Samenvatting organisatieontwikkeling Athina Beschuyt
ORGANISATIEONTWIKKELING
HOOFDSTUK 1: DE IDENTITEIT VAN DE ORGANISATIE: HET FUNDAMENT
(L1)
1.1 WAT ZIJN ORGANISATIES?
Niemand is een eiland= iedereen maakt deel van diverse samenlevingsverbanden en is
verbonden aan zijn vasteland. Op dat vasteland, samenleving komen we in contact met
verschillende organisaties. De invloed van organisaties in ons leven is groot.
A. KENMERKEN VAN EEN ORGANISATIE
Verbonden zijn met en in organisaties is een constante in jouw leven. Is noodz voor
verrichten van arbeid, opdoen kennis, beleven religie, beschermen gezondheid etc.
(organisaties spelen dus een belangrijke rol)
Bijvoorbeeld als kind je eerste 1000 dagen kom je al in contact met organisaties als
ziekenhuis, Kind&Gezin, ondersteuning van babynest, kinderdagverblijf, …
Organisatie komt van het griekse woord ‘organon’, wat werktuig of hulpmiddel
betekent. Organisatie is dus een hulpmiddel om een doel te bereiken. In een
organisatie komen mensen samen om aan éénzelfde doel te werken of delen
dezelfde missie.
Missie gedreven organisaties: wanneer een organisatie een duidelijk sociaal doel
voor ogen heeft en impact wil maken om van de wereld/maatschappij een betere
plaats te maken voor iedereen.
Definitie van organisatie volgens Daft: Een organisatie is…
Menselijke samenwerkingsverbanden.
Gericht op het realiseren van een duidelijk doel.
Ontworpen als systemen van bewust gestructureerde en gecoördineerde
activiteiten.
Verbonden met een externe omgeving.
B. SOCIAL PROFIT VERSUS PROFIT ORGANISATIES
Social profit= containerbegrip voor tal van organisaties die hoofdzakelijk diensten
leveren met een maatschappelijk nut.
Profit organisatie Social profit organisatie
Winstmaximalisatie ten behoeve van Gemeenschappelijke winst ipv
bedrijfscontinuïteit winstmaximalisatie
Belangrijkste doelstellingen: eigen Belangrijkste doelstelling: collectieve
doelen doelen (sociale doelen)
Vaak vallen organisaties onder de sociale sector onder de vzw-wetgeving (vzw’s mogen
ook winst maken)
1
,Samenvatting organisatieontwikkeling Athina Beschuyt
Maar winst mag niet worden uitgerekend aan leden, maar wel aan maatschappelijk doel!
(sinds 2020)
C. ORGANISATIEONTWIKKELING
3 basiscomponenten van organisaties:
1) De organisatie en de omgeving
2) De organisatie en structuur
3) Organisatie en menselijk kapitaal
1) Organisatie en de omgeving
Elke organisatie heeft specifieke bestaansreden die neergeschreven is in
missie. (reden belangrijk nodig, sociaal doel/impact wil organisatie
realiseren in onze samenleving)
Ontwikkelen een strategie waarin ze denken, focussen op wat ze wel niet
doen en hoe ze dingen aanpakken om missie waar te maken.
Organisatie directe verbinding met omgeving waarin ze actief zijn. Willen
omgeving zelf beïnvloeden (samenleving beter maken, zich inzetten voor
specifieke groepen), maar worden ook zelf beïnvloedt.
2) Organisatie en structuur
De organisatie beschikt over een specifieke structuur waarin mensen
specifieke taken, rollen en bevoegdheden krijgen binnen de organisatie om
missie te kunnen waarmaken.
3) Organisatie en het menselijk kapitaal
MK is erg belangrijk om impact te hebben.
Mensen nodig die opgeleid zijn om functies te kunnen uitvoeren die in de
structuur vastgelegd werden zo missie waarmaken.
Inspanningen moeten worden beloond, voor motivatie, productiviteit en
succes te kunnen vasthouden binnen organisatie.
