Management
Inhoud
Praktisch ........................................................................ Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.
Hoofdstuk 1: Management en prestatie .................................................................................3
1. Managen in een concurrentiële wereld .........................................................................3
2. Managen met het oog op concurrentievoordeel.............................................................8
3. De vier functies van management ............................................................................... 12
4. Managementniveaus en -vaardigheden....................................................................... 13
5. De Top 10 vaardigheden in 2025 ................................................................................. 15
Appendix A: De evolutie van management ........................................................................... 16
1. Vroege concepten en invloeden in het domein van management ................................. 17
2. Klassieke benaderingen ............................................................................................. 17
3. Hedendaagse benaderingen ....................................................................................... 23
4. Huidige benaderingen en blik op de toekomst ............................................................. 26
Hoofdstuk 2: De interne en externe omgeving ...................................................................... 27
1. Organisatie als open system....................................................................................... 27
2. Macro omgeving ........................................................................................................ 31
3. De concurrentieomgeving .......................................................................................... 33
4. Analyse van de omgevings .......................................................................................... 40
5. De interne omgeving: cultuur en klimaat van een organisatie ....................................... 44
Hoofdstuk 3: Besluitvorming (Managerial decision making) ................................................ 49
1. Uitdagingen mbt besluitvorming: wat kan de besluitvorming bemoeilijken? .................. 49
2. De fasen van het besluitvormingsproces ..................................................................... 51
3. Hinderpalen voor een doeltreffende besluitvorming .................................................... 59
4. Besluitvorming op groepsniveau: voor- en nadelen ...................................................... 61
5. Soorten conflicten .................................................................................................... 63
6. Besluitvorming in de organisatie ................................................................................. 65
Hoofdstuk 4: Planning en strategisch management ............................................................. 67
1. Planning en strategie .................................................................................................. 67
2. Doelstellingen en plannen in hiërarchie ...................................................................... 70
3. Management, organisatie en planning per niveau ........................................................ 72
4. Strategisch management .......................................................................................... 75
5. Evaluatie doelstellingen en plannen ........................................................................... 89
1
,Hoofdstuk 5: Ethiek en maatschappelijk verantwoord ondernemen .................................... 91
1. Ethisch management ................................................................................................. 95
2. Duurzaamheidsmanagement ................................................................................... 102
H6. Management in een wereldwijde omgeving (International management) .................... 113
1. Management in de internationale markt .................................................................... 113
2. Offshoring ............................................................................................................... 116
Hoofdstuk 8: Organisatiestructuur .................................................................................... 130
1. Basisprincipes inzake organisatiestructuur ............................................................... 130
2. Organisatiestructuur: twee dimensies ...................................................................... 132
3. De organisatiestructuur (het organigram): types ........................................................ 139
Hoofdstuk 12: Leiderschap ................................................................................................ 148
1. Leiderschap............................................................................................................. 148
2. Visie ........................................................................................................................ 149
3. Leiderschap en macht ............................................................................................ 151
4. Theorieën over leiderschap ...................................................................................... 152
5. Leiderschap: de keerzijde ......................................................................................... 161
Hoofdstuk 13: Motiveren om te presteren .......................................................................... 162
1. Het stellen van doelen ............................................................................................. 162
2. Verwachtingen en prestatie .................................................................................... 163
3. Begrijpen van de behoeften van werknemers ............................................................ 164
4. Het creëren van motiverend werk ............................................................................. 165
5. De impact van werkontevredenheid .......................................................................... 167
6. Rechtvaardigheid en motivatie ................................................................................. 168
H16. Managementcontrole ................................................................................................ 170
1. Controle .................................................................................................................. 170
2. Het controleproces .................................................................................................. 171
3. Bureaucratische controlesystemen .......................................................................... 174
4. Budget- en financiële controle .................................................................................. 175
2
,Hoofdstuk 1: Management en prestatie
Leerdoelen
1. Samenvatten van de belangrijkste uitdagingen van management in de nieuwe
concurrentiële omgeving.
2. Beschrijven van de factoren van concurrentievoordeel voor een onderneming.
3. Verklaren hoe de functies van management evolueren in de bedrijfsomgeving van
vandaag.
4. Vergelijken van de soorten management op verschillende niveaus van de organisatie.
5. Definiëren van de vaardigheden die vereist zijn om een doeltreffend manager te worden.
6. De principes begrijpen die je helpen bij het managen van je loopbaan.
2 belangrijke invalshoeken in deze cursus:
1. Duurzaamheid: Management gaat niet alleen over winstmaximalisatie, maar ook over
de langetermijneffecten van bedrijfsbeslissingen op mens, milieu en maatschappij.
