VWO 4
Samenvatting
Pulsar natuurkunde: Hoofdstuk 6;
Kracht als vector
Judith Vuijst
CSVVG Vincent van Gogh
, Natuurkunde samenvatting H6: Kracht als vector
6.1 Krachten zijn vectoren
Scalars en vectoren
Grootheden waarbij de richting van belang is, heet een vector:
Als 2 krachten van dezelfde kant komen, tel je ze bij elkaar op. In tegengestelde richting trek je ze van elkaar af.
Voor het effect van een kracht moet je ook weten wat de richting vd kracht is. ((wind)snelheid is ook een vector)
De lengte is een maat voor de grootte van een vector; een vector teken je ook als pijl
Een vector teken je als pijl, pijl begint bij voorwerp waarop kracht werkt, dat beginpunt heet het aangrijpingspunt
Grootheden zonder richting, is een scalar.
Bijv temperaturen, luchtdruk en massa
Evenwicht van krachten
Eerste wet van Newton: voorwerp waarop geen netto kracht werkt heeft een constante snelheid of is in rust.
Op de fiets moet je blijven trappen om een constante snelheid te houden; dat komt omdat er weerstandskrachten
zijn. Trapkracht en weerstandskrachten zijn even groot en tegengesteld van richting. Krachten zijn in evenwicht als de
som van alle krachten op ‘t voorwerp nul is; de netto kracht is nul ofwel ∑ F=0
i
Als de veerkracht (van bijv een duikplank) even groot is als de zwaartekracht, is er evenwicht. Bij zwaarder persoon
past de veerkracht zich aan. Elke ondergrond veert een beetje in wanneer er een kracht op wordt uitgeoefend. De
‘veerkracht’ die zo ontstaat werkt op het voorwerp en maakt evenwicht met de zwaartekracht die op het voorwerp
werkt. Deze ‘veerkracht’ heet de normaalkracht (FN).
6.2 Krachten onder een hoek
Optellen van krachten
Twee krachten in dezelfde richting 3N en 5N = 8N. Twee krachten in N en 5N = 8N. Twee krachten in tegengestelde richting 3N en 5N = 8N. Twee krachten in N en 5N = 2N. Als
ze schuin tegen elkaar in werken is de somkracht veel kleiner dan wanneer ze bijna dezelfde richting hebben.
Maar als ze niet op één lijn liggen, hangt de grootte vd somkracht af vd hoek tussen de twee krachten; deze krachten
tel je op mbv de parallellogram-methode. Afhankelijk vd hoek kan de somkracht elke waarde tussen 2 en 8N hebben.
Twee krachten die onder een hoek staan kan je optellen met de ‘parallellogram-methode’:
1. Teken beide krachten op schaal, vanuit hetzelfde aangrijpingspunt (zorg dat de hoek klopt met de schaal erbij)
2. Teken met je geo een lijn vanuit de punt van F 2 evenwijdig aan F1, doe hetzelfde bij F2
3N en 5N = 8N. Twee krachten in . Teken een pijl vh aangrijpingspunt naar het snijpunt vd lijnen. Deze pijl is de somkracht vd twee lijnen; je vindt
de grootte vd somkracht door de lengte vd pijl te meten en de schaal te gebruiken.
Drie of meer krachten die onder een hoek staan kan je optellen met de ‘kop-staart-methode’:
1. Teken F1 op schaal id juiste richting. Zet de schaal erbij
2. Teken F2 vanuit de punt van F1 onder de juiste hoek
3N en 5N = 8N. Twee krachten in . Teken een pijl vh begin van F1 naar de punt van F2. Dat is de somkracht.
Drie krachten in evenwicht
Drie krachten zijn in evenwicht als de somkracht van twee krachten even groot en tegengesteld is als de derde kracht.
Bijv:
Cabine wordt bij een kabelbaan omlaag getrokken door zwaartekracht en omhoog gehouden door spankracht id
kabel
o Somkracht van die 2 spankrachten moet evenwicht maken met de zwaartekracht. Dus de somkracht vd
twee spankrachten is even groot als de zwaartekracht maar tegengesteld gericht.