Organisaties zijn mensenwerk: wordt gedragen door mensen die afh. Zijn
van elkaar en in interactie staan met elkaar om via samenwerking een
gemeenschappelijk doel te realiseren.
Leiderschap is onmisbaar. Elke organisatie moet worden gestuurd door
één of meerdere mensen.
Samengevat: missie gedreven organisaties hebben een sociaal doel voor ogen en
willen een duurzame impact hebben op de samenleving of iets betekenen voor
de specifieke doelgroep waarvoor ze werken. Om deze doelen te kunnen halen is
een gepaste organisatiestructuur belangrijk waarin de rollen, taken en functies
vastliggen (=structuur). Eenmaal de structuur duidelijk is, moeten de juiste
mensen op de juiste plaats aangetrokken en gezet worden om deze
doelstellingen van de organisatie te verwezenlijken (Roskam, 2023).
2
, Samenvatting organisatieontwikkeling Athina Beschuyt
1.2 HET GROTE WAAROM: MISSIE, VISIE EN KERNWAARDEN
Om goed te kunnen weten wat ze kunnen betekenen voor die omgeving en hoe
ze inspelen op deze uitdagingen hebben organisaties nood aan sterk gevoel van
bestemming: waarom doen we wat we doen?
Nadenken over deze vraag is noodzakelijk om verdere beslissingen aan af te
toetsen en om te weten in welke richting of focus je als organisatie moet kiezen
om te kunnen doen wat je wilt en moet doen.
Dit stevig fundament geeft richting aan waar we willen zijn met onze organisatie
en bestaat uit…
1) De missie (wat-vraag): wat is de bestaansreden? Welke bijdrage willen ze leveren?
Wat komt de omgeving tekort en willen zij antwoord op bieden?
2) Visie en kernwaarden: waarom doen we wat we doen? Wat is bestemming? Doel?
3) Strategie (hoe-vraag): hoe willen we dit bereiken? Zie strategische driehoek!
Strategische driehoek: willen een evenwicht tussen spanningsveld van wat we
kunnen, moeten en willen: bij ontwikkelen van strategie
Gewenste toekomst: doelen, dromen vd
organisatie
Noodzakelijke toekomst: omgevingsvereisten
(wat moeten we voor omgeving realiseren?)
Mogelijke toekomst: mogelijkheden waarover
de organisatie beschikt (met beschikbare
middelen bv bekwaam personeel, bronnen),
om te doen wat we moeten doen. (om wens +
noodz toekomst te ber.)
Maakbare toekomst: als je erin slaagt om
doordachte en strategische keuzes te maken
kom je hiertoe. (want als je tot evenwicht wilt
komen moet iedere organisatie keuzes maken)
Kiezen hart van elk strategisch proces! Zo balans
Sturende elementen in strategie missie, visie/kernwaarden, organisatiedoelen,
waarden en normen (gewenste bedrijfscultuur). Want geven richting aan bestuur
van organisatie die organisatie wil sturen.
A. MISSIE
‘Wat doet de organisatie?’
3
, Samenvatting organisatieontwikkeling Athina Beschuyt
Def: De bestaanssreden/identiteit van de organisatie
Beschrijft hoe de organisatie wil gezien worden door de stakeholder/alle
mensen die belanghebbend zijn.
Geeft de kernwaarden en doelstelling weer.
Geef aan hoe de organisatie zich wil onderscheiden van andere.
Kort: Een missie wat de bestaansreden is vd organisatie, wat willen ze naar buiten gaan
dragen, welke positie willen ze innemen in haar omgeving en welke basiswaarden gaan
ze centraal stellen.
Een missie wijzigt niet!
Elementen van een missie (de 4 vraagjes)
WAAROM bestaat de organisatie? Welke behoefte vullen ze in?
WAAR zijn ze actief? Welke doelgroep?
WAT willen we bereiken? De doelen?
