Gezondheidsbevordering
Integrale toets 3
Naam: Jeltje Vermeer
Studentennummer: 1853616
E-mailadres:
Groepscode: GVE-2R1H
Cursuscode: GVE-2.IT3-20
Integrale toets 3
Docent: Bianca van Buren (CGO) & Marianne Jacobs (OO-C)
Examinator: Bianca van Buren
Versie: Eerste poging
Opdracht 1: 2642 woorden
Opdracht 2: 2500 woorden
Opdracht 3: 2455 woorden
Opdracht 4: 2287 woorden
Opdracht 5: 500 woorden
Inleverdatum: 31-03-2025
,Inhoudsopgave
Opdracht 1..................................................................................................... 3
Omschrijving van het gezondheidsgedrag en gezondheidsprobleem..............................3
Dataverzameling; opzet interview en topiclijst................................................................3
Data-analyse; coderen.................................................................................................... 4
Resultaten....................................................................................................................... 4
Opdracht 2..................................................................................................... 8
Gezondheidsprobleem.................................................................................................... 8
Analyse van het gezondheidsgedrag.............................................................................10
Resultatentabel............................................................................................................. 12
Gedragsdoelen.............................................................................................................. 15
Shared Decision Making (SDM).....................................................................................16
Opdracht 3................................................................................................... 17
Fases van gedragsverandering en gezondheidsbevordering.........................................17
Opdracht 4................................................................................................... 24
Interventie 1................................................................................................................. 24
Interventie 2................................................................................................................. 25
Interventie 3................................................................................................................. 27
Opdracht 5................................................................................................... 29
Gezondheidsbevordering..............................................................................................29
Ethische afweging......................................................................................................... 29
Literatuurlijst............................................................................................... 30
Bijlage A: Topiclijst.......................................................................................34
Bijlage B: Transcript van het interview..........................................................36
Bijlage C: Analyse van het interview..............................................................44
2
,Opdracht 1
Omschrijving van het gezondheidsgedrag en gezondheidsprobleem
Roken is een veelvoorkomende gewoonte die vele gezondheidsrisico’s met zich meebrengt. Ondanks
de bekende nadelen blijven veel mensen roken, beïnvloed door factoren zoals verslaving, sociale druk
en gewoonten. In 2023 rookt 19% van de Nederlandse bevolking van achttien jaar en ouder. Van deze
groep geeft 13,5% aan dagelijks te roken (VZinfo, 2025). Het gezondheidsgedrag van de respondent
betreft rookgedrag. De respondent rookt gemiddeld vijftien sigaretten per dag en er is sprake van een
verslaving. Zij vindt het belangrijk voor haar gezondheid om te stoppen met dit gedrag, maar ondanks
meerdere pogingen is het niet gelukt om de gewenste gedragsverandering te bereiken. De
respondent is niet de enige die graag wil stoppen met roken. In 2022 was in Nederland 54% van de
mensen die roken van plan om ooit te stoppen met roken (Trimbos instituut, 2024). Roken verhoogt
het risico op verschillende ernstige aandoeningen, met name diverse vormen van kanker. Tabaksrook
bevat namelijk duizenden chemische stoffen, waarvan er 60 à 70 carcinogeen zijn (Trimbos instituut,
z.d.). Daarnaast draagt het bij aan de ontwikkeling van longaandoeningen, hart- en vaatziekten,
maagzweren en de ziekte van Crohn. Ook kan roken het verloop van bestaande ziektes verergeren
(Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, z.d.). In Nederland sterven jaarlijks ongeveer 20.000
mensen als gevolg van roken. In 2023 werd het aantal geschat op 19.420 overledenen, verdeeld over
11.410 mannen en 8.010 vrouwen. De meeste sterfgevallen waren te wijten aan longkanker
(ongeveer 8.010 gevallen), COPD (ongeveer 5.260 gevallen) en hartfalen (ongeveer 1.030 gevallen)
(Trimbos Instituut, 2024).