Samenvatting
Pulsar natuurkunde: Hoofdstuk 6;
Kracht als vector
Judith Vuijst
CSVVG Vincent van Gogh
, Natuurkunde samenvatting H6: Kracht als vector
6.1 Krachten zijn vectoren
Scalars en vectoren
Grootheden waarbij de richting van belang is, heet een vector:
Als 2 krachten van dezelfde kant komen, tel je ze bij elkaar op. In tegengestelde richting trek je ze van elkaar af.
Voor het effect van een kracht moet je ook weten wat de richting vd kracht is. ((wind)snelheid is ook een vector)
De lengte is een maat voor de grootte van een vector; een vector teken je ook als pijl
Een vector teken je als pijl, pijl begint bij voorwerp waarop kracht werkt, dat beginpunt heet het aangrijpingspunt
Grootheden zonder richting, is een scalar.
Bijv temperaturen, luchtdruk en massa
Evenwicht van krachten
Eerste wet van Newton: voorwerp waarop geen netto kracht werkt heeft een constante snelheid of is in rust.
Op de fiets moet je blijven trappen om een constante snelheid te houden; dat komt omdat er weerstandskrachten
zijn. Trapkracht en weerstandskrachten zijn even groot en tegengesteld van richting. Krachten zijn in evenwicht als de
som van alle krachten op ‘t voorwerp nul is; de netto kracht is nul ofwel ∑ F=0
i
Als de veerkracht (van bijv een duikplank) even groot is als de zwaartekracht, is er evenwicht. Bij zwaarder persoon
past de veerkracht zich aan. Elke ondergrond veert een beetje in wanneer er een kracht op wordt uitgeoefend. De
‘veerkracht’ die zo ontstaat werkt op het voorwerp en maakt evenwicht met de zwaartekracht die op het voorwerp
werkt. Deze ‘veerkracht’ heet de normaalkracht (FN).
6.2 Krachten onder een hoek
Optellen van krachten
Twee krachten in dezelfde richting 3N en 5N = 8N. Twee krachten in N en 5N = 8N. Twee krachten in tegengestelde richting 3N en 5N = 8N. Twee krachten in N en 5N = 2N. Als
ze schuin tegen elkaar in werken is de somkracht veel kleiner dan wanneer ze bijna dezelfde richting hebben.
Maar als ze niet op één lijn liggen, hangt de grootte vd somkracht af vd hoek tussen de twee krachten; deze krachten
tel je op mbv de parallellogram-methode. Afhankelijk vd hoek kan de somkracht elke waarde tussen 2 en 8N hebben.
Twee krachten die onder een hoek staan kan je optellen met de ‘parallellogram-methode’:
1. Teken beide krachten op schaal, vanuit hetzelfde aangrijpingspunt (zorg dat de hoek klopt met de schaal erbij)
2. Teken met je geo een lijn vanuit de punt van F 2 evenwijdig aan F1, doe hetzelfde bij F2
3N en 5N = 8N. Twee krachten in . Teken een pijl vh aangrijpingspunt naar het snijpunt vd lijnen. Deze pijl is de somkracht vd twee lijnen; je vindt
de grootte vd somkracht door de lengte vd pijl te meten en de schaal te gebruiken.
Drie of meer krachten die onder een hoek staan kan je optellen met de ‘kop-staart-methode’:
1. Teken F1 op schaal id juiste richting. Zet de schaal erbij
2. Teken F2 vanuit de punt van F1 onder de juiste hoek
3N en 5N = 8N. Twee krachten in . Teken een pijl vh begin van F1 naar de punt van F2. Dat is de somkracht.
Drie krachten in evenwicht
Drie krachten zijn in evenwicht als de somkracht van twee krachten even groot en tegengesteld is als de derde kracht.
Bijv:
Cabine wordt bij een kabelbaan omlaag getrokken door zwaartekracht en omhoog gehouden door spankracht id
kabel
o Somkracht van die 2 spankrachten moet evenwicht maken met de zwaartekracht. Dus de somkracht vd
twee spankrachten is even groot als de zwaartekracht maar tegengesteld gericht.