HOE gaan we met elkaar om? Waarden en normen die centraal staan,
belangrijk zijn.
De kenmerken van een goede missie: 7 MISSION-kenmerken
Marktgeoriënteerd: Met de missie toon je dat je wil inzetten op de
behoeften en wensen van de klant/cliënt. In de missie wordt dan duidelijk
gemaakt welke meerwaarde de organisatie wil bieden voor cliënten of de
specifieke doelgroep waarvoor de organisatie iets wil doen.
Inspirerend: Een goede missie gaat de omgeving inspireren. Een goede
missie moet ook haar eigen medewerkers motiveren.
Summier: kort, duidelijk en Leesbaar: zorg dat de doelgroep je missie
begrijpt, begrijpbaar taalgebruik. Ook zodat elke medewerker op elk
moment deze missie kan herinneren en vanuit hier beslissingen kan
maken die deze missie realiseren.
Specifiek: Specifiek à goede missies dienen richtinggevend te zijn voor het
concrete, dagdagelijkse handelen en voor de dagelijkse besluitvorming.
Goede missies beschrijven de uitdaging, het project van de organisatie in
concrete, meetbare of in elk geval observeerbare termen. Concreet:
voldoende algemeen maar toch duidelijk wat de doelgroep en de
doelstelling is. (hoe specifieker, hoe concreter, hoe beter)
IJverig: Een goede missie moet ijverig en ambitieus zijn. Tegelijk blijft ze
wel realistisch.
Omstreden: goede missies creëren een klimaat voor permanent debat en
discussie over de aard en de opdracht van de organisatie.
Nalatenschap: Test: Biedt de missie een antwoord op de vraag ‘waarvoor
je precies wil herinnerd worden?’ Wijzigt niet: Een missie wijzigt normaal
gezien niet, aangezien dit de bestaansreden is van de organisatie, deze
kan dus niet wegvallen. Denk er dus m.a.w. heel goed over na en hou ze
vooral ook algemeen, zodat ze niet te snel verouderd.
Functies van missie
4
ORGANISATIEONTWIKKELING
HOOFDSTUK 1: DE IDENTITEIT VAN DE ORGANISATIE: HET FUNDAMENT
(L1)
1.1 WAT ZIJN ORGANISATIES?
Niemand is een eiland= iedereen maakt deel van diverse samenlevingsverbanden en is
verbonden aan zijn vasteland. Op dat vasteland, samenleving komen we in contact met
verschillende organisaties. De invloed van organisaties in ons leven is groot.
A. KENMERKEN VAN EEN ORGANISATIE
Verbonden zijn met en in organisaties is een constante in jouw leven. Is noodz voor
verrichten van arbeid, opdoen kennis, beleven religie, beschermen gezondheid etc.
(organisaties spelen dus een belangrijke rol)
Bijvoorbeeld als kind je eerste 1000 dagen kom je al in contact met organisaties als
ziekenhuis, Kind&Gezin, ondersteuning van babynest, kinderdagverblijf, …
Organisatie komt van het griekse woord ‘organon’, wat werktuig of hulpmiddel
betekent. Organisatie is dus een hulpmiddel om een doel te bereiken. In een
organisatie komen mensen samen om aan éénzelfde doel te werken of delen
dezelfde missie.
Missie gedreven organisaties: wanneer een organisatie een duidelijk sociaal doel
voor ogen heeft en impact wil maken om van de wereld/maatschappij een betere
plaats te maken voor iedereen.
Definitie van organisatie volgens Daft: Een organisatie is…
Menselijke samenwerkingsverbanden.
Gericht op het realiseren van een duidelijk doel.
Ontworpen als systemen van bewust gestructureerde en gecoördineerde
activiteiten.
Verbonden met een externe omgeving.
B. SOCIAL PROFIT VERSUS PROFIT ORGANISATIES
Social profit= containerbegrip voor tal van organisaties die hoofdzakelijk diensten
leveren met een maatschappelijk nut.
