Biologie H4: Voortplanting
4.1 Nieuw leven
Tijdens de ovulatie (eisprong) komt er een eicel (omringd door follikelcellen) in
een eileider waar hij bevrucht kan worden. De bevruchting verloopt in een
aantal stappen:
- Zaadcellen dringen door de laag follikelcellen en maken contact met de
zona pellucida (eiwitlaag).
- Als de eerste zaadcel versmelt met het celmembraan, geven blaasjes in
het grondplasma stoffen af die de zona pellucida veranderen in een
ondoordringbare, het bevruchtingsmembraan. Als het DNA uit de
zaadcel in de celkern van de eicel is gekomen, is er een zygote
(bevruchte eicel) gevormd.
Na 30 uur vinden de eerste klievingsdelingen plaats, delingen waarbij geen
plasmagroei optreedt. Na drie dagen is het een embryo van 16 cellen die door
trilharen naar de baarmoeder wordt vervoerd.
Na vijf dagen bestaat het embryo uit 100 cellen, 1/2 dagen daarna vindt de
innesteling plaats. Het embryo bestaat uit een blastula, de meeste cellen
zitten aan de buitenkant van dat blaasje. Die laag heet de trofoblast. Uit de
cellen binnenin, de embryoblast, ontstaan de kiemschijf en de blastocyste. De
trofoblast produceert stoffen zoals het hormoon HCG, het
zwangerschapshormoon. De trofoblast vormt vlokken die het embryonale deel
van de placenta vormen. Cellen van de kiemschijf groeien uit tot het kind. Cellen
tussen de trofoblast en kiemschijf vormen de hechtsteel: het begin van de
navelstreng. Bij de kiemschijf ontstaan twee holtes: de kleine, het
dooierblaasje, vormt de eerste bloedcellen totdat de lever dit overneemt en het
dooierblaasje verdwijnt. De grote, de amnionholte, vult uiteindelijk de hele
blastulaholte en is gevuld met vruchtwater om de embryo te beschermen. Het
embryo is omgeven door vruchtwater binnen twee vruchtvliezen, het amnion
en het chorion (afkomstig van trofoblast).
Na 3 weken is het bloedvatenstelsel van het embryo gevormd. Via de
navelstreng gaat het bloed van het embryo naar de placenta. De
stofuitwisseling tussen moeder en embryo vindt plaats via de celmembranen van
de vlokken en is strikt gescheiden. De navelstreng heeft een ader voor
voedingsstoffen en O2 en twee slagaders voor afvalstoffen.
Na 8 weken zijn alle organen aangelegd en heet het een foetus. Als het lichaam
van de moeder de foetus afstoot heeft ze een miskraam.
Eerst ontstaan de gangen van Wolff en Müller, de genitale knop en groeve.
Meisjes hebben twee X-chromosomen en jongens een X- en een Y-
chromosoom waar het SRY-gen op ligt. Daardoor ontstaan de testes
(zaadballen). De gangen van Wolff -> zaadleiders, genitale knop -> eikel,
randen genitale groeve -> balzak. Bij meisjes: gangen van Müller -> eileiders,
genitale knop -> clitoris, randen genitale groeve -> schaamlippen.
De leefstijl van een zwangere vrouw heeft grote invloed op het kind. Het is
vooral in de eerste 8 weken kwetsbaar voor medicijnen, roken, drugs of stress.
Goede voeding is ook belangrijk.
Vanaf de puberteit tot de overgang ontwikkelt zich elke maand een eicel. Een
eileider vangt de eicel op die vrijkomt bij de ovulatie. Een onbevruchte eicel
sterft na 24 uur af. Het baarmoederslijmvlies wordt elke maand afgestoten bij
, een menstruatie en opnieuw gevormd. De vagina is beleed met slijmvlies met
een pH van 3,8 – 4,5. De schaamlippen beschermen en bedekken de vagina. De
ingang heeft een soepel randje weefsel, het maagdenvlies. Prikkeling van de
clitoris kan tot een orgasme leiden, waarbij spieren in de baarmoeder
samentrekken.