Dataverzameling; opzet interview en topiclijst
Het gehouden interview is een semigestructureerd interview, ook wel bekend als een half-
gestructureerd interview. Het kenmerkt zich door een flexibele aanpak. In plaats van een vaste
vragenlijst wordt er gebruikt gemaakt van een topiclijst, een verzameling van belangrijke thema’s en
vragen die tijdens het gesprek aan bod moeten komen. Dit zorgt ervoor dat geen belangrijke
onderwerpen over het hoofd worden gezien. De manier waarop deze onderwerpen worden
besproken en de volgorde waarin de vragen wordt gesteld, ligt niet vast en wordt afgestemd op het
verloop van het gesprek. Deze interviewstijl is doorgaans informeel en creëert een natuurlijke setting,
waarin de respondent de vrijheid krijgt om haar ervaringen en perspectieven uitgebreid te delen. Op
deze manier kunnen er diepgaande inzichten worden verkregen die anders mogelijk onopgemerkt
zouden blijven. De rol van de interviewer is hierbij om het gesprek te gidsen op basis van wat de
respondent vertelt zonder strak vast te houden aan een vooraf bepaalde structuur (Wouters, et al.,
2023).
In de praktijk worden vaak semigestructureerde interviews afgenomen, waarbij de topics verwerkt
zijn in een interviewhandleiding. Dit voorkomt dat belangrijke onderwerpen gemist worden. Ter
voorbereiding op het interview is er een topiclijst opgesteld on richting te geven aan de
gespreksonderwerpen en ervoor te zorgen dat alle relevante aspecten aan bod kwamen. De
gebruikte topiclijst is terug te vinden als bijlage in dit verslag onder Bijlage 1: Topiclijst. Deze lijst is
gebaseerd op het Theory of Plannend Behavior (TPB)-model, dat inzicht biedt welke
gedragsdeterminanten de intentie en het gedrag beïnvloeden. Het TPB-model stelt dat gedrag wordt
bepaald door intentie, die op haar beurt beïnvloed wordt door de drie factoren: attitude, sociale
norm en zelfeffectiviteit. Hoewel iemand de intentie kan hebben om bepaald gedrag te vertonen
kunnen barrières of een gebrek aan vaardigheden of kennis ervoor zorgen dat dit gedrag in de
praktijk toch niet plaatsvindt (Sassen, 2022). Tijdens het interview is niet alleen het TPB-model als
leidraad gebruikt, maar is er ook rekening gehouden met principes uit de motiverende
gespreksvoering. De ORBS-techniek is hierbij toegepast om een open en ondersteunende gesprekstijl
3
, te hanteren. Dit helpt om het gesprek op een natuurlijke manier te laten verlopen en zorgde ervoor
dat de respondent zich gehoord en op haar gemak voelde.
Het interview vond plaats in een vertrouwde omgeving, namelijk aan de eettafel in de woonkamer
van de respondent. Dit zorgde ervoor dat de respondent zich op haar gemak voelde en vrijuit kon
spreken. Het gesprek duurde 29 minuten en 14 seconden en werd met toestemming van de
respondent opgenomen met een telefoon. Na afloop is de volledige opname getranscribeerd en
vervolgens verwijderd. Om de validiteit van het onderzoek te waarborgen, is gebruikgemaakt
van member-checking. Dit gaf de respondent de mogelijkheid om de transcriptie te controleren en
zorgde tevens voor een prettigere ervaring. De uitgeschreven versie van het interview is te vinden
in Bijlage 2: Transcriptie van het interview.
Om de AVG-wetgeving in acht te houden en de privacy van de respondent te waarborgen wordt de
naam van de respondent niet benoemd en worden de persoonsgebonden gegeven niet getoond. Er is
meermaals toestemming gevraagd aan de respondent om de gegevens te verwerken. De respondent
is boven de achttien jaar oud en er is geen sprake van een cognitieve beperking of psychiatrische
aandoening.