Profit organisatie Social profit organisatie
Winstmaximalisatie ten behoeve van Gemeenschappelijke winst ipv
bedrijfscontinuïteit winstmaximalisatie
Belangrijkste doelstellingen: eigen Belangrijkste doelstelling: collectieve
doelen doelen (sociale doelen)
Vaak vallen organisaties onder de sociale sector onder de vzw-wetgeving (vzw’s mogen
ook winst maken)
1
,Samenvatting organisatieontwikkeling Athina Beschuyt
Maar winst mag niet worden uitgerekend aan leden, maar wel aan maatschappelijk doel!
(sinds 2020)
C. ORGANISATIEONTWIKKELING
3 basiscomponenten van organisaties:
1) De organisatie en de omgeving
2) De organisatie en structuur
3) Organisatie en menselijk kapitaal
1) Organisatie en de omgeving
Elke organisatie heeft specifieke bestaansreden die neergeschreven is in
missie. (reden belangrijk nodig, sociaal doel/impact wil organisatie
realiseren in onze samenleving)
Ontwikkelen een strategie waarin ze denken, focussen op wat ze wel niet
doen en hoe ze dingen aanpakken om missie waar te maken.
Organisatie directe verbinding met omgeving waarin ze actief zijn. Willen
omgeving zelf beïnvloeden (samenleving beter maken, zich inzetten voor
specifieke groepen), maar worden ook zelf beïnvloedt.
2) Organisatie en structuur
De organisatie beschikt over een specifieke structuur waarin mensen
specifieke taken, rollen en bevoegdheden krijgen binnen de organisatie om
missie te kunnen waarmaken.
3) Organisatie en het menselijk kapitaal
MK is erg belangrijk om impact te hebben.
Mensen nodig die opgeleid zijn om functies te kunnen uitvoeren die in de
structuur vastgelegd werden zo missie waarmaken.
Inspanningen moeten worden beloond, voor motivatie, productiviteit en
succes te kunnen vasthouden binnen organisatie.
Organisaties zijn mensenwerk: wordt gedragen door mensen die afh. Zijn
van elkaar en in interactie staan met elkaar om via samenwerking een
gemeenschappelijk doel te realiseren.
Leiderschap is onmisbaar. Elke organisatie moet worden gestuurd door
één of meerdere mensen.
Samengevat: missie gedreven organisaties hebben een sociaal doel voor ogen en
willen een duurzame impact hebben op de samenleving of iets betekenen voor
de specifieke doelgroep waarvoor ze werken. Om deze doelen te kunnen halen is
een gepaste organisatiestructuur belangrijk waarin de rollen, taken en functies
vastliggen (=structuur). Eenmaal de structuur duidelijk is, moeten de juiste
mensen op de juiste plaats aangetrokken en gezet worden om deze
doelstellingen van de organisatie te verwezenlijken (Roskam, 2023).
2
, Samenvatting organisatieontwikkeling Athina Beschuyt
1.2 HET GROTE WAAROM: MISSIE, VISIE EN KERNWAARDEN
Om goed te kunnen weten wat ze kunnen betekenen voor die omgeving en hoe
ze inspelen op deze uitdagingen hebben organisaties nood aan sterk gevoel van
bestemming: waarom doen we wat we doen?
Nadenken over deze vraag is noodzakelijk om verdere beslissingen aan af te
toetsen en om te weten in welke richting of focus je als organisatie moet kiezen
om te kunnen doen wat je wilt en moet doen.
Dit stevig fundament geeft richting aan waar we willen zijn met onze organisatie
en bestaat uit…
1) De missie (wat-vraag): wat is de bestaansreden? Welke bijdrage willen ze leveren?
Wat komt de omgeving tekort en willen zij antwoord op bieden?
2) Visie en kernwaarden: waarom doen we wat we doen? Wat is bestemming? Doel?
3) Strategie (hoe-vraag): hoe willen we dit bereiken? Zie strategische driehoek!
