Cardiovasculaire ziekten (CAZI)
Vl1219-2025
Hoorcollege 1 algemene introductie fysiologie en pathologie
• De student heeft kennis van de begrippen: fysiologie, pathologie, intern- en extern
milieu, homeostase, positieve- en negatieve feedback en is in staat de termen te
plaatsen in de context van voorbeelden en casussen.
Fysiologie = Is de studie van de normale werking van een levend organisme en zijn
componenten, inclusief al zijn chemische en fysische processen.
• De integratie van functies op veel niveaus van organisatie is een speciale focus van de
fysiologie.
• Integreren: verschillende elementen samenbrengen om een verenigd geheel te creëren.
o Voorbeeld: kennis dat een proteïne door een bepaalde cel wordt gemaakt, vertelt
ons niet altijd wat de betekenis is van die proteïne voor de cel, het weefsel of het
functionerende organisme.
Hoe wordt de normale werking van een organisme gehandhaafd? -> door homeostase
Homeostase: De regulatie van de interne omgeving van het lichaam.
➔ Als het niet lukt om terug te gaan naar homeostase na een verandering van binnen of
buiten af spreek je van een ziekte toestand of pathologische toestand.
➔ Je lichaam blijft schommelen om de “normaal” waarde heen om de homeostase te
behouden.
• Homeo- (wat gelijkend betekent) in plaats van het voorvoegsel homo- (wat hetzelfde
betekent). -stase kan worden geïnterpreteerd alsof er een toestand word gehandhaafd
die statisch en onveranderlijk is. Daarom is er soms een voorkeur voor de term:
homeodynamics.
Homeodynamics: weerspiegelt de kleine veranderingen die voortdurend plaatsvinden in onze
interne omgeving.
Controle systemen en homeostase
• Gereguleerde variabelen worden binnen het normale bereik
gehouden door controlemechanismen.
• Blijft dicht bij het setpoint of de optimale waarde.
• Response loops: stimulus -> sensor -> input signal -> integrating
center -> output signal -> target -> response.
o Negatieve feedback tussen response en stimulus
Pathologie (ziektetoestand of pathologische toestand) = het niet
handhaven van homeostase.
• De studie van lichaamsfuncties in een ziektetoestand wordt
pathofysiologie genoemd.
• Voorbeeld: diabetes mellitus – abnormaal hoge bloedglucose.
Het interne en externe milieu
Het extern milieu omvat alles buiten het lichaam, maar ook de lichaamsholten die in contact
staan met de buitenwereld, zoals:
• het maagdarmkanaal (voedsel is extern totdat het wordt opgenomen),
• de luchtwegen (lucht in de longen is extern),
• de urinewegen (tot aan de uitmonding),
• en de huidoppervlakte.
Het extern milieu is dus het gebied waarmee het lichaam stoffen kan uitwisselen zoals zuurstof,
voedingstoffen of afvalproducten.
,Intern milieu: vloeistofomgeving binnen het lichaam waarin de
cellen leven en functioneren.
Het intern milieu is de waterige omgeving waarin lichaamscellen
zich bevinden en bestaat uit:
• het intracellulair vocht (ICF) – de vloeistof ín de cellen,
• het extracellulair vocht (ECF) – de vloeistof búiten de
cellen, waaronder:
o interstitiële vloeistof (tussen de cellen),
o bloedplasma (in de bloedvaten).
Het intern milieu moet stabiel gehouden worden via homeostase, omdat lichaamscellen zeer
gevoelig zijn voor veranderingen in bijvoorbeeld pH, zuurstofgehalte of ionconcentraties.
De stappen binnen een reflex pathway
Negatieve feedback: Een terugkoppelingsmechanisme waarbij het systeem een afwijking
corrigeert (bijv. verwarming schakelt uit als het te warm wordt).
Positieve feedback: Versterkt het oorspronkelijke signaal (bijv. weeën tijdens de bevalling);
zeldzamer en vaak tijdelijk
Positieve feedback: versterkt de orginele
stimulus en zorgt ervoor dat het proces steeds verder weg
beweegt van de uitgangswaarde.
• Draagt niet bij aan homeostase.
Negatieve feedback: doel van negatieve feedback is het proces weer terug brengen naar de
uitgangswaarde. Is dus essentieel voor handhaven van het interne milieu.
• Draagt wel bij aan homeostase
Feedworward loops: Feed-forward control kan worden vergeleken met geleerde anticiperende
reacties op bekende signalen. Feedforward loop werkt vooruit.