Data-analyse; coderen
Bij kwalitatief onderzoek wordt er niet-numerieke data verzameld en geanalyseerd om inzichten te
verkrijgen in meningen en/of ervaringen. Dit type onderzoek kan worden gebruikt om inzicht te
krijgen in bestaande problemen rondom gezondheidsgedrag, zoals stoppen met roken. Tegelijkertijd
kan het ook helpen om nieuwe ideeën op te doen over hoe gedragsverandering gestimuleerd kan
worden (Merkus, 2021). Om de verkregen interview-data te analyseren is er gebruikt gemaakt van
een thematische analyse. Deze methode helpt bij het ordenen, structureren en interpreteren van
informatie door patronen en thema’s te identificeren. Het biedt een systematische manier om grote
hoeveelheden data te verwerken en wordt veel gebruikt binnen kwalitatieve onderzoeksmethoden
zoals interviews (Verhoeven, 2023). Dat is dan ook de reden dat een thematische analyse een
passende methode is om te gebruiken bij het analyseren van de interview-data. Het kan helpen om
gegeven nauwkeurig te analyseren om gemeenschappelijke of overkoepelende thema’s, ideeën en
patronen te identificeren.
Bij thematische analyse kan zowel een inductieve als een deductieve werkwijze worden gehanteerd.
‘’Bij inductief onderzoek is van tevoren geen theorie voorhanden. Als onderzoeker ontwikkel je deze
theorie gedurende het onderzoek. Bij deductief onderzoek is die theorie er wel. Je onderzoekt dan of
de theorie geldig is voor de door jou verzamelde gegevens’’ (Verhoeven, 2023). De thema’s van dit
interview zijn gebaseerd op het TPB-model, of wel de gedragsdeterminanten die vooraf al bekend
waren en zo zijn er specifieke vragen gesteld gericht op deze determinanten. Er wordt dus gebruikt
gemaakt van een deductieve benadering. De analyse van dit interview in terug te vinden als bijlage in
dit verslag onder Bijlage 3: Analyse van het interview.
Resultaten
Tijdens de data-analyse van het interview zijn de belangrijkste bevindingen overzichtelijk geordend.
Deze bevindingen worden hieronder per gedragsdeterminant besproken. De antwoorden van de
respondent zijn gekoppeld aan de gedragsdeterminanten van het TPB-model, waardoor inzicht wordt
verkregen in de factoren die het rookgedrag beïnvloeden.
Gedrag
De respondent probeert haar gezondheid te behouden door redelijk gezond te eten en regelmatig te
sporten, maar vertoont tegelijkertijd rookgedrag. Ze begon met roken rond haar vijftiende,
4
Integrale toets 3
Naam: Jeltje Vermeer
Studentennummer: 1853616
E-mailadres:
Groepscode: GVE-2R1H
Cursuscode: GVE-2.IT3-20
Integrale toets 3
Docent: Bianca van Buren (CGO) & Marianne Jacobs (OO-C)
Examinator: Bianca van Buren
Versie: Eerste poging
Opdracht 1: 2642 woorden
Opdracht 2: 2500 woorden
Opdracht 3: 2455 woorden
Opdracht 4: 2287 woorden
Opdracht 5: 500 woorden
Inleverdatum: 31-03-2025
,Inhoudsopgave
Opdracht 1..................................................................................................... 3
Omschrijving van het gezondheidsgedrag en gezondheidsprobleem..............................3
Dataverzameling; opzet interview en topiclijst................................................................3
Data-analyse; coderen.................................................................................................... 4
Resultaten....................................................................................................................... 4
Opdracht 2..................................................................................................... 8
Gezondheidsprobleem.................................................................................................... 8
Analyse van het gezondheidsgedrag.............................................................................10
Resultatentabel............................................................................................................. 12
Gedragsdoelen.............................................................................................................. 15
Shared Decision Making (SDM).....................................................................................16
Opdracht 3................................................................................................... 17
Fases van gedragsverandering en gezondheidsbevordering.........................................17
Opdracht 4................................................................................................... 24
Interventie 1................................................................................................................. 24
Interventie 2................................................................................................................. 25
Interventie 3................................................................................................................. 27
Opdracht 5................................................................................................... 29
