klinische epidemiologie: voorspellingen doen over klinische gebeurtenissen aan de hand
van groepen vergelijkbare patiënten (vaak met een bepaald risicofactor als verschil)
definitie van Fletcher:
Science of making predictions about individual patients by counting clinical events in groups
of similar patients and using strong scientific methods to ensure that the predictions are
accurate.
kwalitatief onderzoek → verder besproken in MWO 2
doel: verkrijgen van diepgaande gevarieerde informatie over perspectieven, gedrag en
motieven van de patiënt.
- hypothese genererend onderzoek waarbij begrijpen patiënt centraal staat
- vragen beginnen meestal met ‘hoe’ of ‘wat’
- open vragen over ervaringen, betekenissen, meningen en voorkeuren
- resultaten worden in de vorm van een verhaal gepubliceerd
kwantitatief onderzoek
doel: verklaren van een ziekte, effect of relatie.
- hypothese toetsend onderzoek waarbij meten centraal staat
- vragen beginnen meestal met ‘hoeveel’
- gesloten vragen en objectieve testen
- resultaten worden uitgedrukt in cijfers
experimenteel onderzoek → verder besproken in MWO 2
- randomized control trial (RCT)
1. een groep mensen met de inclusiecriteria wordt verzameld
2. door randomisatie worden de patiënten in twee groepen verdeeld
3. experimentele groep wordt blootgesteld aan interventie (bv medicijn)
controlegroep wordt blootgesteld aan placebo
- is alleen ethisch als beide cohorten behandelingen krijgen waarbij er geen
behandeling beter is dan de ander = equipoise
- de patiënten onderling weten niet in welke groep ze zitten = geblindeerd onderzoek
zodat ze hun gedrag daar niet aan gaan aanpassen
uitkomsten
- intention-to-treat analyse analyseert de resultaten van de patiënt op basis
van de groep waar de patiënt in geplaatst werd
- verklarende analyse onderzoekt of de behandeling daadwerkelijk een
verschil in resultaten veroorzaakt (en dat het verschil dus niet wordt
veroorzaakt door het aanbieden van de behandeling zelf).
observationeel onderzoek
- cohortonderzoek (cohort = groep personen)
, - retrospectief (bijna nooit) → je kijkt naar een groep mensen die al ziek zijn,
en gaat achteraf de risicofactoren bepalen door te kijken waaraan deze
mensen zijn blootgesteld (eerst ziekte, dan risicofactoren).
- transversaal (cross sectioneel) → Je kijkt naar een groep mensen die aan
een bepaalde risicofactor zijn blootgesteld en vraagt of ze een bepaalde
ziekte hebben (risicofactor en ziekte gelijktijdig) (survey).
- prospectief (longitudinaal) (meestal!)→ je volgt gedurende een aantal jaren
een groep mensen die is blootgesteld aan een bepaald risicofactor (en een
groep mensen die niet is blootgesteld aan dit risicofactor) en wacht af welke
mensen de ziekte ontwikkelen. Dan kan je het verschil in risico voor het
krijgen van de ziekte met of zonder risicofactor bepalen (eerst risicofactor,
dan ziekte).
nadelen
- niet geschikt voor zeldzame ziekten
- duur en inefficiënt, omdat je veel mensen moet volgen zonder garantie
dat degene in de risico- en controlegroep de ziekte überhaupt
ontwikkelt
voordelen
- natuurlijke beloop van risico naar ziekte wordt gevolgd
- enige manier om relatieve risico en incidentie te bepalen (absoluut
risico)
- er kan naar het effect op meerdere ziekten worden gekeken
Uitkomsten
- absolute risico = incidentie
- risicoverschil (attributief risico):
risico van blootgestelde groep - risico van niet-blootgestelde groep
(oftewel Iexposed - Inon-exposed)
- relatieve risico: twee absolute risico’s door elkaar delen
(blootgestelde groep/niet-blootgestelde groep)
Om te bepalen of een verschil klinisch relevant is wordt naar het risicoverschil
gekeken.
- populatie attributief risico (PAR)
incidentie in populatie geassocieerd met prevalentie risicofactor:
PAR = AR x prevalentie van blootstelling aan risicofactor
- case-control onderzoek (twee groepen personen)
- retrospectief → onderzoek wordt gedaan als je de ziekte al hebt gekregen
(eerst ziekte, dan risicofactoren)
- cases (mensen met bepaalde ziekte) en controles (mensen zonder die
ziekte) worden gezocht
- het is belangrijk dat de controlegroep en de cases-groep (behalve het
hebben van de ziekte) goed overeenkomen
- bij beide groepen wordt gevraagd naar blootstelling aan een risicofactor
van groepen vergelijkbare patiënten (vaak met een bepaald risicofactor als verschil)
definitie van Fletcher:
Science of making predictions about individual patients by counting clinical events in groups
of similar patients and using strong scientific methods to ensure that the predictions are
accurate.
kwalitatief onderzoek → verder besproken in MWO 2
doel: verkrijgen van diepgaande gevarieerde informatie over perspectieven, gedrag en
motieven van de patiënt.