Negatieve feedback stopt/ remt de respons van de stimulus || (in plaatje) = rem.
Homeostase ≠ evenwicht!: Homeostase is geen evenwicht tussen het binnen en buiten milieu.
, • De student heeft kennis van de oriëntatietermen en -vlakken en is in staat deze
kennis toe te passen op tekstuele beschrijvingen en te herkennen in afbeeldingen.
Waarom maken we gebruik van medische oriëntatietermen?
Medische oriëntatietermen worden gebruikt om de locatie en positie van structuren in het
lichaam nauwkeurig te beschrijven. Dit is essentieel in de anatomie, diagnostiek, chirurgie, en
fysiotherapie, zodat medische professionals wereldwijd dezelfde terminologie
gebruiken en misverstanden worden voorkomen.
Anatomische positie: rechtop, handpalm naar voren, duim naar buiten.
• Axiale deel: delen van lichaam rond lichaamsas gelegen (hoofd, hals, romp).
• Appendiculaire deel: de ‘aanhangsels’ van het lichaam (armen, benen).
Anatomical position
• Rechtop staand
• Hoofd en ogen recht vooruit gericht
• Bovenste ledematen aan de zijkanten
• Bovenste ledematen iets van de romp af
• Handpalmen naar voren gericht
• Duimen van het lichaam af gericht
• Onderste ledematen parallel
• Voeten plat op de grond en naar voren gericht
Mediaal: naar de middenlijn of het midden van
het lichaam
Lateraal: naar de zijkant van het lichaam
Mediaal : Aan de binnenzijde, naar de middellijn toe.
Lateraal : Aan de buitenzijde, van de middenlijn af.
Superior (cranial): boven; richting het hoofd (superior, skull)
Inferior (caudal): onder; weg van het hoofd (inferior, floor)
Craniaal : Aan de schedelzijde.
Caudaal : Aan de "staartzijde“.
Anterior (ventraal): vooraan; naar
de voorkant van het lichaam
Posterior (dorsaal): achteraan;
naar de achterkant van het lichaam
A (anterior) komt voor P (posterior)
Ventraal : Aan de buikzijde.
Dorsaal : Aan de rugzijde.
Proximaal: naar de stam toe; dichtbij
de oorsprong
Distaal: weg van de stam; ver van de
oorsprong
, • De student heeft kennis van de opbouw en ligging van de lichaamsvliezen en
lichaamsholten en kan de relatie uitleggen tussen anatomische opbouw en functie.
Lichaamsvlakken:
Transverse: horizontaal (verdelen in boven en
onder)
Frontaal: verticaal (voor en achterkant)
Saggital: verticaal (links en rechts)
Frontal plane: frontal section through torso:
left and right long, liver, heart, stomach,
spleen
Transverse plane: transverse section
through torso (supervisor view): liver,
subcutaneous fat layer, spinal cord, aorta,
stomach, spleen
Median (midsagittal) plane section: rectum,
vertebral column, pubic symphysis, intestines
Lichaamsholten:
Dorsale holte (Dorsal cavity):
• Craniale holte (hersenen), vertebrale holte
(ruggenwervel).
• Dorsale holtes liggen aan rugzijde
Ventrale holte (Ventral cavity):
• Thoracale-, abdominale holte, pelvis.
• Thoracale holte bevat: pleurale holte, pericardiale
holte en mediastinale holte.
• Ventrale holtes liggen aan buikzijde
Belangrijk: De pericardiale holte ligt binnen het
mediastinum, en het mediastinum zelf ligt binnen de
thoracale holte.
De scheiding van lichaamsholten wordt bepaald door anatomische barrières zoals
membranen, spieren, en botstructuren, die de verschillende holten van elkaar
scheiden.
Membranen: dunne laag weefsel die het lichaam, lichaamsholte, en organen in de
holtes bekleden.
Sereuze membranen beschermen organen
Drie verschillende soorten (epithele) membranen:
• Mucous membranen (darm).
• Sereuze membranen (bedekken organen).
• Cutaneous membranen (huid).
Twee zijden:
• Parientaal: ‘buitenkant’ – in contact met het externe milieu.
• Visceraal: ‘binnenkant’ – in contact met het orgaan.
o Tussen de pariëtale- en viscerale zijde zit een laagje vocht om te
voorkomen dat ze langs elkaar wrijven en zo elkaar beschadigen.