Gezondheidsbevordering..............................................................................................29
Ethische afweging......................................................................................................... 29
Literatuurlijst............................................................................................... 30
Bijlage A: Topiclijst.......................................................................................34
Bijlage B: Transcript van het interview..........................................................36
Bijlage C: Analyse van het interview..............................................................44
2
,Opdracht 1
Omschrijving van het gezondheidsgedrag en gezondheidsprobleem
Roken is een veelvoorkomende gewoonte die vele gezondheidsrisico’s met zich meebrengt. Ondanks
de bekende nadelen blijven veel mensen roken, beïnvloed door factoren zoals verslaving, sociale druk
en gewoonten. In 2023 rookt 19% van de Nederlandse bevolking van achttien jaar en ouder. Van deze
groep geeft 13,5% aan dagelijks te roken (VZinfo, 2025). Het gezondheidsgedrag van de respondent
betreft rookgedrag. De respondent rookt gemiddeld vijftien sigaretten per dag en er is sprake van een
verslaving. Zij vindt het belangrijk voor haar gezondheid om te stoppen met dit gedrag, maar ondanks
meerdere pogingen is het niet gelukt om de gewenste gedragsverandering te bereiken. De
respondent is niet de enige die graag wil stoppen met roken. In 2022 was in Nederland 54% van de
mensen die roken van plan om ooit te stoppen met roken (Trimbos instituut, 2024). Roken verhoogt
het risico op verschillende ernstige aandoeningen, met name diverse vormen van kanker. Tabaksrook
bevat namelijk duizenden chemische stoffen, waarvan er 60 à 70 carcinogeen zijn (Trimbos instituut,
z.d.). Daarnaast draagt het bij aan de ontwikkeling van longaandoeningen, hart- en vaatziekten,
maagzweren en de ziekte van Crohn. Ook kan roken het verloop van bestaande ziektes verergeren
(Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, z.d.). In Nederland sterven jaarlijks ongeveer 20.000
mensen als gevolg van roken. In 2023 werd het aantal geschat op 19.420 overledenen, verdeeld over
11.410 mannen en 8.010 vrouwen. De meeste sterfgevallen waren te wijten aan longkanker
(ongeveer 8.010 gevallen), COPD (ongeveer 5.260 gevallen) en hartfalen (ongeveer 1.030 gevallen)
(Trimbos Instituut, 2024).
Dataverzameling; opzet interview en topiclijst
Het gehouden interview is een semigestructureerd interview, ook wel bekend als een half-
gestructureerd interview. Het kenmerkt zich door een flexibele aanpak. In plaats van een vaste
vragenlijst wordt er gebruikt gemaakt van een topiclijst, een verzameling van belangrijke thema’s en
vragen die tijdens het gesprek aan bod moeten komen. Dit zorgt ervoor dat geen belangrijke
onderwerpen over het hoofd worden gezien. De manier waarop deze onderwerpen worden
besproken en de volgorde waarin de vragen wordt gesteld, ligt niet vast en wordt afgestemd op het
verloop van het gesprek. Deze interviewstijl is doorgaans informeel en creëert een natuurlijke setting,
waarin de respondent de vrijheid krijgt om haar ervaringen en perspectieven uitgebreid te delen. Op
deze manier kunnen er diepgaande inzichten worden verkregen die anders mogelijk onopgemerkt
zouden blijven. De rol van de interviewer is hierbij om het gesprek te gidsen op basis van wat de
respondent vertelt zonder strak vast te houden aan een vooraf bepaalde structuur (Wouters, et al.,
2023).
In de praktijk worden vaak semigestructureerde interviews afgenomen, waarbij de topics verwerkt
zijn in een interviewhandleiding. Dit voorkomt dat belangrijke onderwerpen gemist worden. Ter
voorbereiding op het interview is er een topiclijst opgesteld on richting te geven aan de
gespreksonderwerpen en ervoor te zorgen dat alle relevante aspecten aan bod kwamen. De
gebruikte topiclijst is terug te vinden als bijlage in dit verslag onder Bijlage 1: Topiclijst. Deze lijst is
gebaseerd op het Theory of Plannend Behavior (TPB)-model, dat inzicht biedt welke
gedragsdeterminanten de intentie en het gedrag beïnvloeden. Het TPB-model stelt dat gedrag wordt
bepaald door intentie, die op haar beurt beïnvloed wordt door de drie factoren: attitude, sociale
norm en zelfeffectiviteit. Hoewel iemand de intentie kan hebben om bepaald gedrag te vertonen
kunnen barrières of een gebrek aan vaardigheden of kennis ervoor zorgen dat dit gedrag in de
praktijk toch niet plaatsvindt (Sassen, 2022). Tijdens het interview is niet alleen het TPB-model als
leidraad gebruikt, maar is er ook rekening gehouden met principes uit de motiverende
gespreksvoering. De ORBS-techniek is hierbij toegepast om een open en ondersteunende gesprekstijl
3
, te hanteren. Dit helpt om het gesprek op een natuurlijke manier te laten verlopen en zorgde ervoor
dat de respondent zich gehoord en op haar gemak voelde.
