatie. Het gaat hier over een plek, niet een periode)
Normatieve gebeurtenissen = gebeurtenissen die zich voor de meeste individuen binnen een
groep op dezelfde manier voltrekken
Verschillende soorten invloeden op de ontwikkeling:
1. Normatieve historisch bepaalde invloeden (ook wel cohorteffecten)
Bv. Corona, 9/11, atoombom, rampen
2. Leeftijdsgebonden invloeden = Biologische en omgevingsinvloeden gelijk voor mensen
in bepaalde leeftijdsgroep, ‘ongeacht’ wanneer of waar ze opgroeien
Bv. Puberteit, menopauze, start schoolcarrière
3. Normatieve sociaal-cultureel bepaalde invloeden
Bv. Etnische afkomst, sociale klasse, subcultuur
4. Niet-normatieve gebeurtenissen =Atypische gebeurtenissen op tijdstip dat dit meeste
anderen uit die groep niet overkomt
Bv. Studeren met achtergrond (zeer) lage SES
4
Samenvatting - Sem2 TP1 - Fleur Verdonck
1
,Inhoud:
Basis les 1: Inleiding in de ontwikkeling van het kind.
Specialisatieles 1: het begin van het leven.
Basis les 2: Theoretische perspectieve en onderzoek.
Specialisatieles 2: Motorische en fysieke ontwikkeling doorheen de levensloop
Basis les 3: Cognitieve ontwikkeling in de babytijd
Specialisatieles 3: De creatief- expressieve ontwikkeling, deel 1
Basis les 4: Sociaal-emotioneel baby
Specialisatieles 4: Creatieve ontwikkeling deel 2
Basis les 5: De sociale ontwikkeling en de persoonlijkheidsontwikkeling in de babytijd
Specialisatieles 5: Taal
Basis les 6: Seksuele ontw. Peuters en kleuter, cognitieve ontw. Lagere school.
Specialisatieles 6: Seksuele ontwikkeling en ontwikkeling genderidentiteit
Basis les 7: De schooltijd
Specialisatieles 7: Onderwijs: lezen, schrijven en rekenen.
Basis les 8 : Cognitieve ontwikkeling adolescentie
Basis les 9 : De sociaal-emotionele ontwikkeling en de persoonlijkheidsontwikkeling in de
adolescentie en de cognitieve ontwikkeling in de volwassenheid
Basis les 10 : De cognitieve ontwikkeling, sociaal-emotionele en persoonlijkheidsontwikkeling
in de volwassenheid
Basis les 11 : Ouderdom
-
+ Voorbeeld examenvragen
Ontwikkelingspsychologie: Algemene doelstellingen (woordje van docent)
Om te weten wanneer gedrag fout gaat moet je uiteraard eerst inzicht krijgen in de normale
ontwikkeling van gedrag. Bv. als je een kind zijn cognitieve mogelijkheden wil testen, wat is
normaal voor die leeftijd? Kind met angst, wanneer wordt het pathologisch? Geen onderscheid
kunnen maken tussen fantasie en realiteit: tot welke leeftijd normaal?
Daarnaast gaan we in het vak ontwikkelings kennismaken met verschillende theorieën om
gedrag te gaan interpreteren. Er zijn verschillende visies, onderzoekslijnen en het is belangrijk
om daar een goed zicht op te hebben zodat je ontwikkeling kritisch en genuanceerd kunt
benaderen.
Tot slot is een belangrijk doel van dit vak om inzicht te krijgen in de menselijke ontwikkeling
binnen de verschillende levensfasen: van prenataal (‘kruimel’-stadium) tot ouderdom. Wat
normaal is tijdens een bepaalde fas is dat bv. niet tijdens een andere fase.
2
, Basis les 1: Inleiding in de ontwikkeling van het kind
Definities:
Ontwikkelingspsychologie = wetenschappelijke studie van patronen van groei, verandering en
stabiliteit bij mensen gedurende hun hele leven, van conceptie tot de late volwassenheid.