2. Organisatiecultuur: Je kan een bedrijf niet managen zonder rekening te houden met de
context waarin het opereert. De organisatiecultuur = de gedeelde waarden, normen en
gedragingen binnen een bedrijf. Het bepaalt in grote mate hoe beslissingen worden
genomen.
1. Managen in een concurrentiële wereld
Situeren van management
Management is niet iets dat losstaat van de organisatie, maar een kernonderdeel ervan. Het is
een reeks praktijken binnen een organisatie die neerkomen op het inzetten van middelen om zo
je doelen zo efficiënt mogelijk te bereiken.
Vandaag leven we in een wereld waar bedrijven en organisaties voortdurend met elkaar
concurreren. Als je een product ontwikkelt, moet je weten dat concurrenten je product (beter)
kunnen namaken en je voorsprong tijdelijk kan zijn. Daarom is goed management cruciaal!
Management speelt zich binnen de organisatie af,
ongeacht het type organisatie (een platformbedrijf, een
bank, kleine startup, museum, profit-organisatie, vzw,
...). Ongeacht het soort organisatie zal management
altijd van toepassing zijn.
Maar organisaties bestaan niet in een vacuüm: ze
maken deel uit van een grotere samenleving of zelfs de
wereldmarkt. In deze brede context zijn concurrentie
en verandering constante factoren. Een goed
management houdt ook rekening met deze externe
factoren en past zijn strategie en werking hierop aan.
3
, Vier uitdagingen die de bedrijfsomgeving kenmerken
1. (De-)globalisering
2. Technologische verandering
3. Kennismanagement (= knowledge management)
4. Samenwerking over de grenzen heen, als proces van kennismanagement
a. Grenzen, niet in de zin van landen! (zie verder)
Dit zijn elementen die heel typerend zijn voor de context waarin organisaties vandaag opereren
en vormen uitdagingen wanneer je werkt in een bepaalde context (organisatie, bedrijven, …). Het
zijn elementen die steeds veranderen en ze zijn dus belangrijk om mee te nemen als context!
1) (De-)globalisering
Globalisering verwijst naar de interactie en integratie tussen actoren
zoals mensen, ondernemingen, overheden wereldwijd en de mate waarin
ze geconnecteerd zijn met elkaar.
Het gaat over globale ondernemingen met kantoren en
productievestigingen wereldwijd.
• Bv. Lotus die wereldwijd bedrijven heeft gevestigd in verschillende landen, deze
onderneming is dus aan het globaliseren. Hoe meer bedrijven activiteiten uitvoeren zoals
productievestigingen in het buitenland openen, hoe meer de wereld geglobaliseerd is.
Er zijn ook bedrijven die importeren uit het buitenland, en zij dragen ook bij aan de globalisering.
Zowel voor kleine en grote ondernemingen is het van belang om goed te weten hoe het
wereldwijd gesteld is met de vraag van globalisering. Kleine bedrijven zijn dus ook betrokken bij
globalisering.
• Bv. Torfs (= familiebedrijf) moet een globale kijk hebben op globalisering wereldwijd want
er is concurrentie met de fastfashion bedrijven. Dus ook een kleine lokale speler moet
op een globale manier kijken naar de markt.
Dit heeft ook invloed op talent, talent heeft een internationale dimensie → het heeft invloed
op personeelsbeleid, vb. Expats. Bepaalde bedrijven die in het buitenland een vestiging openen
(zoals Lotus in Amerika) zullen lokaal Amerikanen aanwerven en maken gebruik van expats die
expertise vanuit België kunnen transfereren naar Amerika.
Een indicator om globalisering te meten
Deze grafiek toont dat globalisering gemeten kan worden via een vrijhandelsindex (import en
export optellen wereldwijd en delen door het wereldwijde BBP). Hoe groter deze index, hoe meer
vrijhandel er aanwezig is.
We zien op de grafiek dat we aan het begin, tijdens de industrialisatie, licht omhoog gingen,
nadien was er een daling tijdens het interbellum, dan was er weer een stijging (herstelfase na
WO II) met daarna een verdere stijging tijdens de liberalisering. Tijdens 2008-2021 zien we een
terugval door de economische financiële crisis van 2008, hierdoor krijgen we slowbalisering.