Vl1219-2025
Hoorcollege 1 algemene introductie fysiologie en pathologie
• De student heeft kennis van de begrippen: fysiologie, pathologie, intern- en extern
milieu, homeostase, positieve- en negatieve feedback en is in staat de termen te
plaatsen in de context van voorbeelden en casussen.
Fysiologie = Is de studie van de normale werking van een levend organisme en zijn
componenten, inclusief al zijn chemische en fysische processen.
• De integratie van functies op veel niveaus van organisatie is een speciale focus van de
fysiologie.
• Integreren: verschillende elementen samenbrengen om een verenigd geheel te creëren.
o Voorbeeld: kennis dat een proteïne door een bepaalde cel wordt gemaakt, vertelt
ons niet altijd wat de betekenis is van die proteïne voor de cel, het weefsel of het
functionerende organisme.
Hoe wordt de normale werking van een organisme gehandhaafd? -> door homeostase
Homeostase: De regulatie van de interne omgeving van het lichaam.
➔ Als het niet lukt om terug te gaan naar homeostase na een verandering van binnen of
buiten af spreek je van een ziekte toestand of pathologische toestand.
➔ Je lichaam blijft schommelen om de “normaal” waarde heen om de homeostase te
behouden.
• Homeo- (wat gelijkend betekent) in plaats van het voorvoegsel homo- (wat hetzelfde
betekent). -stase kan worden geïnterpreteerd alsof er een toestand word gehandhaafd
die statisch en onveranderlijk is. Daarom is er soms een voorkeur voor de term:
homeodynamics.
Homeodynamics: weerspiegelt de kleine veranderingen die voortdurend plaatsvinden in onze
interne omgeving.
Controle systemen en homeostase
• Gereguleerde variabelen worden binnen het normale bereik
gehouden door controlemechanismen.
• Blijft dicht bij het setpoint of de optimale waarde.
• Response loops: stimulus -> sensor -> input signal -> integrating
center -> output signal -> target -> response.
o Negatieve feedback tussen response en stimulus
Pathologie (ziektetoestand of pathologische toestand) = het niet
handhaven van homeostase.
• De studie van lichaamsfuncties in een ziektetoestand wordt
pathofysiologie genoemd.
• Voorbeeld: diabetes mellitus – abnormaal hoge bloedglucose.
Het interne en externe milieu
Het extern milieu omvat alles buiten het lichaam, maar ook de lichaamsholten die in contact
staan met de buitenwereld, zoals:
• het maagdarmkanaal (voedsel is extern totdat het wordt opgenomen),
• de luchtwegen (lucht in de longen is extern),
• de urinewegen (tot aan de uitmonding),
• en de huidoppervlakte.
Het extern milieu is dus het gebied waarmee het lichaam stoffen kan uitwisselen zoals zuurstof,
voedingstoffen of afvalproducten.
,Intern milieu: vloeistofomgeving binnen het lichaam waarin de
cellen leven en functioneren.
Het intern milieu is de waterige omgeving waarin lichaamscellen
zich bevinden en bestaat uit:
• het intracellulair vocht (ICF) – de vloeistof ín de cellen,
• het extracellulair vocht (ECF) – de vloeistof búiten de
cellen, waaronder:
o interstitiële vloeistof (tussen de cellen),
o bloedplasma (in de bloedvaten).
Het intern milieu moet stabiel gehouden worden via homeostase, omdat lichaamscellen zeer
gevoelig zijn voor veranderingen in bijvoorbeeld pH, zuurstofgehalte of ionconcentraties.
De stappen binnen een reflex pathway
Negatieve feedback: Een terugkoppelingsmechanisme waarbij het systeem een afwijking
corrigeert (bijv. verwarming schakelt uit als het te warm wordt).
Positieve feedback: Versterkt het oorspronkelijke signaal (bijv. weeën tijdens de bevalling);
zeldzamer en vaak tijdelijk
Positieve feedback: versterkt de orginele
stimulus en zorgt ervoor dat het proces steeds verder weg
beweegt van de uitgangswaarde.
• Draagt niet bij aan homeostase.
Negatieve feedback: doel van negatieve feedback is het proces weer terug brengen naar de
uitgangswaarde. Is dus essentieel voor handhaven van het interne milieu.
• Draagt wel bij aan homeostase
Feedworward loops: Feed-forward control kan worden vergeleken met geleerde anticiperende
reacties op bekende signalen. Feedforward loop werkt vooruit.