→In handboek beperkt tot aan adolescentie
→ Synoniem = levenslooppsychologie
Ontwikkeling = genese, ontvouwen
Lichamelijke groei en veranderingen in de psyche van individuele personen die worden
beïnvloed door de ontwikkeling van de samenleving
→ Ontwikkeling = groei, toename, stabiliteit, voortgang & teruggang, afbraak, aftakeling
1.1.1 REIKWIJDTE VAN HET VAKGEBIED
Thematische gebieden:
1. Fysieke ontwikkeling = studie naar de invloed van het lichaam op het gedrag
Bv. Effecten van het seksuele rijpingsproces tijdens de adolescentie op gedrag
2. Cognitieve ontwikkeling = studie naar de invloed van groei en verandering in intellectuele
Hangen vermogens op het gedrag
allemaal Bv. Invloed van veranderingen in intellectuele vermogens op gedrag
op een
3. Sociaal-emotionele ontwikkeling = studie naar interacties van mensen en hoe hun
bepaald
sociale relaties in de loop van hun leven groeien, veranderen en stabiel blijven, en de
niveau met
manier waarop mensen in toenemende mate hun emoties bewust ervaren en er greep
elkaar op krijgen
verweven Bv. Evolutie van vriendschappen in de kindertijd
4. Persoonlijkheidsontwikkeling = studie naar stabiliteit en veranderingen in eigenschappen
die personen van elkaar onderscheiden
Bv. Bezit een mens gedurende zijn leven stabiele karaktereigenschappen?
→ Sociaal-emotionele ontwikkeling en de persoonlijkheidsontwikkeling zijn sterk met elkaar
verweven
3
, Ontwikkelingsfasen en individuele verschillen:
• Prenatale periode (conceptie – geboorte)
• Babytijd (0-2 jaar)
• Peuter- en kleutertijd (2-6 jaar)
• Lagere schooltijd (6-12 jaar)
• Adolescentie (12- 20 jaar)
• Volwassenheid (20-60 jaar)
• Oudere volwassenheid of ouderdom (> 60 jaar)
➔ Soms duidelijke grenzen, soms artificieel
➢ Grote individuele verschillen
➢ Ontwikkelingspsychologie: gemiddelden!
Ontwikkelingspsychologie
→ Algemene veranderingen en gedragsreorganisaties die iedereen doormaakt bij
het ouder worden
→ Ontwikkeling als een normatief gegeven
Maar ook aandacht voor de individuele ontwikkeling = individuele variatie rond het normatieve
verloop van de ontwikkeling
➔ Variatie tussen kinderen wordt groter naarmate ze ouder worden.
1.1.2.Invloeden op de ontwikkeling: in een sociale wereld.
Cohort = Een groep mensen die rond dezelfde tijd op dezelfde plek is geboren ( Is niet hetzelfde
als een generatie. Het gaat hier over een plek, niet een periode)
Normatieve gebeurtenissen = gebeurtenissen die zich voor de meeste individuen binnen een
groep op dezelfde manier voltrekken
Verschillende soorten invloeden op de ontwikkeling:
1. Normatieve historisch bepaalde invloeden (ook wel cohorteffecten)
Bv. Corona, 9/11, atoombom, rampen
2. Leeftijdsgebonden invloeden = Biologische en omgevingsinvloeden gelijk voor mensen
in bepaalde leeftijdsgroep, ‘ongeacht’ wanneer of waar ze opgroeien
Bv. Puberteit, menopauze, start schoolcarrière
3. Normatieve sociaal-cultureel bepaalde invloeden
Bv. Etnische afkomst, sociale klasse, subcultuur
4. Niet-normatieve gebeurtenissen =Atypische gebeurtenissen op tijdstip dat dit meeste
anderen uit die groep niet overkomt
Bv. Studeren met achtergrond (zeer) lage SES
4