Het interview vond plaats in een vertrouwde omgeving, namelijk aan de eettafel in de woonkamer
van de respondent. Dit zorgde ervoor dat de respondent zich op haar gemak voelde en vrijuit kon
spreken. Het gesprek duurde 29 minuten en 14 seconden en werd met toestemming van de
respondent opgenomen met een telefoon. Na afloop is de volledige opname getranscribeerd en
vervolgens verwijderd. Om de validiteit van het onderzoek te waarborgen, is gebruikgemaakt
van member-checking. Dit gaf de respondent de mogelijkheid om de transcriptie te controleren en
zorgde tevens voor een prettigere ervaring. De uitgeschreven versie van het interview is te vinden
in Bijlage 2: Transcriptie van het interview.
Om de AVG-wetgeving in acht te houden en de privacy van de respondent te waarborgen wordt de
naam van de respondent niet benoemd en worden de persoonsgebonden gegeven niet getoond. Er is
meermaals toestemming gevraagd aan de respondent om de gegevens te verwerken. De respondent
is boven de achttien jaar oud en er is geen sprake van een cognitieve beperking of psychiatrische
aandoening.
Data-analyse; coderen
Bij kwalitatief onderzoek wordt er niet-numerieke data verzameld en geanalyseerd om inzichten te
verkrijgen in meningen en/of ervaringen. Dit type onderzoek kan worden gebruikt om inzicht te
krijgen in bestaande problemen rondom gezondheidsgedrag, zoals stoppen met roken. Tegelijkertijd
kan het ook helpen om nieuwe ideeën op te doen over hoe gedragsverandering gestimuleerd kan
worden (Merkus, 2021). Om de verkregen interview-data te analyseren is er gebruikt gemaakt van
een thematische analyse. Deze methode helpt bij het ordenen, structureren en interpreteren van
informatie door patronen en thema’s te identificeren. Het biedt een systematische manier om grote
hoeveelheden data te verwerken en wordt veel gebruikt binnen kwalitatieve onderzoeksmethoden
zoals interviews (Verhoeven, 2023). Dat is dan ook de reden dat een thematische analyse een
passende methode is om te gebruiken bij het analyseren van de interview-data. Het kan helpen om
gegeven nauwkeurig te analyseren om gemeenschappelijke of overkoepelende thema’s, ideeën en
patronen te identificeren.
Bij thematische analyse kan zowel een inductieve als een deductieve werkwijze worden gehanteerd.
‘’Bij inductief onderzoek is van tevoren geen theorie voorhanden. Als onderzoeker ontwikkel je deze
theorie gedurende het onderzoek. Bij deductief onderzoek is die theorie er wel. Je onderzoekt dan of
de theorie geldig is voor de door jou verzamelde gegevens’’ (Verhoeven, 2023). De thema’s van dit
interview zijn gebaseerd op het TPB-model, of wel de gedragsdeterminanten die vooraf al bekend
waren en zo zijn er specifieke vragen gesteld gericht op deze determinanten. Er wordt dus gebruikt
gemaakt van een deductieve benadering. De analyse van dit interview in terug te vinden als bijlage in
dit verslag onder Bijlage 3: Analyse van het interview.
Resultaten
Tijdens de data-analyse van het interview zijn de belangrijkste bevindingen overzichtelijk geordend.
Deze bevindingen worden hieronder per gedragsdeterminant besproken. De antwoorden van de
respondent zijn gekoppeld aan de gedragsdeterminanten van het TPB-model, waardoor inzicht wordt
verkregen in de factoren die het rookgedrag beïnvloeden.
Gedrag
De respondent probeert haar gezondheid te behouden door redelijk gezond te eten en regelmatig te
sporten, maar vertoont tegelijkertijd rookgedrag. Ze begon met roken rond haar vijftiende,
4