4
Inhoud
Praktisch ........................................................................ Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.
Hoofdstuk 1: Management en prestatie .................................................................................3
1. Managen in een concurrentiële wereld .........................................................................3
2. Managen met het oog op concurrentievoordeel.............................................................8
3. De vier functies van management ............................................................................... 12
4. Managementniveaus en -vaardigheden....................................................................... 13
5. De Top 10 vaardigheden in 2025 ................................................................................. 15
Appendix A: De evolutie van management ........................................................................... 16
1. Vroege concepten en invloeden in het domein van management ................................. 17
2. Klassieke benaderingen ............................................................................................. 17
3. Hedendaagse benaderingen ....................................................................................... 23
4. Huidige benaderingen en blik op de toekomst ............................................................. 26
Hoofdstuk 2: De interne en externe omgeving ...................................................................... 27
1. Organisatie als open system....................................................................................... 27
2. Macro omgeving ........................................................................................................ 31
3. De concurrentieomgeving .......................................................................................... 33
4. Analyse van de omgevings .......................................................................................... 40
5. De interne omgeving: cultuur en klimaat van een organisatie ....................................... 44
Hoofdstuk 3: Besluitvorming (Managerial decision making) ................................................ 49
1. Uitdagingen mbt besluitvorming: wat kan de besluitvorming bemoeilijken? .................. 49
2. De fasen van het besluitvormingsproces ..................................................................... 51
3. Hinderpalen voor een doeltreffende besluitvorming .................................................... 59
4. Besluitvorming op groepsniveau: voor- en nadelen ...................................................... 61
5. Soorten conflicten .................................................................................................... 63
6. Besluitvorming in de organisatie ................................................................................. 65
Hoofdstuk 4: Planning en strategisch management ............................................................. 67
1. Planning en strategie .................................................................................................. 67
2. Doelstellingen en plannen in hiërarchie ...................................................................... 70
3. Management, organisatie en planning per niveau ........................................................ 72
4. Strategisch management .......................................................................................... 75
5. Evaluatie doelstellingen en plannen ........................................................................... 89
1
,Hoofdstuk 5: Ethiek en maatschappelijk verantwoord ondernemen .................................... 91
1. Ethisch management ................................................................................................. 95
2. Duurzaamheidsmanagement ................................................................................... 102
H6. Management in een wereldwijde omgeving (International management) .................... 113
1. Management in de internationale markt .................................................................... 113
2. Offshoring ............................................................................................................... 116
Hoofdstuk 8: Organisatiestructuur .................................................................................... 130
1. Basisprincipes inzake organisatiestructuur ............................................................... 130
2. Organisatiestructuur: twee dimensies ...................................................................... 132
3. De organisatiestructuur (het organigram): types ........................................................ 139
Hoofdstuk 12: Leiderschap ................................................................................................ 148
1. Leiderschap............................................................................................................. 148
2. Visie ........................................................................................................................ 149
3. Leiderschap en macht ............................................................................................ 151
4. Theorieën over leiderschap ...................................................................................... 152
5. Leiderschap: de keerzijde ......................................................................................... 161
Hoofdstuk 13: Motiveren om te presteren .......................................................................... 162
1. Het stellen van doelen ............................................................................................. 162
2. Verwachtingen en prestatie .................................................................................... 163
3. Begrijpen van de behoeften van werknemers ............................................................ 164
4. Het creëren van motiverend werk ............................................................................. 165
5. De impact van werkontevredenheid .......................................................................... 167
6. Rechtvaardigheid en motivatie ................................................................................. 168
H16. Managementcontrole ................................................................................................ 170
1. Controle .................................................................................................................. 170
2. Het controleproces .................................................................................................. 171
3. Bureaucratische controlesystemen .......................................................................... 174
4. Budget- en financiële controle .................................................................................. 175
2
,Hoofdstuk 1: Management en prestatie
Leerdoelen
1. Samenvatten van de belangrijkste uitdagingen van management in de nieuwe
concurrentiële omgeving.
2. Beschrijven van de factoren van concurrentievoordeel voor een onderneming.
3. Verklaren hoe de functies van management evolueren in de bedrijfsomgeving van
vandaag.
4. Vergelijken van de soorten management op verschillende niveaus van de organisatie.
5. Definiëren van de vaardigheden die vereist zijn om een doeltreffend manager te worden.
6. De principes begrijpen die je helpen bij het managen van je loopbaan.
2 belangrijke invalshoeken in deze cursus:
1. Duurzaamheid: Management gaat niet alleen over winstmaximalisatie, maar ook over
de langetermijneffecten van bedrijfsbeslissingen op mens, milieu en maatschappij.