- hypothese genererend onderzoek waarbij begrijpen patiënt centraal staat
- vragen beginnen meestal met ‘hoe’ of ‘wat’
- open vragen over ervaringen, betekenissen, meningen en voorkeuren
- resultaten worden in de vorm van een verhaal gepubliceerd
kwantitatief onderzoek
doel: verklaren van een ziekte, effect of relatie.
- hypothese toetsend onderzoek waarbij meten centraal staat
- vragen beginnen meestal met ‘hoeveel’
- gesloten vragen en objectieve testen
- resultaten worden uitgedrukt in cijfers
experimenteel onderzoek → verder besproken in MWO 2
- randomized control trial (RCT)
1. een groep mensen met de inclusiecriteria wordt verzameld
2. door randomisatie worden de patiënten in twee groepen verdeeld
3. experimentele groep wordt blootgesteld aan interventie (bv medicijn)
controlegroep wordt blootgesteld aan placebo
- is alleen ethisch als beide cohorten behandelingen krijgen waarbij er geen
behandeling beter is dan de ander = equipoise
- de patiënten onderling weten niet in welke groep ze zitten = geblindeerd onderzoek
zodat ze hun gedrag daar niet aan gaan aanpassen
uitkomsten
- intention-to-treat analyse analyseert de resultaten van de patiënt op basis
van de groep waar de patiënt in geplaatst werd
- verklarende analyse onderzoekt of de behandeling daadwerkelijk een
verschil in resultaten veroorzaakt (en dat het verschil dus niet wordt
veroorzaakt door het aanbieden van de behandeling zelf).
observationeel onderzoek
- cohortonderzoek (cohort = groep personen)
, - retrospectief (bijna nooit) → je kijkt naar een groep mensen die al ziek zijn,
en gaat achteraf de risicofactoren bepalen door te kijken waaraan deze
mensen zijn blootgesteld (eerst ziekte, dan risicofactoren).
- transversaal (cross sectioneel) → Je kijkt naar een groep mensen die aan
een bepaalde risicofactor zijn blootgesteld en vraagt of ze een bepaalde
ziekte hebben (risicofactor en ziekte gelijktijdig) (survey).
- prospectief (longitudinaal) (meestal!)→ je volgt gedurende een aantal jaren
een groep mensen die is blootgesteld aan een bepaald risicofactor (en een
groep mensen die niet is blootgesteld aan dit risicofactor) en wacht af welke
mensen de ziekte ontwikkelen. Dan kan je het verschil in risico voor het
krijgen van de ziekte met of zonder risicofactor bepalen (eerst risicofactor,
dan ziekte).
nadelen
- niet geschikt voor zeldzame ziekten
- duur en inefficiënt, omdat je veel mensen moet volgen zonder garantie
dat degene in de risico- en controlegroep de ziekte überhaupt
ontwikkelt
voordelen
- natuurlijke beloop van risico naar ziekte wordt gevolgd
- enige manier om relatieve risico en incidentie te bepalen (absoluut
risico)
- er kan naar het effect op meerdere ziekten worden gekeken
Uitkomsten
- absolute risico = incidentie
- risicoverschil (attributief risico):
risico van blootgestelde groep - risico van niet-blootgestelde groep
(oftewel Iexposed - Inon-exposed)
- relatieve risico: twee absolute risico’s door elkaar delen
(blootgestelde groep/niet-blootgestelde groep)
Om te bepalen of een verschil klinisch relevant is wordt naar het risicoverschil
gekeken.
- populatie attributief risico (PAR)
incidentie in populatie geassocieerd met prevalentie risicofactor:
PAR = AR x prevalentie van blootstelling aan risicofactor
- case-control onderzoek (twee groepen personen)
- retrospectief → onderzoek wordt gedaan als je de ziekte al hebt gekregen
(eerst ziekte, dan risicofactoren)
- cases (mensen met bepaalde ziekte) en controles (mensen zonder die
ziekte) worden gezocht
- het is belangrijk dat de controlegroep en de cases-groep (behalve het
hebben van de ziekte) goed overeenkomen
- bij beide groepen wordt gevraagd naar blootstelling aan een risicofactor