4.1 Nieuw leven
Tijdens de ovulatie (eisprong) komt er een eicel (omringd door follikelcellen) in
een eileider waar hij bevrucht kan worden. De bevruchting verloopt in een
aantal stappen:
- Zaadcellen dringen door de laag follikelcellen en maken contact met de
zona pellucida (eiwitlaag).
- Als de eerste zaadcel versmelt met het celmembraan, geven blaasjes in
het grondplasma stoffen af die de zona pellucida veranderen in een
ondoordringbare, het bevruchtingsmembraan. Als het DNA uit de
zaadcel in de celkern van de eicel is gekomen, is er een zygote
(bevruchte eicel) gevormd.
Na 30 uur vinden de eerste klievingsdelingen plaats, delingen waarbij geen
plasmagroei optreedt. Na drie dagen is het een embryo van 16 cellen die door
trilharen naar de baarmoeder wordt vervoerd.
Na vijf dagen bestaat het embryo uit 100 cellen, 1/2 dagen daarna vindt de
innesteling plaats. Het embryo bestaat uit een blastula, de meeste cellen
zitten aan de buitenkant van dat blaasje. Die laag heet de trofoblast. Uit de
cellen binnenin, de embryoblast, ontstaan de kiemschijf en de blastocyste. De
trofoblast produceert stoffen zoals het hormoon HCG, het
zwangerschapshormoon. De trofoblast vormt vlokken die het embryonale deel
van de placenta vormen. Cellen van de kiemschijf groeien uit tot het kind. Cellen
tussen de trofoblast en kiemschijf vormen de hechtsteel: het begin van de
navelstreng. Bij de kiemschijf ontstaan twee holtes: de kleine, het
dooierblaasje, vormt de eerste bloedcellen totdat de lever dit overneemt en het
dooierblaasje verdwijnt. De grote, de amnionholte, vult uiteindelijk de hele
blastulaholte en is gevuld met vruchtwater om de embryo te beschermen. Het
embryo is omgeven door vruchtwater binnen twee vruchtvliezen, het amnion
en het chorion (afkomstig van trofoblast).
Na 3 weken is het bloedvatenstelsel van het embryo gevormd. Via de
navelstreng gaat het bloed van het embryo naar de placenta. De
stofuitwisseling tussen moeder en embryo vindt plaats via de celmembranen van
de vlokken en is strikt gescheiden. De navelstreng heeft een ader voor
voedingsstoffen en O2 en twee slagaders voor afvalstoffen.
Na 8 weken zijn alle organen aangelegd en heet het een foetus. Als het lichaam
van de moeder de foetus afstoot heeft ze een miskraam.
Eerst ontstaan de gangen van Wolff en Müller, de genitale knop en groeve.
Meisjes hebben twee X-chromosomen en jongens een X- en een Y-
chromosoom waar het SRY-gen op ligt. Daardoor ontstaan de testes
(zaadballen). De gangen van Wolff -> zaadleiders, genitale knop -> eikel,
randen genitale groeve -> balzak. Bij meisjes: gangen van Müller -> eileiders,
genitale knop -> clitoris, randen genitale groeve -> schaamlippen.
De leefstijl van een zwangere vrouw heeft grote invloed op het kind. Het is
vooral in de eerste 8 weken kwetsbaar voor medicijnen, roken, drugs of stress.
Goede voeding is ook belangrijk.
Vanaf de puberteit tot de overgang ontwikkelt zich elke maand een eicel. Een
eileider vangt de eicel op die vrijkomt bij de ovulatie. Een onbevruchte eicel
sterft na 24 uur af. Het baarmoederslijmvlies wordt elke maand afgestoten bij
, een menstruatie en opnieuw gevormd. De vagina is beleed met slijmvlies met
een pH van 3,8 – 4,5. De schaamlippen beschermen en bedekken de vagina. De
ingang heeft een soepel randje weefsel, het maagdenvlies. Prikkeling van de
clitoris kan tot een orgasme leiden, waarbij spieren in de baarmoeder
samentrekken.