Strategische driehoek: willen een evenwicht tussen spanningsveld van wat we
kunnen, moeten en willen: bij ontwikkelen van strategie
Gewenste toekomst: doelen, dromen vd
organisatie
Noodzakelijke toekomst: omgevingsvereisten
(wat moeten we voor omgeving realiseren?)
Mogelijke toekomst: mogelijkheden waarover
de organisatie beschikt (met beschikbare
middelen bv bekwaam personeel, bronnen),
om te doen wat we moeten doen. (om wens +
noodz toekomst te ber.)
Maakbare toekomst: als je erin slaagt om
doordachte en strategische keuzes te maken
kom je hiertoe. (want als je tot evenwicht wilt
komen moet iedere organisatie keuzes maken)
Kiezen hart van elk strategisch proces! Zo balans
Sturende elementen in strategie missie, visie/kernwaarden, organisatiedoelen,
waarden en normen (gewenste bedrijfscultuur). Want geven richting aan bestuur
van organisatie die organisatie wil sturen.
A. MISSIE
‘Wat doet de organisatie?’
3
, Samenvatting organisatieontwikkeling Athina Beschuyt
Def: De bestaanssreden/identiteit van de organisatie
Beschrijft hoe de organisatie wil gezien worden door de stakeholder/alle
mensen die belanghebbend zijn.
Geeft de kernwaarden en doelstelling weer.
Geef aan hoe de organisatie zich wil onderscheiden van andere.
Kort: Een missie wat de bestaansreden is vd organisatie, wat willen ze naar buiten gaan
dragen, welke positie willen ze innemen in haar omgeving en welke basiswaarden gaan
ze centraal stellen.
Een missie wijzigt niet!
Elementen van een missie (de 4 vraagjes)
WAAROM bestaat de organisatie? Welke behoefte vullen ze in?
WAAR zijn ze actief? Welke doelgroep?
WAT willen we bereiken? De doelen?
HOE gaan we met elkaar om? Waarden en normen die centraal staan,
belangrijk zijn.
De kenmerken van een goede missie: 7 MISSION-kenmerken
Marktgeoriënteerd: Met de missie toon je dat je wil inzetten op de
behoeften en wensen van de klant/cliënt. In de missie wordt dan duidelijk
gemaakt welke meerwaarde de organisatie wil bieden voor cliënten of de
specifieke doelgroep waarvoor de organisatie iets wil doen.
Inspirerend: Een goede missie gaat de omgeving inspireren. Een goede
missie moet ook haar eigen medewerkers motiveren.
Summier: kort, duidelijk en Leesbaar: zorg dat de doelgroep je missie
begrijpt, begrijpbaar taalgebruik. Ook zodat elke medewerker op elk
moment deze missie kan herinneren en vanuit hier beslissingen kan
maken die deze missie realiseren.
Specifiek: Specifiek à goede missies dienen richtinggevend te zijn voor het
concrete, dagdagelijkse handelen en voor de dagelijkse besluitvorming.
Goede missies beschrijven de uitdaging, het project van de organisatie in
concrete, meetbare of in elk geval observeerbare termen. Concreet:
voldoende algemeen maar toch duidelijk wat de doelgroep en de
doelstelling is. (hoe specifieker, hoe concreter, hoe beter)
IJverig: Een goede missie moet ijverig en ambitieus zijn. Tegelijk blijft ze
wel realistisch.
Omstreden: goede missies creëren een klimaat voor permanent debat en
discussie over de aard en de opdracht van de organisatie.
Nalatenschap: Test: Biedt de missie een antwoord op de vraag ‘waarvoor
je precies wil herinnerd worden?’ Wijzigt niet: Een missie wijzigt normaal
gezien niet, aangezien dit de bestaansreden is van de organisatie, deze
kan dus niet wegvallen. Denk er dus m.a.w. heel goed over na en hou ze
vooral ook algemeen, zodat ze niet te snel verouderd.
Functies van missie
4