Negatieve feedback stopt/ remt de respons van de stimulus || (in plaatje) = rem.
Homeostase ≠ evenwicht!: Homeostase is geen evenwicht tussen het binnen en buiten milieu.
, • De student heeft kennis van de oriëntatietermen en -vlakken en is in staat deze
kennis toe te passen op tekstuele beschrijvingen en te herkennen in afbeeldingen.
Waarom maken we gebruik van medische oriëntatietermen?
Medische oriëntatietermen worden gebruikt om de locatie en positie van structuren in het
lichaam nauwkeurig te beschrijven. Dit is essentieel in de anatomie, diagnostiek, chirurgie, en
fysiotherapie, zodat medische professionals wereldwijd dezelfde terminologie
gebruiken en misverstanden worden voorkomen.
Anatomische positie: rechtop, handpalm naar voren, duim naar buiten.
• Axiale deel: delen van lichaam rond lichaamsas gelegen (hoofd, hals, romp).
• Appendiculaire deel: de ‘aanhangsels’ van het lichaam (armen, benen).
Anatomical position
• Rechtop staand
• Hoofd en ogen recht vooruit gericht
• Bovenste ledematen aan de zijkanten
• Bovenste ledematen iets van de romp af
• Handpalmen naar voren gericht
• Duimen van het lichaam af gericht
• Onderste ledematen parallel
• Voeten plat op de grond en naar voren gericht
Mediaal: naar de middenlijn of het midden van
het lichaam
Lateraal: naar de zijkant van het lichaam
Mediaal : Aan de binnenzijde, naar de middellijn toe.
Lateraal : Aan de buitenzijde, van de middenlijn af.
Superior (cranial): boven; richting het hoofd (superior, skull)
Inferior (caudal): onder; weg van het hoofd (inferior, floor)
Craniaal : Aan de schedelzijde.
Caudaal : Aan de "staartzijde“.
Anterior (ventraal): vooraan; naar
de voorkant van het lichaam
Posterior (dorsaal): achteraan;
naar de achterkant van het lichaam
A (anterior) komt voor P (posterior)
Ventraal : Aan de buikzijde.
Dorsaal : Aan de rugzijde.
Proximaal: naar de stam toe; dichtbij
de oorsprong
Distaal: weg van de stam; ver van de
oorsprong
, • De student heeft kennis van de opbouw en ligging van de lichaamsvliezen en
lichaamsholten en kan de relatie uitleggen tussen anatomische opbouw en functie.
Lichaamsvlakken:
Transverse: horizontaal (verdelen in boven en
onder)
Frontaal: verticaal (voor en achterkant)
Saggital: verticaal (links en rechts)
Frontal plane: frontal section through torso:
left and right long, liver, heart, stomach,
spleen
Transverse plane: transverse section
through torso (supervisor view): liver,
subcutaneous fat layer, spinal cord, aorta,
stomach, spleen
Median (midsagittal) plane section: rectum,
vertebral column, pubic symphysis, intestines
Lichaamsholten:
Dorsale holte (Dorsal cavity):
• Craniale holte (hersenen), vertebrale holte
(ruggenwervel).
• Dorsale holtes liggen aan rugzijde
Ventrale holte (Ventral cavity):
• Thoracale-, abdominale holte, pelvis.
• Thoracale holte bevat: pleurale holte, pericardiale
holte en mediastinale holte.
• Ventrale holtes liggen aan buikzijde
Belangrijk: De pericardiale holte ligt binnen het
mediastinum, en het mediastinum zelf ligt binnen de
thoracale holte.
De scheiding van lichaamsholten wordt bepaald door anatomische barrières zoals
membranen, spieren, en botstructuren, die de verschillende holten van elkaar
scheiden.
Membranen: dunne laag weefsel die het lichaam, lichaamsholte, en organen in de
holtes bekleden.
Sereuze membranen beschermen organen
Drie verschillende soorten (epithele) membranen:
• Mucous membranen (darm).
• Sereuze membranen (bedekken organen).
• Cutaneous membranen (huid).
Twee zijden:
• Parientaal: ‘buitenkant’ – in contact met het externe milieu.
• Visceraal: ‘binnenkant’ – in contact met het orgaan.
o Tussen de pariëtale- en viscerale zijde zit een laagje vocht om te
voorkomen dat ze langs elkaar wrijven en zo elkaar beschadigen.