2. Organisatiecultuur: Je kan een bedrijf niet managen zonder rekening te houden met de
context waarin het opereert. De organisatiecultuur = de gedeelde waarden, normen en
gedragingen binnen een bedrijf. Het bepaalt in grote mate hoe beslissingen worden
genomen.
1. Managen in een concurrentiële wereld
Situeren van management
Management is niet iets dat losstaat van de organisatie, maar een kernonderdeel ervan. Het is
een reeks praktijken binnen een organisatie die neerkomen op het inzetten van middelen om zo
je doelen zo efficiënt mogelijk te bereiken.
Vandaag leven we in een wereld waar bedrijven en organisaties voortdurend met elkaar
concurreren. Als je een product ontwikkelt, moet je weten dat concurrenten je product (beter)
kunnen namaken en je voorsprong tijdelijk kan zijn. Daarom is goed management cruciaal!
Management speelt zich binnen de organisatie af,
ongeacht het type organisatie (een platformbedrijf, een
bank, kleine startup, museum, profit-organisatie, vzw,
...). Ongeacht het soort organisatie zal management
altijd van toepassing zijn.
Maar organisaties bestaan niet in een vacuüm: ze
maken deel uit van een grotere samenleving of zelfs de
wereldmarkt. In deze brede context zijn concurrentie
en verandering constante factoren. Een goed
management houdt ook rekening met deze externe
factoren en past zijn strategie en werking hierop aan.
3
, Vier uitdagingen die de bedrijfsomgeving kenmerken
1. (De-)globalisering
2. Technologische verandering
3. Kennismanagement (= knowledge management)
4. Samenwerking over de grenzen heen, als proces van kennismanagement
a. Grenzen, niet in de zin van landen! (zie verder)
Dit zijn elementen die heel typerend zijn voor de context waarin organisaties vandaag opereren
en vormen uitdagingen wanneer je werkt in een bepaalde context (organisatie, bedrijven, …). Het
zijn elementen die steeds veranderen en ze zijn dus belangrijk om mee te nemen als context!
1) (De-)globalisering
Globalisering verwijst naar de interactie en integratie tussen actoren
zoals mensen, ondernemingen, overheden wereldwijd en de mate waarin
ze geconnecteerd zijn met elkaar.
Het gaat over globale ondernemingen met kantoren en
productievestigingen wereldwijd.
• Bv. Lotus die wereldwijd bedrijven heeft gevestigd in verschillende landen, deze
onderneming is dus aan het globaliseren. Hoe meer bedrijven activiteiten uitvoeren zoals
productievestigingen in het buitenland openen, hoe meer de wereld geglobaliseerd is.
Er zijn ook bedrijven die importeren uit het buitenland, en zij dragen ook bij aan de globalisering.
Zowel voor kleine en grote ondernemingen is het van belang om goed te weten hoe het
wereldwijd gesteld is met de vraag van globalisering. Kleine bedrijven zijn dus ook betrokken bij
globalisering.
• Bv. Torfs (= familiebedrijf) moet een globale kijk hebben op globalisering wereldwijd want
er is concurrentie met de fastfashion bedrijven. Dus ook een kleine lokale speler moet
op een globale manier kijken naar de markt.
Dit heeft ook invloed op talent, talent heeft een internationale dimensie → het heeft invloed
op personeelsbeleid, vb. Expats. Bepaalde bedrijven die in het buitenland een vestiging openen
(zoals Lotus in Amerika) zullen lokaal Amerikanen aanwerven en maken gebruik van expats die
expertise vanuit België kunnen transfereren naar Amerika.
Een indicator om globalisering te meten
Deze grafiek toont dat globalisering gemeten kan worden via een vrijhandelsindex (import en
export optellen wereldwijd en delen door het wereldwijde BBP). Hoe groter deze index, hoe meer
vrijhandel er aanwezig is.
We zien op de grafiek dat we aan het begin, tijdens de industrialisatie, licht omhoog gingen,
nadien was er een daling tijdens het interbellum, dan was er weer een stijging (herstelfase na
WO II) met daarna een verdere stijging tijdens de liberalisering. Tijdens 2008-2021 zien we een
terugval door de economische financiële crisis van 2008, hierdoor krijgen we slowbalisering.
4
